Zadanie 9

Materiały źródłowe

Strona arkusza CKE z tym zadaniem

Powiększ

Kontekst — Kochanowski i renesansowy stoicyzm

Pieśń IX (Księgi wtóre) — jedna z najbardziej znanych pieśni Kochanowskiego, klasyczne ujęcie renesansowej filozofii życia łączącej:

• stoicyzm (Seneka, Cyceron) — niewzruszoność wobec losu, panowanie nad emocjami;
• chrześcijaństwo — zaufanie Bogu, opatrzność;
• toposy mitologiczne — Fortuna jako bogini losu.

Klucz analityczny — strofa po strofie

Strofa 1: „Nie porzucaj nadzieje…”

„Nie porzucaj nadzieje, / Jakoć się kolwiek dzieje: / Bo nie już słońce ostatnie zachodzi, / A po złej chwili piękny dzień przychodzi.”

Postawa: zachować nadzieję, bo zła chwila nie trwa wiecznie. Cykliczność życia — po nocy zawsze przychodzi dzień.

Strofa 2 (pominięta cytatem) — przemienność

„Nic wiecznego na świecie: / Radość sie z troską plecie.”

Postawa: zaakceptować zmienność — radość i smutek są nierozłączne.

Strofa 3: „Lecz na szczęście wszelakie / Serce ma być jednakie”

„Bo z nas Fortuna w żywe oczy szydzi, / To da, to weźmie, jako się jej widzi.”

Postawa stoicka — wobec WSZELKICH zmian losu zachowywać niezmienne, niewzruszone serce. To kluczowa zasada stoicyzmu (Seneka: „mędrzec jest niezwyciężony, bo nie da się zranić temu, co go nie dotyka”).

Strofa 4: „Siła Bóg może wywrócić w godzinie”

„Ty nie miej za stracone, / Co może być wrócone: / Siła Bóg może wywrócić w godzinie; / A kto mu kolwiek ufa, nie zaginie.”

Postawa chrześcijańska — zaufać Bogu. Bóg może wszystko odmienić; kto Mu ufa, nie zginie.

Pełen obraz postawy

Cztery elementy:

1. Nadzieja — wiara w lepszą przyszłość, w cykliczność losu.
2. Niewzruszoność (stoicyzm) — „serce jednakie” wobec szczęścia i nieszczęścia.
3. Akceptacja Fortuny — zrozumienie, że los jest zmienny i kapryśny.
4. Ufność w Boga — chrześcijański element opatrzności.

Wzorcowa odpowiedź

Punktacja CKE

• 1 pkt — trafne określenie postawy + poprawne uzasadnienie.
• 0 pkt — odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.