Zadanie 1
Matura z języka polskiego, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: Wszystkie obszary I-IV podstawy programowej zakresu rozszerzonego.
Treść zadania
Wybierz jeden z poniższych tematów i napisz wypracowanie.
- W pracy rozważ problem podany w temacie.
- Argumenty + utwory literackie + kontekst.
- Odwołaj się zarówno do problematyki utworów, jak i do sposobów przedstawienia problemu w utworze.
- Jednym z utworów MUSI być lektura obowiązkowa (z listy lub narzucona w temacie).
- Utwory MUSZĄ reprezentować co najmniej dwie epoki literackie.
- Przedstaw swoje zdanie i uzasadnij je.
- Co najmniej 500 wyrazów.
Temat 1. Synkretyzm w literaturze i jego rola w utworach literackich. (Lektura obowiązkowa + utwory z dwóch różnych epok + kontekst)
Temat 2. Jak w utworach literackich kreowana jest przestrzeń i jaka jest funkcja takiej kreacji w danym utworze? (Wybrane opowiadanie z tomu Sklepy cynamonowe Brunona Schulza + utwory z dwóch różnych epok + kontekst)
Źródło: arkusz CKE MPOP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Wypracowanie PR — 35 pkt. Dwa kluczowe wymogi 2024:
- Minimum 500 wyrazów (znacznie więcej niż w PP).
- Utwory MUSZĄ reprezentować co najmniej dwie różne epoki literackie.
W pliku znajdziesz pełne wzorcowe wypracowania dla obu tematów + strategia + pułapki.
Pułapka 1: utwory z JEDNEJ epoki → poważne obniżenie punktacji (kryterium 2). Wymóg dwóch epok jest EXPLICIT w poleceniu.
Pułapka 2: < 500 wyrazów → maks 17 pkt. Próg PR 2024 wyższy niż w 2025 (gdzie wystarczyło 400).
Pułapka 3: temat 2 — pominięcie Sklepów cynamonowych Schulza → 0 pkt z kryterium 1.
Pułapka 4: brak omówienia sposobów przedstawienia problemu → -8 pkt z kryterium 2.
Strona arkusza CKE z tym zadaniem
Specyfika PR 2024 — kluczowe wymogi
| Wymóg | Próg |
|---|---|
| Długość minimalna | 500 wyrazów (w 2025 było 400) |
| Liczba epok literackich | co najmniej 2 różne |
| Lektura obowiązkowa | w temacie 1 — z listy; w temacie 2 — Schulz, Sklepy cynamonowe |
| Rejestr analizy | problematyka + sposoby przedstawienia |
| Czas | 210 minut |
| Punkty | 35 (1+16+7+11) |
TEMAT 1 — Synkretyzm w literaturze
Kluczowe pojęcie — synkretyzm
Synkretyzm literacki — łączenie w jednym utworze różnych elementów: gatunków literackich, stylów wypowiedzi, konwencji estetycznych, dyscyplin sztuki, kategorii estetycznych. Wyróżniamy:
- Synkretyzm gatunkowy — łączenie cech różnych gatunków (epos + liryka, dramat + powieść).
- Synkretyzm rodzajowy — łączenie epiki, liryki, dramatu w jednym dziele.
- Synkretyzm stylistyczny — łączenie patosu i komizmu, realizmu i fantastyki.
- Synkretyzm estetyczny — łączenie pięknego, wzniosłego, tragicznego, groteski.
- Korespondencja sztuk — łączenie literatury z malarstwem, muzyką, teatrem (Wyspiański).
Rola synkretyzmu: dynamika utworu, wielowarstwowość znaczeń, dialog z różnymi tradycjami, totalność wizji artystycznej.
Lektury obowiązkowe pasujące do tematu
| Lektura | Typ synkretyzmu | Epoka |
|---|---|---|
| Mickiewicz, Pan Tadeusz | gatunkowy (epopeja + sielanka + romans + komedia + groteska) | romantyzm |
| Mickiewicz, Dziady cz. III | rodzajowy (dramat + liryka + epika), formy otwartej | romantyzm |
| Wyspiański, Wesele | stylistyczny (realizm + symbolizm), korespondencja sztuk | Młoda Polska |
| Dante, Boska Komedia | gatunkowy (eposowy poemat alegoryczny), synkretyzm religijno-filozoficzny | średniowiecze |
| Bułhakow, Mistrz i Małgorzata | gatunkowy (powieść + groteska + romans + filozofia), realizm magiczny | XX wiek |
Rekomendacja: Mickiewicz, Pan Tadeusz (klasyczny przykład synkretyzmu gatunkowego) + Wyspiański, Wesele (synkretyzm Młodej Polski) → 2 epoki: romantyzm + Młoda Polska. Plus kontekst literacki/teoretyczny.
Wzorcowe wypracowanie — Temat 1
TEMAT 2 — Kreacja przestrzeni w literaturze
Analiza polecenia
Kluczowe pojęcie: kreacja przestrzeni — sposób, w jaki literatura buduje świat przedstawiony: jego topografię, atmosferę, symbolikę, relacje czasoprzestrzenne. Przestrzeń może być realistyczna (Soplicowo, Petersburg Dostojewskiego), mityczna (Schulzowska Drohobycz), symboliczna (labirynt Kafki), fantastyczna (Moskwa Bułhakowa). Funkcje przestrzeni: tło, scena akcji, przedłużenie psychiki bohatera, symbol idei, krytyka rzeczywistości.
