Zadanie 6
Matura z języka polskiego, maj 2025, poziom podstawowy
Wymaganie: I.1.8 — znajomość lektur (Mitologia Parandowskiego); I.1.11 — motywy mitologiczne w literaturze.
Treść zadania
Do których postaci mitologicznych nawiązują przytoczone fragmenty wierszy? Każdemu z fragmentów wierszy A-B przyporządkuj po jednej postaci mitologicznej wybranej spośród 1-4. Wpisz numer wybranej postaci mitologicznej w odpowiednie miejsce w tabeli.
- Fragment A — Adam Asnyk (fragment wiersza ze skazanym pracowitym bohaterem w lwiej skórze, kującym sobie łańcuchy).
- Fragment B — Zbigniew Herbert (fragment wiersza o młodzieńcu, który nie rozumiał, że skrzydła z wosku i piór nie utrzymają go w powietrzu).
Postacie do wyboru: 1. Herakles · 2. Charon · 3. Syzyf · 4. Ikar.
Treść fragmentów — patrz zdjęcie strony 9 arkusza CKE poniżej.
Źródło: arkusz CKE MPOP-P1-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Fragment A → 1 (Herakles)
Fragment B → 4 (Ikar)
Klucz CKE: A1, B4
Pułapka A: pomylenie Heraklesa z Syzyfem (oba związane z wytrwałością i trudem). Decydujący szczegół: „lwia skóra" — atrybut Heraklesa (skóra nemejskiego lwa, którego zabił w pierwszej z dwunastu prac). Syzyf turla głaz, nie nosi lwiej skóry.
Pułapka B: pomylenie Ikara z Charonem. Decydujący szczegół: „skrzydła", „wosk", „pogarda dla praw grawitacji", „nie mogą utrzymać ciała na wysokości" — to wyraźny obraz Ikara. Charon to przewoźnik dusz przez Styks.
Materiały źródłowe
Strona arkusza CKE z tym zadaniem
Fragment A — Herakles (Adam Asnyk)
Atrybuty Heraklesa w fragmencie:
| Element wiersza | Powiązanie z Heraklesem |
|---|---|
| „pracowity, silny i wytrwały” | wykonał 12 prac herkulesowych |
| „lwia skóra nagie barki mu pokrywa” | skóra nemejskiego lwa — pierwszy łup, atrybut Heraklesa w sztuce |
| „wobec pana swojego nieśmiały” | Herakles służył Eurysteuszowi (12 prac to pokuta nakazana przez wyrocznię, na rozkaz Eurysteusza) |
| „Łańcuchów swoich sam kuje ogniwa” | przenośnia — sam zgodził się na swój los, służy panu z własnej woli |
To bezspornie Herakles (rzymski Herkules).
→ A → 1.
Fragment B — Ikar (Zbigniew Herbert)
Atrybuty Ikara w fragmencie:
| Element wiersza | Powiązanie z Ikarem |
|---|---|
| „skrzydła” | Dedal skonstruował Ikarowi i sobie skrzydła z piór i wosku |
| „trochę wosku piór” | bezpośrednie odniesienie do materiałów Dedala |
| „pogarda dla praw grawitacji” | Ikar zignorował ostrzeżenia ojca, leciał za wysoko |
| „nie mogą utrzymać ciała” | wosk stopniał od słońca, Ikar spadł do morza |
| „Był taki młody nie rozumiał” | typowa interpretacja mitu — Ikar jako młodzieńcza pycha, brak roztropności |
To bezspornie Ikar.
→ B → 4.
Pozostałe postaci — dlaczego nie pasują
- Charon (2) — przewoźnik dusz przez Styks. Atrybuty: łódka, wiosło, oblicze starego. W fragmentach: brak łodzi, brak rzeki, brak „starości”.
- Syzyf (3) — kara: turlać głaz na górę, który zawsze spada. Atrybuty: głaz, góra, daremność. W fragmencie A — wspomniana wytrwałość, ale brak głazu i atrybut „lwia skóra” rozstrzyga na rzecz Heraklesa.
Punktacja CKE
- 1 pkt — poprawne uzupełnienie obu wierszy tabeli (A1 + B4).
- 0 pkt — odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Podobne zadania
vanitas, Księga Koheleta, obraz In ictu oculi
Zadanie 7 (1 pkt)
maj 2024 • PP
Zapoznaj się z reprodukcją obrazu Juana de Valdésa Leala *In ictu oculi* („W mgnieniu oka"). Obraz przedstawia szkielet trzymający kosę i książkę, gaszący świecę. Wokół niego porozrzucane są przedmioty symbolizujące władzę, bogactwo i wiedzę: tiara papieska, korona, biżuteria, książki, globusy, broń, dokumenty, naukowe przyrządy. Nad świecą napis łaciński **In ictu oculi** — „w mgnieniu oka". Czy powyższy obraz jest zgodny z wymową *Księgi Koheleta*? Uzasadnij odpowiedź.
Herbert Stary Prometeusz, mit, ironia, reinterpretacja
Zadanie 14 (2 pkt)
Zapoznaj się z przytoczonym w arkuszu utworem *Stary Prometeusz* Zbigniewa Herberta (krótki utwór prozą, w którym tytułowy bohater w starości pisze pamiętniki, prowadzi mieszczańskie życie i przyjmuje list dziękczynny od tyrana Kaukazu). Pełna treść utworu — patrz zdjęcie strony 19 arkusza CKE poniżej. Czy postawa starego Prometeusza przedstawiona w utworze Zbigniewa Herberta jest zgodna z mitologicznym pierwowzorem? W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do przytoczonego utworu oraz do mitu o Prometeuszu z *Mitologii* Jana Parandowskiego.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „postaci mitologiczne, Asnyk, Herbert, Herakles, Ikar" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl