Zadanie 10

Treść zadania

Zadanie składa się z dwóch części, dotyczących Stanisława Wyspiańskiego, Wesele.

10.1 (0-1) — Spośród podanych postaci (A-D) z Wesela wybierz i zaznacz tę, której ukazuje się Rycerz. A. Poeta. · B. Dziad. · C. Gospodarz. · D. Dziennikarz.

10.2 (0-1) — Wyjaśnij, czego symbolem jest Rycerz w Weselu Stanisława Wyspiańskiego.

Źródło: arkusz CKE MPOP-P1-100-2505. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

10.1: A (Poeta) — w akcie II Wesela Rycerz (zjawa rycerza z polskiej historii, kojarzony często ze Zawiszą Czarnym lub rycerzem grunwaldzkim) ukazuje się Poecie (postać oparta na Kazimierzu Przerwie-Tetmajerze).

10.2: Rycerz w Weselu to symbol siły, mocy, męstwa, odwagi oraz odwołania do dawnej świetności Polski (zwłaszcza zwycięstwa pod Grunwaldem). Jest przeciwwagą dla dekadenckich, młodopolskich nastrojów Poety — ma natchnąć go do czynu, odwagi, wiary w zwycięstwo.

Klucz CKE — przykłady:

„Rycerz jest symbolem mocy, tzn. odwagi i wiary w zwycięstwo."
„Rycerz jest symbolem siły, potęgi i męstwa. Ma natchnąć Poetę do odrzucenia dekadenckich postaw oraz odpędzić poczucie słabości."
„Rycerz symbolizuje czasy świetności Polski, gdyż brał udział w słynnej bitwie pod Grunwaldem."

Typowy błąd / pułapka

Pułapka 10.1: pomylenie Rycerza z innymi „Osobami Dramatu". Każda osoba Dramatu nawiedza konkretnego gościa:

Stańczyk → Dziennikarz (mądrość polityczna, sumienie narodu)
Rycerz → Poeta (siła, męstwo, czyn vs dekadencja)
Hetman → Pan Młody (grzech zdrady)
Upiór (Szela) → Dziad (rzezie galicyjskie 1846)
Widmo → Marysia (dawna miłość)
Wernyhora → Gospodarz (proroctwo powstania)

Pułapka 10.2: za ogólne „rycerz = honor, odwaga" → 0 pkt. Trzeba pokazać KONKRETNĄ funkcję w dramacie — wzmocnienie Poety / przezwyciężenie dekadencji / odwołanie do świetności narodu.

Strona arkusza CKE z tym zadaniem

Zadanie 10 - strona 14 arkusza CKE — Strona 14 arkusza CKE z trescia zadania. Na podstawie: CKE Oryginalny PDF CKE, str. 14

Część 10.1 — komu ukazuje się Rycerz?

W akcie II Wesela przybywają Osoby Dramatu — zjawy z polskiej historii i mitologii. Każda jest powiązana z konkretnym gościem weselnym poprzez problem moralny, ideowy lub osobowościowy.

Tabela parowania Osób Dramatu i gości

Osoba Dramatu	Adresat	Funkcja
Widmo (narzeczony Marysi)	Marysia	dawna miłość, niespełnienie
Stańczyk	Dziennikarz	sumienie polityczne, ironia, mądrość
Rycerz Czarny (Zawisza)	Poeta	siła czynu, męstwo, anti-dekadencja
Hetman	Pan Młody	grzech zdrady ojczyzny
Upiór (Szela)	Dziad	krwawe rzezie galicyjskie 1846
Wernyhora	Gospodarz	proroctwo powstania, złoty róg

Rycerz = ukazuje się Poecie (oparty na Kazimierzu Przerwie-Tetmajerze, młodopolskim dekadencie, autorze pesymistycznych wierszy o końcu wieków).

→ Odpowiedź: A (Poeta).

Część 10.2 — symbolika Rycerza

Kontekst

Poeta w Weselu jest reprezentantem dekadenckiej Młodej Polski — pesymizmu, sceptycyzmu, „chandry końca wieku”, przekonania o niemocy własnej i narodu. Wyspiański pokazuje jego rozdarcie: pisze o sprawach narodowych, ale w istocie pogrążony jest w smutku i bezczynności.

Pojawienie się Rycerza to wstrząs — przypomnienie, że istniała kiedyś Polska silna, zwycięska, bohaterska. Rycerz odwołuje się do epoki rycerstwa polskiego, zwłaszcza do bitwy pod Grunwaldem (1410) i postaci Zawiszy Czarnego.

Co symbolizuje Rycerz

Aspekt	Co symbolizuje
Moc i siła	sprzeciw wobec niemocy, gotowość do walki
Męstwo i odwaga	czyn zamiast biernej kontemplacji
Świetność Polski	bohaterska tradycja narodowa, Grunwald, Zawisza Czarny
Wezwanie do działania	anty-dekadenckie hasło, „walcz, nie marzcie”
Tradycja sarmacka	etos rycerski, honor

Funkcja w dramacie

Rycerz konfrontuje Poetę z jego dekadenckim światopoglądem. Przypomina, że Polska potrzebuje nie pesymizmu, lecz CZYNU. To głos przeciw młodopolskiej melancholii i nawoływanie do odrodzenia narodowego.

Wzorcowa odpowiedź — 10.2

Punktacja CKE

10.1: 1 pkt — poprawna odpowiedź (A); 0 pkt — odpowiedź niepoprawna albo brak.

10.2: 1 pkt — poprawne wyjaśnienie symboliki Rycerza w Weselu; 0 pkt — odpowiedź niepoprawna albo brak.