Zadanie 7

Treść zadania

Przeczytaj tekst zamieszczony w arkuszu (opis działania wirusa komputerowego nazywanego „koniem trojańskim" / „trojanem"). Odwołując się do mitu o wojnie trojańskiej, uzasadnij trafność nazwy wirusa komputerowego, którego opis podano wyżej.

Źródło: arkusz CKE MPOP-P1-100-2305. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Nazwa „koń trojański" trafnie określa wirus komputerowy ze względu na analogie do mitologicznego konia trojańskiego:

Ukrycie — w micie greccy wojownicy ukryli się wewnątrz drewnianego konia, który Trojanie wprowadzili do miasta jako dar. Wirus komputerowy ukrywa się wewnątrz pliku/programu, którego użytkownik nie podejrzewa.
Pozorna nieszkodliwość — koń trojański przed Troją wydawał się darem od bogów (lub po prostu nieruchomą bryłą drewna). Wirus „przez dłuższy czas nie zdradza swoich destrukcyjnych zapędów", udaje przydatny program.
Niszcząca aktywność dopiero po wprowadzeniu — w nocy Grecy wyszli z konia i otworzyli bramy Troi dla armii, co doprowadziło do upadku miasta. Wirus uaktywnia się dopiero po zainstalowaniu i wówczas uszkadza system lub inne komputery.

Klucz CKE — przykłady:

„Wirus jest ukryty — wojownicy byli ukryci w koniu trojańskim."
„Pliki z wirusem udają nowe gry — koń trojański udawał podarunek."
„Wirus ma fazę uśpienia — koń trojański wprowadzony do Troi dopiero pod osłoną nocy ukazał swoje wnętrze."
„Zarówno wirus, jak i mityczny koń trojański są pozornie niegroźne. Jednak w obu przypadkach prowadzą do tragicznych skutków: w przypadku mitu był to upadek Troi, zaś w przypadku wirusa jest to uszkodzenie systemu komputerowego."

Typowy błąd / pułapka

Pułapka 1: nieznajomość mitu o koniu trojańskim → 0 pkt. Pułapka 2: ogólna analogia („tak jak…") bez wskazania konkretnych podobieństw. Pułapka 3: pomylenie wojny trojańskiej z innym mitem. Pułapka 4: pominięcie kluczowego mechanizmu — PODSTĘPU (ukrycie → wprowadzenie → atak od środka).

Materiały źródłowe

Strona arkusza CKE z tym zadaniem

Zadanie 7 - strona 9 arkusza CKE — Strona 9 arkusza CKE z trescia zadania. Na podstawie: CKE Oryginalny PDF CKE, str. 9

Mit o koniu trojańskim — przypomnienie

Wojna trojańska — według greckiej tradycji, dziesięcioletnia wojna Achajów z Troją (XII w. p.n.e.), spowodowana porwaniem Heleny (żony Menelaosa) przez Parysa, syna króla Troi.

Koń trojański:

Wymyślenie podstępu — po 10 latach bezowocnego oblężenia Odyseusz wymyślił chytry plan: zbudować ogromnego drewnianego konia, w środku ukryć grupę wojowników.
Pozorny odwrót — Grecy spalili obóz i odpłynęli, pozostawiając konia przed bramami Troi.
Wprowadzenie konia do miasta — Trojanie potraktowali konia jako dar bogów lub trofeum i wprowadzili do Troi (mimo ostrzeżeń Kasandry i Laokoona).
Atak od środka — w nocy Grecy wyszli z konia, otworzyli bramy dla armii, która tymczasem wróciła. Troja padła.

Wniosek: koń trojański = symbol podstępu, ukrytego zagrożenia pod pozorem daru.

Analogia koń trojański — wirus komputerowy

Element	Mit (koń trojański)	Wirus „trojan”
Forma zewnętrzna	drewniany koń jako dar	przydatny / popularny program
Co ukryte	wojownicy greccy	destrukcyjny kod
Sposób wejścia	Trojanie wprowadzają sami do miasta	użytkownik instaluje sam
Mechanizm aktywacji	wojownicy wychodzą w nocy	wirus uruchamia się po pewnym czasie
Skutek	upadek Troi, masakra	uszkodzenie systemu, kradzież danych
Element kluczowy	PODSTĘP	PODSTĘP

→ Nazwa trafna — wirus realizuje DOKŁADNIE ten sam schemat: ukrycie wewnątrz pozornie nieszkodliwego nośnika + zwiedzenie ofiary + atak od środka.

Wzorcowa odpowiedź

Punktacja CKE

1 pkt — poprawne uzasadnienie trafności nazwy wirusa w odwołaniu do mitu.
0 pkt — odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Klucz uniwersalny — mitologizmy w języku

W polszczyźnie funkcjonuje wiele wyrażeń pochodzących z mitologii:

pięta achillesowa — słaby punkt (Achilles, jego pięta)
syzyfowa praca — daremny trud (Syzyf)
nić Ariadny — wskazówka pomagająca wyjść z trudnej sytuacji (Tezeusz + nić)
róg obfitości — bogactwo (koza Amaltei)
stajnia Augiasza — bałagan (Herakles)
koń trojański — ukryty podstęp (Wojna trojańska)

W zadaniach maturalnych warto rozpoznawać i wyjaśniać te mitologizmy.