Lektury obowiązkowe pasujące do tematu
| Lektura | Typ przestrzeni | Epoka |
|---|---|---|
| Schulz, Sklepy cynamonowe (NARZUCONA) | mityczno-oniryczna Drohobycz | międzywojnie |
| Mickiewicz, Pan Tadeusz | idealizowane Soplicowo | romantyzm |
| Bułhakow, Mistrz i Małgorzata | dwuplanowa: Moskwa + Jeruszalaim | XX wiek |
| Kafka, Proces | labirynt sądu, koszmarna Praga | międzywojnie |
| Dante, Boska Komedia | piekło-czyściec-raj jako wertykalna struktura | średniowiecze |
Rekomendacja: Schulz, Sklepy cynamonowe (narzucone) + Mickiewicz, Pan Tadeusz (Soplicowo jako arkadia) → 2 epoki: międzywojnie + romantyzm. Plus kontekst psychoanalityczny (Bachelard, Poetyka przestrzeni) lub mityczny (przestrzeń sakralna).
Wzorcowe wypracowanie — Temat 2
Strategia pisania PR 2024
Minuty 1-15 — wybór tematu, plan z UWZGLĘDNIENIEM dwóch epok literackich. Sprawdź, czy Twoje utwory faktycznie reprezentują RÓŻNE epoki.
Minuty 15-180 — pisanie. Każdy akapit-argument MUSI zawierać warstwę formalną (sposoby przedstawienia). Pilnuj liczby epok.
Minuty 180-200 — korekta, sprawdzenie warstwy formalnej, liczby epok.
Minuty 200-210 — policz wyrazy. Cel: 550-700.
Punktacja CKE
Identyczna jak w PP — patrz zadanie 17 z 2024 maj PP.
Specyficzne pułapki PR 2024:
- Jedna epoka literacka → -2 do -4 pkt z kryterium 2.
- < 500 wyrazów → praca tylko w kryteriach 1 i 2.
- Pominięcie Sklepów cynamonowych w temacie 2 → 0 pkt z całej pracy.
- Brak warstwy formalnej w argumentach → -8 pkt z kryterium 2.
Klucz uniwersalny
- Sprawdź, czy utwory reprezentują 2 różne epoki.
- Każdy argument zawiera problematykę + sposoby przedstawienia.
- Konteksty PR — preferowane: teoretycznoliteracki (Bachelard, Bachtin, Genette, Freud), historyczny, filozoficzny.
- Język akademicki — terminy techniczne, precyzja.
- Minimum 550 wyrazów — margines bezpieczeństwa.
Podobne zadania
wypracowanie PR, intertekstualność, oniryzm, problematyka, środki artystyczne
Zadanie 1 (35 pkt)
maj 2025 • PR
Wybierz **jeden** z poniższych tematów i napisz wypracowanie. W pracy odwołaj się ZARÓWNO do **problematyki utworów**, jak i do **sposobów przedstawienia danego problemu** w utworze. Jednym z utworów MUSI być **lektura obowiązkowa** (z listy w arkuszu — zakres podstawowy lub rozszerzony 2024). **Co najmniej 400 wyrazów**. **Temat 1.** *Każdy tekst słowny sytuuje się w polu innych tekstów, naśladując je, przekształcając.* Na czym mogą polegać **relacje między tekstami** i jakie mogą być funkcje tych relacji w danym utworze literackim? Punktem wyjścia uczyń powyższy cytat. W pracy odwołaj się do: ***Antygony w Nowym Jorku*** Janusza Głowackiego, **innych utworów literackich**, **wybranego kontekstu**. **Temat 2.** **Konwencja oniryczna** jako sposób kreowania świata przedstawionego i jej funkcja w tworzeniu znaczeń w danym utworze literackim. W pracy odwołaj się do: **lektury obowiązkowej** (z listy w arkuszu), **innych utworów literackich**, **wybranego kontekstu**.
wypracowanie maturalne, bunt, relacja, argumentacja, lektura obowiązkowa
Zadanie 17 (35 pkt)
maj 2024 • PP
Wybierz **jeden** z poniższych tematów i napisz wypracowanie. - W wypracowaniu **rozważ problem** podany w temacie. Przedstaw również **swoje zdanie** i je **uzasadnij**. - W rozważaniach przedstaw **argumenty**, odwołując się do **utworów literackich** oraz do wybranych **kontekstów** (np. historycznoliterackiego, literackiego, biograficznego, kulturowego, religijnego, mitologicznego, biblijnego, historycznego, filozoficznego, egzystencjalnego, politycznego, społecznego). - Jednym z utworów literackich musi być **lektura obowiązkowa**, wybrana spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 arkusza egzaminacyjnego. - Twoja praca powinna liczyć **co najmniej 300 wyrazów**. **Temat 1.** Bunt i jego konsekwencje dla człowieka. **Temat 2.** Jak relacja z drugą osobą kształtuje człowieka?
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „wypracowanie PR, synkretyzm, kreacja przestrzeni, Schulz" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl