Zadanie 15
Matura z języka polskiego, maj 2025, poziom podstawowy
Wymaganie: Wszystkie obszary I-IV podstawy programowej.
Treść zadania
Wybierz jeden z poniższych tematów i napisz wypracowanie.
- W wypracowaniu rozważ problem podany w temacie. Przedstaw również swoje zdanie i je uzasadnij.
- W rozważaniach przedstaw argumenty, odwołując się do utworów literackich oraz do wybranych kontekstów.
- Jednym z utworów literackich musi być lektura obowiązkowa.
- Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 wyrazów.
Temat 1. Źródło nadziei w czasach trudnych dla człowieka.
Temat 2. Jak błędna ocena sytuacji wpływa na życie człowieka?
Źródło: arkusz CKE MPOP-P1-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Wypracowanie — 35 punktów (1 pkt warunki formalne + 16 pkt kompetencje literackie + 7 pkt kompozycja + 11 pkt język). W pliku znajdziesz pełne wzorcowe wypracowania dla obu tematów, listę lektur obowiązkowych do każdego tematu oraz strategię pisania krok po kroku.
Pięć kluczowych pułapek (jak w 2024):
- Błąd kardynalny (nieznajomość lektury) → 0 pkt z całej pracy.
- Brak lektury obowiązkowej → 0 pkt z kryterium 1 → 0 pkt z całości.
- < 300 wyrazów → maks 17 pkt.
- Streszczenie zamiast argumentacji → niskie noty z kryterium 2.
- Niesamodzielność → unieważnienie egzaminu.
Strona arkusza CKE z tym zadaniem
Wypracowanie maturalne — przypomnienie
35 pkt = ponad połowa egzaminu. Forma: wypowiedź argumentacyjna. Minimum: lektura obowiązkowa + drugi utwór + 2 konteksty + ≥300 wyrazów.
Punktacja w 6 kryteriach (identyczna jak w 2024):
-
- Spełnienie formalnych warunków polecenia — 1 pkt
-
- Kompetencje literackie i kulturowe — 16 pkt
-
- Kompozycja wypowiedzi (struktura, spójność, styl) — 7 pkt
-
- Język wypowiedzi — 11 pkt
Pełna struktura punktacji opisana w zadaniu 17 z 2024 maj PP — tu skupiamy się na DWÓCH KONKRETNYCH TEMATACH 2025.
TEMAT 1 — Źródło nadziei w czasach trudnych dla człowieka
Analiza polecenia
Słowa-klucze:
- Nadzieja — oczekiwanie czegoś dobrego, przekonanie o możliwości lepszego losu, motywacja do działania mimo cierpienia.
- Źródło — co rodzi nadzieję? Religia, miłość, drugi człowiek, sztuka, ideał, natura?
- Czasy trudne — wojna, choroba, niewola, totalitaryzm, kryzys osobisty.
Lektury obowiązkowe pasujące do tematu
| Lektura | Źródło nadziei | Czasy trudne |
|---|---|---|
| Camus, Dżuma | solidarność ludzka, walka mimo absurdu | epidemia, izolacja Oranu |
| Krall, Zdążyć przed Panem Bogiem | wartość każdego życia, działanie | Holokaust, getto warszawskie |
| Herling-Grudziński, Inny świat | godność, pamięć, ludzka życzliwość | łagier sowiecki |
| Borowski, Proszę państwa do gazu | (paradoks) brak nadziei → świadectwo | obóz koncentracyjny |
| Mickiewicz, Dziady cz. III | mesjanizm, „Polska Chrystusem narodów” | rozbiory, prześladowania |
| Żeromski, Przedwiośnie | mit szklanych domów, idee rewolucji | po I wojnie, bieda |
| Sofokles, Antygona | wiara w prawa boskie, godność | tyrania Kreona |
| Pieśń o Rolandzie | wiara w Boga, raj | wojna z Saracenami |
| Biblia (Księga Hioba) | wiara, mimo absurdu cierpienia | doświadczenie zła |
Rekomendacja: Dżuma Camusa + wiersz Baczyńskiego (Ten czas lub inny) + konteksty filozoficzny (egzystencjalizm) i historyczny (II wojna światowa).
