m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MPOP-P1-100-2605 Otwarte krótkie 2 pkt Trudność: ★★★☆☆

Zadanie 12

Matura z języka polskiego, maj 2026, poziom podstawowy

Wymaganie:

I.1.1 — interpretacja tekstu poetyckiego. I.1.2 — rozpoznawanie nurtów literackich Młodej Polski.

Treść zadania

Zadanie 12.1. Czy w przytoczonym wierszu Antoniego Langego (patrz strona 14 arkusza CKE) podmiot liryczny wyraża postawę dekadencką? Uzasadnij odpowiedź.

Zadanie 12.2. Uzupełnij tabelę. Podaj nazwy środków wyrazu artystycznego, których przykłady - z zacytowanego wiersza Antoniego Langego - zamieszczono w tabeli (patrz strona 15 arkusza CKE).

Źródło: arkusz CKE MPOP-P1-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

12.1. Rozstrzygnięcie: TAK — podmiot liryczny wyraża klasyczną postawę dekadencką.

Cechy dekadentyzmu w wierszu:

  • Smutek, melancholia: "Dusza moja łka", "łzy się palą — łzy kryształą".
  • Pesymizm, brak nadziei: "wokół szara mgła", "krynice łez".
  • Poczucie bezsensu życia: "Błędne było życie moje, Błędny jego kres".
  • Nostalgia, marzenia rozwiane: "Wirem złote sny rozwiane otoczyły mnie".
  • Autodestruktywna samokrytyka: "Siebiem winił i nikogo: Nieszczęśliwa gra!".
  • Eskapizm, ucieczka w sen: "Zapomniane, opłakane widzę bogi w śnie".
  • Wybrana zła droga: "Inną drogą płynąć błogo — Moja ścieżka zła".

Dekadentyzm = nurt schyłku XIX/początku XX w., charakteryzujący się pesymizmem, poczuciem bezsensu, zmęczeniem cywilizacją, ucieczką w sztukę/sen. Lange wprost wpisuje się w ten kanon.

Typowy błąd / pułapka

Pułapka — brak rozstrzygnięcia (TAK/NIE). Pułapka — opis nastroju wiersza bez nazwania dekadentyzmu jako konkretnego nurtu Młodej Polski. Pułapka — brak cytatów z wiersza (CKE chce konkretu).

Materiały źródłowe

Wiersz Antoniego Langego "IV [Potrącona życia falą...]"
Wiersz: Antoni Lange, IV [Potrącona życia falą…] z tomu "Rozmyślania" (1906) — z arkusza CKE, strona 14. Na podstawie: CKE — arkusz, strona 14 Oryginalny PDF CKE, str. 14

Strona arkusza CKE z trescia zadania

Zadanie 12 - wiersz Langego 'Potrącona życia falą'
Strona 14 arkusza CKE 2026 PP - wiersz Antoniego Langego + zadanie 12.1. Na podstawie: CKE 2026 Oryginalny PDF CKE, str. 14

Klucz pojęciowy — dekadentyzm

Dekadentyzm (od fr. décadence — upadek) = nurt epoki końca XIX / początku XX wieku:

  • Pesymizm: świat zmierza ku upadkowi (Schopenhauer).
  • Zmęczenie cywilizacją: nadmiar bodźców, nuda, brak ideałów.
  • Bezsens życia: “fin de siècle” = koniec wieku, koniec wszystkiego.
  • Indywidualizm rozpaczy: jednostka cierpi sama, nie ma wspólnoty.
  • Eskapizm: ucieczka w sztukę, sen, narkotyki, marzenia.
  • Estetyzacja smutku: cierpienie jako wartość artystyczna.

Przedstawiciele: Baudelaire (Francja), Wilde (Anglia), Tetmajer (“Koniec wieku XIX”), Lange, Kasprowicz, Przybyszewski (Polska).

Analiza wiersza Langego

Strofa 1: “Potrącona życia falą / Dusza moja łka: / Łzy się palą — łzy kryształą — / Wokół szara mgła.”

Symptomy dekadenckie:

  • Łka” — płacz, smutek.
  • Łzy się palą” — głęboki ból wewnętrzny.
  • Szara mgła” — pesymistyczny obraz świata, brak światła.

Strofa 2: “Błędne było życie moje, / Błędny jego kres: / Marzeń roje — niepokoje / I krynice łez.”

Dekadentyzm:

  • Błędne życie” — poczucie bezsensu, niewłaściwości życia.
  • Marzeń roje — niepokoje” — marzenia przyniosły niepokój, nie szczęście.
  • Krynice łez” — źródła płaczu.

Strofa 3: “Siebiem winił i nikogo: / Nieszczęśliwa gra! / Inną drogą płynąć błogo — / Moja ścieżka zła.”

Dekadentyzm:

  • Autokrytyka, samowinienie: “siebiem winił”.
  • Nieszczęśliwa gra = pesymistyczna metafora życia jako gry, którą się przegrywa.
  • Wybrana zła droga: “moja ścieżka zła” — fatalizm.

Strofa 4: “Wirem złote sny rozwiane / Otoczyły mnie: / Zapomniane, opłakane / Widzę bogi w śnie.”

Dekadentyzm:

  • Wir rozwianych snów” — utrata ideałów.
  • Eskapizm w sen: “widzę bogi w śnie” — ucieczka od rzeczywistości.
  • Zapomniane bogi — utrata sacrum.

Wzorcowa odpowiedź

Punktacja CKE (12.1)

  • 1 pkt — rozstrzygnięcie + uzasadnienie z odniesieniem do konkretnych cech dekadentyzmu w wierszu.
  • 0 pkt — pominięcie rozstrzygnięcia albo brak związku z dekadentyzmem.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „Młoda Polska, Antoni Lange, dekadentyzm, pesymizm" zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl