Zadanie 5

Materiały źródłowe

Strona arkusza CKE z tym zadaniem

Zadanie 5 - strona 7 arkusza CKE — Strona 7 arkusza CKE z trescia zadania. Na podstawie: CKE Oryginalny PDF CKE, str. 7

Klucz teoretyczny — funkcje wypowiedzi

Funkcje języka (wg modelu Jakobsona):

Funkcja	Skupiona na	Wskaźniki językowe
Impresywna (apelatywna, konatywna)	odbiorca — wpłynąć, nakłonić, włączyć	2. osoba („zrób”), pluralis inclusivus 1. l.mn. („zróbmy”, „my…”), tryb rozkazujący, pytania retoryczne
Ekspresywna	nadawca — wyrazić uczucia	1. os. l.poj. („czuję”, „myślę”), wykrzyknienia, słownictwo nacechowane
Poznawcza	przedmiot — przekazać informację	obiektywne stwierdzenia, terminologia
Fatyczna	kontakt	„prawda?”, „słuchaj”

Stwierdzenie 1 — funkcja impresywna

„Funkcję impresywną w ostatnim akapicie potwierdza obecność powtarzających się czasowników w pierwszej osobie liczby mnogiej.”

Analiza akapitu:

„Nie musimy więc myśleć o czasie jako o wrogu — w pewnym stopniu mamy nad nim kontrolę. I chociaż nie mamy możliwości zatrzymywania chwil, możemy je po prostu uważniej przeżywać. A to chyba najlepsze, co możemy zrobić ze swoim czasem.”

Pięć czasowników w 1. osobie liczby mnogiej: musimy, mamy, mamy, możemy, możemy.

To pluralis inclusivus — „my” obejmujące zarówno nadawcę, jak i odbiorcę. Jego efekt: autorka włącza czytelnika we wspólne działanie („razem z wami możemy”). To klasyczny sygnał funkcji impresywnej — autor nie tyle informuje, ile nakłania odbiorcę do określonej postawy (uważniejszego przeżywania chwil).

→ P (prawda).

Stwierdzenie 2 — wypowiedzenia złożone

„W ostatnim akapicie tekstu wykorzystano tylko wypowiedzenia złożone.”

Klucz teoretyczny:

Wypowiedzenie pojedyncze — jedno orzeczenie.
Wypowiedzenie złożone — dwa lub więcej orzeczeń.

Rozbiór akapitu (trzy wypowiedzenia):

Zdanie 1: „Nie musimy więc myśleć o czasie jako o wrogu — w pewnym stopniu mamy nad nim kontrolę.”

Orzeczenia: musimy myśleć + mamy → dwa orzeczenia.
Wypowiedzenie złożone ✓

Zdanie 2: „I chociaż nie mamy możliwości zatrzymywania chwil, możemy je po prostu uważniej przeżywać.”

Orzeczenia: mamy + możemy przeżywać → dwa orzeczenia (zdanie złożone z podrzędnym okolicznikowym przyzwolenia, „chociaż”).
Wypowiedzenie złożone ✓

Zdanie 3: „A to chyba najlepsze, co możemy zrobić ze swoim czasem.”

Orzeczenia: domyślne (jest) + możemy zrobić → dwa orzeczenia (zdanie złożone z podrzędnym przydawkowym, „co”).
Wypowiedzenie złożone ✓

Wszystkie trzy wypowiedzenia są złożone → stwierdzenie prawdziwe → P.

Punktacja CKE

1 pkt — dwie poprawne odpowiedzi (PP).
0 pkt — odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Klucz uniwersalny — analiza języka w akapicie

Funkcje wypowiedzi: sprawdź zaimki/osoby. 1 l.poj. → ekspresywna. 1 l.mn. „my” inkluzywne lub 2 os. → impresywna. Brak osoby/obiektywne → poznawcza.
Typ wypowiedzeń: policz orzeczenia osobowe w każdym zdaniu. ≥2 → złożone.
Uwaga na orzeczenia domyślne („to jest”, „był to”). Często umykają, a decydują o typie zdania.
W zadaniach P/F: każde stwierdzenie sprawdzaj osobno, nie sugeruj się odpowiedzią pierwszą.

Treść zadania

Rozwiązanie