Zadanie 7
Matura z języka polskiego, maj 2023, poziom podstawowy
Wymaganie: I.1.8 / I.1.11 — znajomość mitologii (Parandowski); II.2.4 — rozumienie mitologizmów w języku.
Treść zadania
Przeczytaj tekst zamieszczony w arkuszu (opis działania wirusa komputerowego nazywanego „koniem trojańskim" / „trojanem"). Odwołując się do mitu o wojnie trojańskiej, uzasadnij trafność nazwy wirusa komputerowego, którego opis podano wyżej.
Źródło: arkusz CKE MPOP-P1-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Nazwa „koń trojański" trafnie określa wirus komputerowy ze względu na analogie do mitologicznego konia trojańskiego:
Ukrycie — w micie greccy wojownicy ukryli się wewnątrz drewnianego konia, który Trojanie wprowadzili do miasta jako dar. Wirus komputerowy ukrywa się wewnątrz pliku/programu, którego użytkownik nie podejrzewa.
Pozorna nieszkodliwość — koń trojański przed Troją wydawał się darem od bogów (lub po prostu nieruchomą bryłą drewna). Wirus „przez dłuższy czas nie zdradza swoich destrukcyjnych zapędów", udaje przydatny program.
Niszcząca aktywność dopiero po wprowadzeniu — w nocy Grecy wyszli z konia i otworzyli bramy Troi dla armii, co doprowadziło do upadku miasta. Wirus uaktywnia się dopiero po zainstalowaniu i wówczas uszkadza system lub inne komputery.
Klucz CKE — przykłady:
- „Wirus jest ukryty — wojownicy byli ukryci w koniu trojańskim."
- „Pliki z wirusem udają nowe gry — koń trojański udawał podarunek."
- „Wirus ma fazę uśpienia — koń trojański wprowadzony do Troi dopiero pod osłoną nocy ukazał swoje wnętrze."
- „Zarówno wirus, jak i mityczny koń trojański są pozornie niegroźne. Jednak w obu przypadkach prowadzą do tragicznych skutków: w przypadku mitu był to upadek Troi, zaś w przypadku wirusa jest to uszkodzenie systemu komputerowego."
Pułapka 1: nieznajomość mitu o koniu trojańskim → 0 pkt. Pułapka 2: ogólna analogia („tak jak…") bez wskazania konkretnych podobieństw. Pułapka 3: pomylenie wojny trojańskiej z innym mitem. Pułapka 4: pominięcie kluczowego mechanizmu — PODSTĘPU (ukrycie → wprowadzenie → atak od środka).
Materiały źródłowe
Strona arkusza CKE z tym zadaniem
Mit o koniu trojańskim — przypomnienie
Wojna trojańska — według greckiej tradycji, dziesięcioletnia wojna Achajów z Troją (XII w. p.n.e.), spowodowana porwaniem Heleny (żony Menelaosa) przez Parysa, syna króla Troi.
Koń trojański:
- Wymyślenie podstępu — po 10 latach bezowocnego oblężenia Odyseusz wymyślił chytry plan: zbudować ogromnego drewnianego konia, w środku ukryć grupę wojowników.
- Pozorny odwrót — Grecy spalili obóz i odpłynęli, pozostawiając konia przed bramami Troi.
- Wprowadzenie konia do miasta — Trojanie potraktowali konia jako dar bogów lub trofeum i wprowadzili do Troi (mimo ostrzeżeń Kasandry i Laokoona).
- Atak od środka — w nocy Grecy wyszli z konia, otworzyli bramy dla armii, która tymczasem wróciła. Troja padła.
Wniosek: koń trojański = symbol podstępu, ukrytego zagrożenia pod pozorem daru.
Analogia koń trojański — wirus komputerowy
| Element | Mit (koń trojański) | Wirus „trojan” |
|---|---|---|
| Forma zewnętrzna | drewniany koń jako dar | przydatny / popularny program |
| Co ukryte | wojownicy greccy | destrukcyjny kod |
| Sposób wejścia | Trojanie wprowadzają sami do miasta | użytkownik instaluje sam |
| Mechanizm aktywacji | wojownicy wychodzą w nocy | wirus uruchamia się po pewnym czasie |
| Skutek | upadek Troi, masakra | uszkodzenie systemu, kradzież danych |
| Element kluczowy | PODSTĘP | PODSTĘP |
→ Nazwa trafna — wirus realizuje DOKŁADNIE ten sam schemat: ukrycie wewnątrz pozornie nieszkodliwego nośnika + zwiedzenie ofiary + atak od środka.
Wzorcowa odpowiedź
Punktacja CKE
- 1 pkt — poprawne uzasadnienie trafności nazwy wirusa w odwołaniu do mitu.
- 0 pkt — odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Klucz uniwersalny — mitologizmy w języku
W polszczyźnie funkcjonuje wiele wyrażeń pochodzących z mitologii:
- pięta achillesowa — słaby punkt (Achilles, jego pięta)
- syzyfowa praca — daremny trud (Syzyf)
- nić Ariadny — wskazówka pomagająca wyjść z trudnej sytuacji (Tezeusz + nić)
- róg obfitości — bogactwo (koza Amaltei)
- stajnia Augiasza — bałagan (Herakles)
- koń trojański — ukryty podstęp (Wojna trojańska)
W zadaniach maturalnych warto rozpoznawać i wyjaśniać te mitologizmy.
Podobne zadania
Miłosz Piosenka o końcu świata, Apokalipsa św. Jana
Zadanie 8 (2 pkt)
Przeczytaj zamieszczone w arkuszu: fragment *Piosenki o końcu świata* Czesława Miłosza (tekst 1.) oraz fragment *Apokalipsy św. Jana* (tekst 2.). Czy wizja końca świata zaprezentowana we fragmencie wiersza Czesława Miłosza *Piosenka o końcu świata* jest zgodna z wizją końca świata ukazaną we fragmencie *Apokalipsy św. Jana*? W uzasadnieniu odpowiedzi sformułuj dwa argumenty — każdy w odniesieniu do obu tekstów.
postaci mitologiczne, Asnyk, Herbert, Herakles, Ikar
Zadanie 6 (1 pkt)
maj 2025 • PP
Do których postaci mitologicznych nawiązują przytoczone fragmenty wierszy? Każdemu z fragmentów wierszy A-B przyporządkuj po jednej postaci mitologicznej wybranej spośród 1-4. Wpisz numer wybranej postaci mitologicznej w odpowiednie miejsce w tabeli. - Fragment A — Adam Asnyk (fragment wiersza ze skazanym pracowitym bohaterem w lwiej skórze, kującym sobie łańcuchy). - Fragment B — Zbigniew Herbert (fragment wiersza o młodzieńcu, który nie rozumiał, że skrzydła z wosku i piór nie utrzymają go w powietrzu). Postacie do wyboru: 1. Herakles · 2. Charon · 3. Syzyf · 4. Ikar. Treść fragmentów — patrz zdjęcie strony 9 arkusza CKE poniżej.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „koń trojański, mit, wirus komputerowy, mitologizm" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl