Zadanie 6

Materiały źródłowe

Powiększ

Strona arkusza CKE z tym zadaniem

Powiększ

Czym jest notatka syntetyzująca

Notatka syntetyzująca to zwięzła wypowiedź pisemna, która:

1. Łączy ZESTAWIA stanowiska co najmniej dwóch autorów wokół wspólnego tematu.
2. Wskazuje punkty wspólne i rozbieżne.
3. Nie jest streszczeniem ani opinią — to synteza informacyjna.
4. Ma określoną długość (na maturze podstawowej: 60-90 wyrazów).

To najtrudniejsze zadanie krótkie w arkuszu — 4 pkt, ścisła punktacja, kilka kryteriów naraz.

Kryteria oceniania CKE — punkt po punkcie

CKE ocenia notatkę w dwóch kryteriach (osobno):

Kryterium 1 — Treść (0-3 pkt)

Cztery aspekty: A. przedstawienie stanowiska każdego autora, B. zestawienie stanowisk, C. spójność, D. długość 60-90 wyrazów.

Punkty	Co musi być
3 pkt	A, B, C na odpowiednim poziomie uogólnienia + dozwolona długość
2 pkt	A, B, C są, ale poziom uogólnienia A jest zaburzony (zbyt szczegółowo)
1 pkt	A, B (lub C) są, ale niepełne / niepoprawne
0 pkt	brak kryterium A LUB długość poza 60-90 wyrazów

Kryterium 2 — Poprawność językowa, ortograficzna, interpunkcyjna (0-1 pkt)

• 1 pkt — maksymalnie 2 błędy łącznie (wszystkie typy razem).
• 0 pkt — 3 lub więcej błędów.

Uwaga: jeśli za treść 0 pkt → automatycznie 0 pkt za poprawność. Nie dostaniesz punktu za samą poprawną polszczyznę pustej notatki.

Stanowiska obu autorów — przygotowanie

Tekst 1 — Richard Luecke, Zarządzanie czasem

Stanowisko (możesz wybrać jedno z poniższych ujęć):

• Próby zaoszczędzenia czasu paradoksalnie nie uwalniają ludzi spod jego presji.
• Niezależnie od starań człowieka upływ czasu jest nieuchronny.
• Postrzeganie czasu zmienia się na przestrzeni wieków (Rzymianie → zegary → cyfrowe terminarze).

Perspektywa: techniczna, zbiorowa, cywilizacyjna. Człowiek = bezradny wobec czasu.

Tekst 2 — Hanna Gadomska, Masz wrażenie, że czas płynie za szybko?

Stanowisko:

• Człowiek może świadomie zmienić sposób postrzegania czasu (uważność, nowe doświadczenia).
• Różne czynniki wpływają na postrzeganie upływu czasu (wiek, ilość bodźców, uważność).
• Człowiek może mieć poczucie kontroli nad czasem.

Perspektywa: psychologiczna, indywidualna. Człowiek = częściowo panuje nad subiektywnym czasem.

Zestawienie stanowisk — możliwe ujęcia

Z klucza CKE można skorzystać z dowolnego z tych przeciwstawień:

Tekst 1 (Luecke)	Tekst 2 (Gadomska)
nieuchronność upływu czasu	względność postrzegania czasu
niezależność czasu od człowieka	poczucie uzyskania kontroli nad czasem
kontrolowanie czasu = jego odmierzanie	kontrolowanie czasu = wpływ uwarunkowań
bezradność (nad czasem nie można w pełni panować)	optymizm (w pewnym stopniu można kontrolować)
aspekt technologiczny	aspekt psychologiczny
perspektywa zbiorowości	perspektywa jednostki

Strategia pisania — krok po kroku

Wzorcowe odpowiedzi CKE (3 pkt za treść)

Wariant 1 — wokół postaw człowieka

„Autorzy obydwu tekstów podejmują temat postaw i zachowań człowieka wobec czasu i jego upływu. Richard Luecke opisuje pośpiech człowieka i jego chęć zaoszczędzenia czasu. Hanna Gadomska podkreśla, że na postrzeganie czasu wpływa wiek człowieka oraz doświadczenia, z którymi przychodzi mu się zmierzyć. Autorzy obu tekstów podkreślają, że czas, który nam pozostał, należy wykorzystać w pełni. Twórcy mają odmienne zdanie w kwestii kontroli czasu. Luecke twierdzi, że niezależnie od naszych starań czas jest poza naszą kontrolą. Natomiast Gadomska uważa, że człowiek jest w stanie w pewnym stopniu zarządzać czasem.” [88 wyrazów]

Wariant 2 — wokół sposobów radzenia sobie

„Autorzy obu tekstów podkreślają, że ludzie różnie radzą sobie z upływem czasu. Luecke zauważa, że człowiek podejmuje próby zaoszczędzenia czasu. W tym celu wynajduje urządzenia techniczne, lecz im więcej tych narzędzi ma do dyspozycji, tym coraz bardziej odczuwa brak czasu. Z kolei Gadomska uważa, że człowiek może spowolnić odczuwanie upływu czasu dzięki nowym aktywnościom i uważności. Luecke zwraca uwagę na bezradność ludzi wobec upływu czasu, natomiast Gadomska pokazuje, że w pewnym sensie człowiek może kontrolować czas.” [76 wyrazów]

Punktacja CKE — pełna

Kryterium TREŚĆ (max 3 pkt):

• A. Przedstawienie stanowiska każdego autora.
• B. Zestawienie stanowisk obu autorów.
• C. Spójność tekstu (logiczna i zorganizowana całość).
• D. Długość 60-90 wyrazów (warunek konieczny).

Kryterium POPRAWNOŚĆ (max 1 pkt):

• 1 pkt — dopuszczalne max 2 błędy językowe, ortograficzne lub interpunkcyjne łącznie.
• 0 pkt — 3 lub więcej błędów.
• Uwaga: jeśli za treść 0 pkt → automatycznie 0 pkt za poprawność.

Klucz uniwersalny — notatka syntetyzująca

1. Zidentyfikuj temat wspólny (podany w poleceniu — tu „człowiek wobec upływu czasu”).
2. Wyciągnij stanowisko każdego autora — sformułuj 1-2 zdaniami parafrazującymi.
3. Wskaż zestawienie — punkty wspólne lub rozbieżne. Użyj zwrotów „natomiast”, „z kolei”, „w przeciwieństwie do”.
4. Pilnuj długości — 60-90 wyrazów. Policz po napisaniu.
5. Sprawdź poprawność — max 2 błędy. Zwróć uwagę na przecinki przed „natomiast”, „z kolei”, „lecz”.
6. Nie cytuj — pisz własnymi słowami.
7. Nie oceniaj — bez „moim zdaniem”.