Zadanie 11

Treść zadania

Zapoznaj się z przytoczonym w arkuszu fragmentem wiersza Ten czas Krzysztofa Kamila Baczyńskiego (10 września 1942 r.). Pełna treść fragmentu — patrz zdjęcie strony 15 arkusza CKE poniżej.

W kontekście przytoczonego fragmentu wiersza Ten czas Krzysztofa Kamila Baczyńskiego wyjaśnij sens sformułowania przejdziem w mit.

Źródło: arkusz CKE MPOP-P1-100-2505. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Sformułowanie „przejdziem w mit" oznacza, że pokolenie Baczyńskiego (pokolenie Kolumbów — młodzi ludzie walczący w czasie II wojny światowej) ma świadomość, że jest uczestnikiem wielkich, historycznych wydarzeń, które przejdą do legendy / mitu narodowego. „My sami — tacy mali" — pojedyncze życia są drobne; „krok jeszcze — przejdziem w mit" — wystarczy chwila (zginąć, dokonać czynu), by zostać włączonym w narodowy mit.

Możliwe inne odczytania (CKE dopuszcza):

Wyraz bezradności człowieka wobec okrucieństwa dziejów — walczący przestaną istnieć, zginą, staną się fantazją / iluzją / opowieścią.
Świadomość przemijania jednostkowego życia w obliczu wielkich wydarzeń historycznych.

Klucz CKE — przykład:

„Sformułowanie przejdziem w mit oznacza, że osoba mówiąca w wierszu ma świadomość tego, że jest uczestnikiem ważnych zdarzeń o znaczeniu historycznym, które nigdy nie zostaną zapomniane."
„Ten fragment wiersza można interpretować jako wyraz bezradności człowieka wobec okrucieństwa dziejów. Walczący przestaną istnieć, zginą, staną się fantazją/iluzją/opowieścią."

Typowy błąd / pułapka

Pułapka 1: rozumieć „mit” jako zwykłe kłamstwo — w wierszu mit to legenda, opowieść, w którą zamienią się walczący (albo — w drugim odczytaniu z zasad oceniania — „fantazja/iluzja/opowieść” po ich śmierci). Pułapka 2: pomijać kontekst historyczny — wiersz jest datowany na 10 września 1942 r., czas okupacji. „mroczny czas”, „armaty stuleci”, „krzyż” — to obraz wojny.

Materiały źródłowe

Krzysztof Kamil Baczyński, Ten czas - fragment — Fragment wiersza Ten czas Krzysztofa Kamila Baczyńskiego (z arkusza CKE, strona 15). Na podstawie: CKE — arkusz, strona 15 Oryginalny PDF CKE, str. 15

Strona arkusza CKE z tym zadaniem

Zadanie 11 - strona 15 arkusza CKE — Strona 15 arkusza CKE z trescia zadania. Na podstawie: CKE Oryginalny PDF CKE, str. 15

Kontekst — Baczyński i pokolenie Kolumbów

Krzysztof Kamil Baczyński (1921-1944) — poeta, żołnierz Armii Krajowej, jeden z czołowych przedstawicieli pokolenia Kolumbów (pisarze urodzeni ok. 1920 r., których dorosłość przypadła na lata wojny). Zginął w powstaniu warszawskim w wieku 23 lat.

Ten czas (10 września 1942) — wiersz wojenny, zwrócony do ukochanej osoby („Miła moja, kochana”). Tematem jest doświadczenie życia w cieniu wojny, świadomość kruchości istnienia.

Analiza fragmentu

„My sami — tacy mali, krok jeszcze — przejdziem w mit.”

Co znaczy „mit”?

Mit w tym kontekście nie oznacza zwykłego kłamstwa. W odczytaniu heroicznym oznacza:

legendę narodową — opowieść heroiczną przekazywaną z pokolenia na pokolenie;
wymiar symboliczny historii — wydarzenia, które wykraczają poza fakty, stają się archetypem;
przekroczenie czasu — pozostawanie w pamięci zbiorowej.

„Krok jeszcze”

„Wystarczy krok” — pokolenie Baczyńskiego jest na progu mitu. Wystarczy zginąć, dokonać heroicznego czynu, by zostać włączonym w panteon bohaterów narodowych. To zarówno świadomość bliskości śmierci, jak i poczucie udziału w doniosłej historii.

„My sami — tacy mali”

Kontrast: jednostkowo MALI (kruchość, śmiertelność), ale historycznie WIELCY (przejdą w mit). Pokolenie świadome swojej drobności jako jednostek i swojego znaczenia jako zbiorowości.

Dwa możliwe odczytania (CKE dopuszcza oba)

Odczytanie 1 — heroiczne

Sformułowanie oznacza świadomość udziału w wielkich wydarzeniach historycznych, które przejdą do legendy narodu. Pokolenie Kolumbów (m.in. Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy) faktycznie zapisało się w zbiorowej pamięci — Baczyński i Gajcy zginęli w powstaniu warszawskim. „Przejdziem w mit” = staniem się legendą, nie zostaniemy zapomniani.

Odczytanie 2 — egzystencjalne / pesymistyczne

Sformułowanie wyraża bezradność człowieka wobec okrucieństwa dziejów. Walczący przestaną istnieć, zginą, staną się tylko opowieścią, fantazją, iluzją. „Mit” jako coś nierzeczywistego — nie istniejemy już realnie, jesteśmy tylko historią, którą opowiadają inni.

Oba odczytania są spójne z wierszem — Baczyński łączy heroizm i pesymizm.

Wzorcowa odpowiedź

Punktacja CKE

1 pkt — poprawne wyjaśnienie sensu sformułowania.
0 pkt — odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.