Wzorcowe wypracowanie — Temat 1
Źródło nadziei w czasach trudnych dla człowieka. Refleksja na podstawie literatury.
TEMAT 2 — Jak błędna ocena sytuacji wpływa na życie człowieka?
Analiza polecenia
Słowa-klucze:
- Błędna ocena — pomylenie się w odczytaniu rzeczywistości; może wynikać z pychy, braku informacji, emocji, manipulacji.
- Sytuacja — okoliczności, ludzie, fakty, własne możliwości.
- Wpływa na życie — konsekwencje krótkoterminowe (decyzje) i długoterminowe (los, charakter, śmierć).
Lektury obowiązkowe pasujące do tematu
| Lektura | Błędna ocena | Konsekwencje |
|---|---|---|
| Szekspir, Makbet | proroctwo wiedźm rozumiane dosłownie | morderstwa, szaleństwo, klęska |
| Prus, Lalka | Wokulski idealizuje Izabelę | załamanie, wysadzenie zamku/samobójstwo |
| Mickiewicz, Pan Tadeusz | Jacek Soplica źle ocenia Horeszków | zabójstwo Stolnika, hańba |
| Sofokles, Antygona | Kreon uważa, że ma rację | śmierć syna, żony, samotność |
| Dostojewski, Zbrodnia i kara | Raskolnikow ocenia siebie jako „nadczłowieka” | morderstwo, choroba psychiczna |
| Słowacki, Kordian | Kordian źle ocenia swoje możliwości | klęska zamachu na cara |
| Mickiewicz, Dziady cz. III | Konrad uważa, że pokona Boga | omdlenie, opętanie |
| Krasicki, satyra | bohater zawodzi się na świecie | morał / nauka |
| Mrożek, Tango | Artur ocenia, że można przywrócić formę | śmierć, tryumf Edka |
| Camus, Dżuma | władze Oranu lekceważą zagrożenie | epidemia, śmierć |
Rekomendacja: Makbet Szekspira + Lalka Prusa (lub Zbrodnia i kara Dostojewskiego) + konteksty filozoficzny (etyka, hybris) i biograficzny.
Wzorcowe wypracowanie — Temat 2
Jak błędna ocena sytuacji wpływa na życie człowieka? Refleksja na podstawie literatury.
Strategia pisania — uniwersalna
Minuty 1-10 — wybór tematu, plan: teza + 2 lektury (1 obowiązkowa) + 2 konteksty + 3 argumenty.
Minuty 10-95 — pisanie. Struktura: wstęp (teza) → argument 1 (lektura obow.) → argument 2 (drugi utwór) → kontekst 1 → kontekst 2 → zakończenie.
Minuty 95-115 — korekta ortografii, interpunkcji, powtórzeń.
Minuty 115-120 — policz wyrazy. Cel: 350-500.
Punktacja CKE
Identyczna jak w 2024 — patrz zadanie 17 z 2024 maj PP dla pełnej tabeli.
Krytyczne pułapki:
- Lektura obowiązkowa MUSI być z listy w arkuszu (s. 3-4).
- Błąd kardynalny (nieznajomość treści lektury) → 0 pkt.
- Pod 300 wyrazów → maks 17 pkt.
Klucz uniwersalny
- Zawsze sformułuj TEZĘ na początku.
- Każdy argument = teza pomocnicza + dowód z lektury + wniosek.
- Funkcjonalne wykorzystanie utworów — nie streszczaj.
- Dwa konteksty — najprostsze: filozoficzny + biograficzny / historyczny.
- Zakończenie — synteza + własne zdanie.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „wypracowanie maturalne, nadzieja, błędna ocena, argumentacja" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl