Zadanie 8

Materiały źródłowe

Powiększ

Strona arkusza CKE z tym zadaniem

Powiększ

Dwie wizje końca świata

Tekst 1 — Miłosz, Piosenka o końcu świata (1944)

Wiersz Czesława Miłosza powstał w czasie II wojny światowej. Tytuł sugeruje frywolną, sielankową formę („piosenka” — coś lekkiego, popularnego). Tymczasem temat — koniec świata — jest najpoważniejszy z możliwych. Ten kontrast jest kluczowy dla wymowy utworu.

Treść: w dzień końca świata wszystko dzieje się normalnie:

• pszczoła krąży nad nasturcją,
• rybak naprawia sieć,
• delfiny skaczą w morzu,
• wróble czepiają się rynny,
• wąż ma „złotą skórę, jak powinien mieć” (zwyczajność porządku natury).

„Nikt nie wierzy, że staje się już.”

I tylko „siwy staruszek, który byłby prorokiem, / Ale nie jest prorokiem, bo ma inne zajęcie”, przewiązując pomidory, powtarza: „Innego końca świata nie będzie”.

Wymowa: koniec świata już się dzieje — w codzienności, niezauważony. Ta zwykłość jest końcem świata. Nie ma nadziei na spektakularny koniec.

Tekst 2 — Apokalipsa św. Jana (8,6-13)

Ostatnia księga Nowego Testamentu, eschatologiczna wizja końca świata. Fragment z rozdziału 8. opisuje trąbienie aniołów zwiastujące zniszczenie:

• pierwsza trąba: grad, ogień, krew, spalenie 1/3 ziemi i drzew;
• druga trąba: ognista góra do morza, 1/3 morza staje się krwią, 1/3 statków zniszczona;
• trzecia trąba: gwiazda „Piołun” — 1/3 wód gorzka, ludzie umierają;
• czwarta trąba: 1/3 słońca, księżyca, gwiazd zaćmiona;
• orzeł krzyczy: „Biada! Biada! Biada mieszkańcom ziemi!”.

Wymowa: koniec świata to gwałtowny kataklizm kosmiczny, obejmujący wszystko i wszystkich. Pełen grozy, krwi, zniszczenia. Apokaliptyczna wizja katastroficzna.

Porównanie — tabela

Aspekt	Miłosz	Apokalipsa
Charakter	sielankowy, codzienny	dramatyczny, kosmiczny
Skala	indywidualna (jeden staruszek)	uniwersalna (cała ludzkość)
Tempo	„dzieje się już”, niezauważalne	gwałtowny kataklizm
Towarzyszący nastrój	spokój, akceptacja	groza, biada
Forma	„piosenka”, lekkość	„biada”, uroczystość
Status proroka	„byłby prorokiem, ale nie jest”	aniołowie, orzeł — autorytety boskie
Reakcja świata	normalność (pszczoły, delfiny)	chaos (ogień, krew)

→ Wizje są przeciwstawne: Miłosz pokazuje koniec świata jako niezauważalny, Apokalipsa jako niemożliwy do przeoczenia.

Wzorcowa odpowiedź (na 2 pkt) — „nie jest zgodna”

Punktacja CKE

• 2 pkt — poprawne rozstrzygnięcie + dwa argumenty w odniesieniu do obu tekstów.
• 1 pkt — poprawne rozstrzygnięcie + jeden argument w odniesieniu do obu tekstów.
• 0 pkt — odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.