Zadanie 2

Rozwiązanie

Rozstrzygnięcie: NIE (zasady oceniania CKE dopuszczają także „TAK” — np. „w obu tekstach jest mowa o potrzebie zdobycia wiedzy o warunkach panujących w kosmosie”).

Uzasadnienie:

Carl Sagan: główną motywacją odkrywania kosmosu jest ciekawość poznawcza — chęć zrozumienia, jak działają inne światy, badania początków planet i ludzkości. Sagan pisze: „Badamy początki naszej planety i początki nas samych", „Każdy z tych światów jest na swój sposób piękny i pouczający".
Marta Trepczyńska: głównym impulsem do odkrywania kosmosu jest konieczność znalezienia planety nadającej się do zamieszkania przez ludzi (kolonizacja Marsa, Wenus, Księżyca). Motywacja pragmatyczna, egzystencjalna — przetrwanie ludzkości.

Klucz CKE — przykład na 2 pkt: „Nie. W tekście Carla Sagana motywacją główną do odkrywania kosmosu jest ciekawość, ale także szukanie jakichkolwiek znaków życia na planetach, natomiast w tekście Marty Trepczyńskiej głównym impulsem do odkrywania kosmosu jest znalezienie warunków do życia na innych planetach."

Typowy błąd / pułapka

Pułapka 1: brak rozstrzygnięcia (tylko opis) → 0 pkt. Pułapka 2: brak odniesienia do obu tekstów → 1 pkt zamiast 2. Pułapka 3: niezgodność rozstrzygnięcia z uzasadnieniem. Zasady oceniania CKE: „Jeżeli w rozwiązaniu zadania wskazano taką samą przyczynę zainteresowania kosmosem (rozstrzygnięcie: tak), jednak odwołanie do któregokolwiek z tekstów jest niezgodne z tym rozstrzygnięciem, to za odpowiedź przyznaje się 0 pkt”.

Materiały źródłowe

Teksty źródłowe (Tekst 1 i Tekst 2) — Teksty 1 i 2 z arkusza CKE. Na podstawie: CKE — arkusz, strona 4 Oryginalny PDF CKE, str. 4

Strona arkusza CKE z tym zadaniem

Zadanie 2 - strona 6 arkusza CKE — Strona 6 arkusza CKE z trescia zadania. Na podstawie: CKE Oryginalny PDF CKE, str. 6

Stanowiska obu autorów — co mówią o motywacji

Tekst 1 — Carl Sagan, Błękitna kropka

Sagan zauważa:

„Odkryliśmy cuda, o jakich naszym przodkom nawet się nie śniło…”
„Badamy początki naszej planety i początki nas samych.”
„Nigdzie nie czeka na nas «lepsze miejsce»…”

→ Motywacja: ciekawość, chęć zrozumienia, poznawcze fascynowanie się kosmosem. Nie chodzi o przeprowadzkę — chodzi o WIEDZĘ.

Tekst 2 — Marta Trepczyńska, Ziemia 2.0

Trepczyńska zauważa:

„Czy ludzie mogą żyć na innej planecie niż Ziemia?”
„O planach kolonizacji Marsa słyszeliśmy już niejeden raz.”
„Badania potwierdzają istnienie na Marsie wody…”

→ Motywacja: kolonizacja, znalezienie nowego domu dla ludzkości. Pragmatyczna, egzystencjalna.

Porównanie — tabelka

Aspekt	Sagan (tekst 1)	Trepczyńska (tekst 2)
Motywacja	ciekawość, poznanie	konieczność znalezienia siedziby
Charakter	poznawczy, kontemplacyjny	praktyczny, egzystencjalny
Cel końcowy	„lepiej rozumieć Ziemię”	czy ludzie mogą żyć na innej planecie
Stosunek do nowych światów	każdy „na swój sposób piękny i pouczający”	sprawdzanie warunków do życia

→ Motywacje różnią się. To różne dyskursy: filozoficzno-naukowy Sagana vs prakseologiczny Trepczyńskiej.

Wzorcowa odpowiedź

Punktacja CKE

2 pkt — rozstrzygnięcie + uzasadnienie z odwołaniem do obu tekstów.
1 pkt — rozstrzygnięcie + podanie przyczyny zainteresowania kosmosem na podstawie jednego tekstu.
0 pkt — odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Treść zadania