Zadanie 7
Matura z języka polskiego, maj 2023, poziom podstawowy
Wymaganie: I.1.8 — znajomość i zrozumienie treści lektur obowiązkowych (mitologia); I.2.1 — przetwarzanie informacji z tekstów; II.2.4 — rozumienie mitologizmów (numeracja wg podstawy przywołanej w zasadach oceniania 2023).
Treść zadania
Przeczytaj tekst zamieszczony w arkuszu (opis działania wirusa komputerowego nazywanego „koniem trojańskim" / „trojanem"). Odwołując się do mitu o wojnie trojańskiej, uzasadnij trafność nazwy wirusa komputerowego, którego opis podano wyżej.
Źródło: arkusz CKE MPOP-P1-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Nazwa „koń trojański" trafnie określa wirus komputerowy ze względu na analogie do mitologicznego konia trojańskiego:
Ukrycie — w micie greccy wojownicy ukryli się wewnątrz drewnianego konia, który Trojanie wprowadzili do miasta jako dar. Wirus komputerowy ukrywa się wewnątrz pliku/programu, którego użytkownik nie podejrzewa.
Pozorna nieszkodliwość — koń trojański pozostawiony przed Troją wyglądał na dar (wotum) dla bogów. Wirus „przez dłuższy czas nie zdradza swoich destrukcyjnych zapędów", udaje przydatny program.
Niszcząca aktywność dopiero po wprowadzeniu — w nocy Grecy wyszli z konia i otworzyli bramy Troi dla armii, co doprowadziło do upadku miasta. Wirus uaktywnia się dopiero po zainstalowaniu i wówczas uszkadza system lub inne komputery.
Klucz CKE — przykłady:
- „Wirus jest ukryty — wojownicy byli ukryci w koniu trojańskim."
- „Pliki z wirusem udają nowe gry — koń trojański udawał podarunek."
- „Wirus ma fazę uśpienia — koń trojański wprowadzony do Troi dopiero pod osłoną nocy ukazał swoje wnętrze."
- „Zarówno wirus, jak i mityczny koń trojański są pozornie niegroźne. Jednak w obu przypadkach prowadzą do tragicznych wręcz skutków. W przypadku mitu był to upadek Troi, zaś w przypadku wirusa jest to uszkodzenie systemu komputerowego danego użytkownika lub innych komputerów działających w tej sieci.”
Pułapka 1: nieznajomość mitu o koniu trojańskim → 0 pkt. Pułapka 2: ogólna analogia („tak jak…") bez wskazania konkretnych podobieństw. Pułapka 3: pomylenie wojny trojańskiej z innym mitem. Pułapka 4: pominięcie kluczowego mechanizmu — PODSTĘPU (ukrycie → wprowadzenie → atak od środka).
Materiały źródłowe
Strona arkusza CKE z tym zadaniem
Mit o koniu trojańskim — przypomnienie
Wojna trojańska — według greckiej tradycji, dziesięcioletnia wojna Achajów z Troją, spowodowana porwaniem Heleny (żony Menelaosa) przez Parysa, syna króla Troi.
Koń trojański:
- Wymyślenie podstępu — po 10 latach bezowocnego oblężenia Odyseusz wymyślił chytry plan: zbudować ogromnego drewnianego konia, w środku ukryć grupę wojowników.
- Pozorny odwrót — Grecy spalili obóz i odpłynęli, pozostawiając konia przed bramami Troi.
- Wprowadzenie konia do miasta — Trojanie potraktowali konia jako dar bogów lub trofeum i wprowadzili do Troi (mimo ostrzeżeń Kasandry i Laokoona).
- Atak od środka — w nocy Grecy wyszli z konia, otworzyli bramy dla armii, która tymczasem wróciła. Troja padła.
Wniosek: koń trojański = symbol podstępu, ukrytego zagrożenia pod pozorem daru.
Analogia koń trojański — wirus komputerowy
| Element | Mit (koń trojański) | Wirus „trojan” |
|---|---|---|
| Forma zewnętrzna | drewniany koń jako dar | przydatny / popularny program |
| Co ukryte | wojownicy greccy | destrukcyjny kod |
| Sposób wejścia | Trojanie wprowadzają sami do miasta | użytkownik instaluje sam |
| Mechanizm aktywacji | wojownicy wychodzą w nocy | wirus uruchamia się po pewnym czasie |
| Skutek | upadek Troi | uszkodzenie systemu użytkownika lub innych komputerów w sieci |
| Element kluczowy | PODSTĘP | PODSTĘP |
→ Nazwa trafna — wirus realizuje DOKŁADNIE ten sam schemat: ukrycie wewnątrz pozornie nieszkodliwego nośnika + zwiedzenie ofiary + atak od środka.
Wzorcowa odpowiedź
Punktacja CKE
- 1 pkt — poprawne uzasadnienie trafności nazwy wirusa w odwołaniu do mitu.
- 0 pkt — odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Klucz uniwersalny — mitologizmy w języku
W polszczyźnie funkcjonuje wiele wyrażeń pochodzących z mitologii:
- pięta achillesowa — słaby punkt (Achilles, jego pięta)
- syzyfowa praca — daremny trud (Syzyf)
- nić Ariadny — wskazówka pomagająca wyjść z trudnej sytuacji (Tezeusz + nić)
- róg obfitości — bogactwo (koza Amaltei)
- stajnia Augiasza — bałagan (Herakles)
- koń trojański — ukryty podstęp (Wojna trojańska)
W zadaniach maturalnych warto rozpoznawać i wyjaśniać te mitologizmy.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „koń trojański, mit, wirus komputerowy, mitologizm” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl