Zadanie 5

Treść zadania

Na podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: odkrywanie kosmosu jako potrzeba człowieka. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90 wyrazów.

Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.

Źródło: arkusz CKE MPOP-P1-100-2505. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Notatka syntetyzująca — 4 pkt (3 pkt za treść + 1 pkt za poprawność).

Wzorcowa notatka (3 pkt za treść):

„W obu tekstach wyrażono przekonanie, że odkrywanie kosmosu jest ważną potrzebą człowieka związaną z poszukiwaniem wiedzy o warunkach w nim panujących. Carl Sagan sądzi, że ta potrzeba wynika z naturalnej ciekawości ludzkiej. Według niego wiedza o kosmosie pomaga człowiekowi lepiej zrozumieć Ziemię. Natomiast Trepczyńska akcentuje konieczność poszukiwania planety, na której rodzaj ludzki byłby w stanie przeżyć. Zauważa, że dotychczasowe badania kosmosu nie potwierdzają istnienia innych miejsc gwarantujących ludzkości przyszłość, jednak wciąż trwają badania nad możliwością egzystencji człowieka w niesprzyjających warunkach." [80 wyrazów]

Stanowiska autorów (klucz CKE):

Sagan: Potrzeba odkrywania kosmosu wynika z naturalnej ciekawości człowieka.
Trepczyńska: Potrzeba odkrywania kosmosu wynika z konieczności znalezienia planety nadającej się do zamieszkania.

Zestawienie stanowisk — możliwe ujęcia:

Punkty WSPÓLNE: ciekawość jako motywacja, chęć zbadania warunków, istnienie ograniczeń.
Punkty ROZBIEŻNE: Sagan = z natury człowieka / Trepczyńska = z konieczności przetrwania; Sagan = poszukiwanie życia poza Ziemią / Trepczyńska = poszukiwanie miejsca do życia; Sagan = ograniczenia finansowe / Trepczyńska = ograniczenia fizyczne.

Typowy błąd / pułapka

Pułapka 1: streszczenie zamiast syntezy — bez słów-zestawiających („natomiast", „z kolei", „obaj autorzy") maks 1 pkt. Pułapka 2: długość poza 60-90 wyrazów → spadek o 1 pkt. Pułapka 3: brak zestawienia stanowisk — kryterium B → brak. Pułapka 4: cytowanie zamiast parafrazy → 0 pkt z treści.

Materiały źródłowe

Teksty źródłowe (Tekst 1 i Tekst 2) — Teksty 1 i 2 z arkusza CKE. Na podstawie: CKE — arkusz, strona 4 Oryginalny PDF CKE, str. 4

Strona arkusza CKE z tym zadaniem

Zadanie 5 - strona 8 arkusza CKE — Strona 8 arkusza CKE z trescia zadania. Na podstawie: CKE Oryginalny PDF CKE, str. 8

Schemat oceniania (jak w 2024)

4 punkty:

TREŚĆ: 3 pkt (kryteria A, B, C + długość 60-90 wyrazów).
POPRAWNOŚĆ językowa, ortograficzna, interpunkcyjna: 1 pkt (max 2 błędy łącznie).

Pełna struktura kryterium TREŚĆ — patrz zadanie 6 z arkusza 2024 maj PP — schemat identyczny.

Stanowiska autorów — przygotowanie

Sagan (tekst 1)

Stanowisko: odkrywanie kosmosu wynika z naturalnej ciekawości człowieka. To „w naszej naturze” — szukać innego życia, badać początki, podziwiać odmienność. Cytat: „Mimo to nadal poszukujemy ich mieszkańców — taka już nasza natura. Życie szuka innego życia.”

Dodatkowo: Sagan wskazuje wartość poznawczą — „Dzięki temu, że odkryliśmy inne możliwości, to znaczy zmierzyliśmy się z odmiennymi losami globów […], zaczęliśmy lepiej rozumieć Ziemię.” Kosmos = lekcja o nas samych.

Trepczyńska (tekst 2)

Stanowisko: odkrywanie kosmosu wynika z konieczności znalezienia planety nadającej się do zamieszkania. Pragmatyczna potrzeba — kolonizacja, zapewnienie ludzkości przyszłości. „Czy ludzie mogą żyć na innej planecie niż Ziemia?”

Dodatkowo: Trepczyńska zauważa ograniczenia (warunki w kosmosie, biologiczne) — wciąż trwają badania nad możliwością przeżycia człowieka.

Zestawienie — możliwe ujęcia (z klucza CKE)

Punkty wspólne:

ciekawość jako motywacja do odkrywania kosmosu
chęć zbadania warunków w kosmosie
istnienie ograniczeń w odkrywaniu kosmosu

Punkty rozbieżne:

Sagan: potrzeba z natury człowieka; Trepczyńska: z konieczności przetrwania.
Sagan: szukanie innego życia; Trepczyńska: szukanie miejsca do życia.
Sagan: ograniczenia finansowe; Trepczyńska: ograniczenia fizyczne.

Wzorcowa notatka — wariant rozbudowany (3 pkt)

Wzorcowa notatka — wariant krótszy (67 wyrazów)

Punktacja CKE

Identyczna jak w 2024 — patrz zadanie 6 z 2024 maja PP dla pełnej tabeli.

3 pkt za treść — kryteria A (stanowisko każdego autora), B (zestawienie), C (spójność) + długość 60-90 wyrazów.
1 pkt za poprawność — max 2 błędy językowe/ortograficzne/interpunkcyjne.