Zadanie 12
Matura z języka polskiego, maj 2026, poziom podstawowy
Wymaganie: I.1.1 — interpretacja tekstu poetyckiego. I.1.2 — rozpoznawanie nurtów literackich Młodej Polski.
Treść zadania
Zadanie 12.1. Czy w przytoczonym wierszu Antoniego Langego (patrz strona 14 arkusza CKE) podmiot liryczny wyraża postawę dekadencką? Uzasadnij odpowiedź.
Zadanie 12.2. Uzupełnij tabelę. Podaj nazwy środków wyrazu artystycznego, których przykłady - z zacytowanego wiersza Antoniego Langego - zamieszczono w tabeli (patrz strona 15 arkusza CKE).
Źródło: arkusz CKE MPOP-P1-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
12.1. Rozstrzygnięcie: TAK — podmiot liryczny wyraża klasyczną postawę dekadencką.
Cechy dekadentyzmu w wierszu:
- Smutek, melancholia: "Dusza moja łka", "łzy się palą — łzy kryształą".
- Pesymizm, brak nadziei: "wokół szara mgła", "krynice łez".
- Poczucie bezsensu życia: "Błędne było życie moje, Błędny jego kres".
- Nostalgia, marzenia rozwiane: "Wirem złote sny rozwiane otoczyły mnie".
- Autodestruktywna samokrytyka: "Siebiem winił i nikogo: Nieszczęśliwa gra!".
- Eskapizm, ucieczka w sen: "Zapomniane, opłakane widzę bogi w śnie".
- Wybrana zła droga: "Inną drogą płynąć błogo — Moja ścieżka zła".
Dekadentyzm = nurt schyłku XIX/początku XX w., charakteryzujący się pesymizmem, poczuciem bezsensu, zmęczeniem cywilizacją, ucieczką w sztukę/sen. Lange wprost wpisuje się w ten kanon.
Pułapka — brak rozstrzygnięcia (TAK/NIE). Pułapka — opis nastroju wiersza bez nazwania dekadentyzmu jako konkretnego nurtu Młodej Polski. Pułapka — brak cytatów z wiersza (CKE chce konkretu).
Materiały źródłowe
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Klucz pojęciowy — dekadentyzm
Dekadentyzm (od fr. décadence — upadek) = nurt epoki końca XIX / początku XX wieku:
- Pesymizm: świat zmierza ku upadkowi (Schopenhauer).
- Zmęczenie cywilizacją: nadmiar bodźców, nuda, brak ideałów.
- Bezsens życia: “fin de siècle” = koniec wieku, koniec wszystkiego.
- Indywidualizm rozpaczy: jednostka cierpi sama, nie ma wspólnoty.
- Eskapizm: ucieczka w sztukę, sen, narkotyki, marzenia.
- Estetyzacja smutku: cierpienie jako wartość artystyczna.
Przedstawiciele: Baudelaire (Francja), Wilde (Anglia), Tetmajer (“Koniec wieku XIX”), Lange, Kasprowicz, Przybyszewski (Polska).
Analiza wiersza Langego
Strofa 1: “Potrącona życia falą / Dusza moja łka: / Łzy się palą — łzy kryształą — / Wokół szara mgła.”
Symptomy dekadenckie:
- “Łka” — płacz, smutek.
- “Łzy się palą” — głęboki ból wewnętrzny.
- “Szara mgła” — pesymistyczny obraz świata, brak światła.
Strofa 2: “Błędne było życie moje, / Błędny jego kres: / Marzeń roje — niepokoje / I krynice łez.”
Dekadentyzm:
- “Błędne życie” — poczucie bezsensu, niewłaściwości życia.
- “Marzeń roje — niepokoje” — marzenia przyniosły niepokój, nie szczęście.
- “Krynice łez” — źródła płaczu.
Strofa 3: “Siebiem winił i nikogo: / Nieszczęśliwa gra! / Inną drogą płynąć błogo — / Moja ścieżka zła.”
Dekadentyzm:
- Autokrytyka, samowinienie: “siebiem winił”.
- Nieszczęśliwa gra = pesymistyczna metafora życia jako gry, którą się przegrywa.
- Wybrana zła droga: “moja ścieżka zła” — fatalizm.
Strofa 4: “Wirem złote sny rozwiane / Otoczyły mnie: / Zapomniane, opłakane / Widzę bogi w śnie.”
Dekadentyzm:
- “Wir rozwianych snów” — utrata ideałów.
- Eskapizm w sen: “widzę bogi w śnie” — ucieczka od rzeczywistości.
- Zapomniane bogi — utrata sacrum.
Wzorcowa odpowiedź
Punktacja CKE (12.1)
- 1 pkt — rozstrzygnięcie + uzasadnienie z odniesieniem do konkretnych cech dekadentyzmu w wierszu.
- 0 pkt — pominięcie rozstrzygnięcia albo brak związku z dekadentyzmem.
Podobne zadania
Żeromski "Przedwiośnie", Cezary Baryka, polemika z komunistami
Zadanie 13 (1 pkt)
**Zadanie 13.1.** Na podstawie przytoczonego fragmentu *Przedwiośnia* Stefana Żeromskiego (patrz strona 15 arkusza CKE) wyjaśnij, z jakim poglądem komunistów polemizował Cezary Baryka.
Kordian, plakat teatralny, interpretacja tekstu kultury
Zadanie 12 (2 pkt)
maj 2024 • PP
Zapoznaj się z plakatem do przedstawienia *Kordian* według dramatu Juliusza Słowackiego (Teatr Narodowy, premiera 19 listopada 2015, reż. Jan Englert). **Opis plakatu**: na czarnym tle stoi mężczyzna w białej koszuli, z opuszczoną głową; dźwiga na barkach ogromną czarną kulę ziemską z mapą Europy (od Skandynawii po Morze Śródziemne). Pod nim czerwony napis „KORDIAN" oraz informacje produkcyjne. Plakat utrzymany w trzech kolorach: czerni, bieli i czerwieni. Na plakacie za pomocą różnych elementów graficznych przedstawiono interpretację utworu Juliusza Słowackiego. Wybierz **dwa** elementy graficzne i wyjaśnij ich sens w kontekście dramatu *Kordian*.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „Młoda Polska, Antoni Lange, dekadentyzm, pesymizm" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl