Zadanie 3

Rozwiązanie

Według Sagana główne ograniczenie to koszty finansowe — „nikogo na Ziemi […] nie stać na razie na taką podróż", „nie widać też żadnych krótkoterminowych zysków, które mogłyby stanowić motywację dla prywatnych przedsiębiorców". Wyprawy międzyplanetarne wymagają ogromnych nakładów, a istnieje wiele pilniejszych spraw, na które trzeba wydać pieniądze.

Trepczyńska NIE pisze o takim samym ograniczeniu — wskazuje na przeszkody fizyczne i biologiczne: niebezpieczne promieniowanie kosmiczne, bardzo niska temperatura na Marsie (-140°C), na Wenus piekielnie wysoka temperatura (462°C) i ciśnienie 100 razy wyższe niż na Ziemi, brak tlenu, „za bardzo pomniejszające się serce" astronautów po roku w kosmosie.

Klucz CKE — przykład na 2 pkt: „Według Carla Sagana nie możemy podróżować w kosmos, ponieważ ograniczają nas koszty. Trepczyńska nie mówi o takim samym ograniczeniu, bo wskazuje, że przeszkodą są warunki panujące w kosmosie."

Typowy błąd / pułapka

Pułapka 1: tylko wyjaśnienie Sagana, bez Trepczyńskiej → 1 pkt zamiast 2. Pułapka 2: stwierdzenie „obaj piszą to samo" — błędnie zlepione, bo motywy są różne (kasa vs biologia/fizyka).

Materiały źródłowe

Teksty źródłowe (Tekst 1 i Tekst 2) — Teksty 1 i 2 z arkusza CKE. Na podstawie: CKE — arkusz, strona 4 Oryginalny PDF CKE, str. 4

Strona arkusza CKE z tym zadaniem

Zadanie 3 - strona 7 arkusza CKE — Strona 7 arkusza CKE z trescia zadania. Na podstawie: CKE Oryginalny PDF CKE, str. 7

Cytaty kluczowe

Sagan (tekst 1)

„Nikogo na Ziemi, nawet najbogatszych ludzi, nie stać na razie na taką podróż. Nie możemy po prostu spakować się i wyruszyć na Marsa lub na Tytana. Nie widać też żadnych krótkoterminowych zysków, które mogłyby stanowić motywację dla prywatnych przedsiębiorców. […] W chwili obecnej istnieje wiele innych, pilnych spraw do załatwienia za pieniądze, które wydano by na wysyłanie ludzi w kosmos.”

→ Ograniczenie: FINANSOWE / EKONOMICZNE.

Trepczyńska (tekst 2)

„Przeszkody do pojawienia się tam ludzi to m.in. niebezpieczne promieniowanie kosmiczne oraz zbyt niskie temperatury dochodzące do nawet -140°C.”

„Na powierzchni Wenus panuje piekielnie wysoka temperatura: 462°C, a ciśnienie jest prawie sto razy wyższe od tego na Ziemi.”

„Człowiek nie może na razie na stałe mieszkać w kosmosie. […] za bardzo pomniejszające się serce — po blisko roku trwania eksperymentu zmalało […] o 27 procent.”

→ Ograniczenie: FIZYCZNE / BIOLOGICZNE — warunki w kosmosie i wpływ kosmosu na ludzkie ciało.

Porównanie

Sagan	Trepczyńska
ograniczenie EKONOMICZNE — kosmos jest drogi	ograniczenie FIZYCZNE — kosmos jest wrogi
brak pieniędzy, brak zysku	promieniowanie, temperatura, ciśnienie, atrofia mięśni
problem do rozwiązania na Ziemi	problem do rozwiązania przez naukę

To różne ograniczenia.

Wzorcowa odpowiedź

Punktacja CKE

2 pkt — poprawne wyjaśnienie zgodne z tekstem 1 ORAZ rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie w odniesieniu do tekstu 2.
1 pkt — poprawne wyjaśnienie zgodne z tekstem 1 (bez Trepczyńskiej).
0 pkt — odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Treść zadania