Zadanie 11
Matura z języka polskiego, maj 2026, poziom podstawowy
Wymaganie: I.1.1 — interpretacja tekstu literackiego, znajomość bohaterów lektur obowiązkowych.
Treść zadania
Na podstawie przytoczonego fragmentu eseju Olgi Tokarczuk Lalka i perła (patrz strona 13 arkusza CKE) wykonaj polecenia 11.1 i 11.2.
Zadanie 11.1. Który bohater Lalki Bolesława Prusa został opisany w przytoczonym fragmencie Lalki i perły Olgi Tokarczuk? Podaj nazwisko tego bohatera.
Zadanie 11.2. Wykaż, że bohater Lalki Bolesława Prusa, opisany w przytoczonym fragmencie Lalki i perły Olgi Tokarczuk, to człowiek przywiązany do ludzi. W odpowiedzi odwołaj się do relacji tego bohatera z wybranym bohaterem Lalki Bolesława Prusa.
Źródło: arkusz CKE MPOP-P1-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
11.1. Bohater: Ignacy Rzecki (subiekt w sklepie Wokulskiego, autor "Pamiętnika starego subiekta").
Wskazówki w opisie:
- "upatrujący zbawienia w Napoleonie" — Rzecki to bonapartysta, czciciel Napoleona Bonaparte i jego siostrzeńca Napoleona III.
- "powstaniach i wojnach" — uczestnik Wiosny Ludów 1848 (walczył na Węgrzech).
- "przywiązany do ludzi, opinii, miejsca" — wzór wiernego przyjaciela, w jednym sklepie pracuje całe życie.
11.2. Najlepszy przykład — relacja Rzeckiego z Wokulskim (głównym bohaterem Lalki):
- Rzecki znał Wokulskiego od dawna — był jego mentorem w młodości, pomagał mu poznać świat.
- Po powrocie Wokulskiego z Syberii przyjął go z entuzjazmem i dał pracę w swoim sklepie (potem został jego subiektem).
- Przez całe powieściowe życie wiernie służył Wokulskiemu — prowadził sklep, pilnował interesów, pisał o nim z miłością w swoim Pamiętniku.
- Po zaginięciu Wokulskiego rozpaczał i tęsknił — nie umiał pogodzić się z myślą, że Stach zniknął.
Rzecki to wzór wiernej, długoletniej, bezinteresownej przyjaźni — typowy "stary subiekt", przywiązany do każdej osoby z otoczenia (Wokulski, Klejn, Lisiecki, Helumer, Stawska).
Inne możliwe relacje: z Klejnem (subiektem, którego polubił), z Helumerem (psiakiem, którego kochał jak dziecko), z Mraczewskim (młodym subiektem).
Pułapka 11.1 — pomylenie z Wokulskim. Wokulski = główny bohater Lalki (pozytywista, przedsiębiorca, romantyk-uczuciowiec). Rzecki = jego stary subiekt, romantyk-bonapartysta. Opis Tokarczuk pasuje wyłącznie do Rzeckiego.
Pułapka 11.2 — ogólnik typu "Rzecki kochał ludzi". Trzeba konkretu — z kim się przyjaźnił i jak to się przejawiało.
Pułapka — pomylenie Napoleona I (kult Rzeckiego) z Napoleonem III (kult Rzeckiego z młodszych lat). Rzecki czcił obu.
Materiały źródłowe
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Klucz pojęciowy — Ignacy Rzecki
Ignacy Rzecki — drugoplanowy, ale niezwykle ważny bohater Lalki Bolesława Prusa (1890):
- Stary subiekt w sklepie Wokulskiego.
- Romantyk (mimo, że to powieść pozytywizmu) — bonapartysta, weteran Wiosny Ludów.
- Autor “Pamiętnika starego subiekta” — wstawki narracyjne w powieści, jego perspektywa romantyczna.
- Wzór wiernej przyjaźni — całe życie poświęcił służbie u Mincla, potem u Wokulskiego.
Zadanie 11.1 — identyfikacja bohatera
Wskazówka 1: “oddany historii, ale jej nierozumiejący” — Rzecki żyje historią (Napoleon, powstania, wojny), ale jego rozumienie jest naiwne, romantyczne. Pozytywistyczna nowa rzeczywistość (kapitalizm, nauka, kobiece dochodzenie do równouprawnienia) go przekracza.
Wskazówka 2: “Napoleon” — Rzecki to bonapartysta par excellence. Czeka, aż Napoleon III uratuje Polskę.
Wskazówka 3: “powstaniach i wojnach” — uczestnik Wiosny Ludów 1848 (Węgry, batalia pod Vincie).
Wskazówka 4: “przywiązany do ludzi, opinii, miejsca” — Rzecki całe życie spędza w jednym sklepie, z tymi samymi ludźmi, nie zmienia poglądów.
Wniosek: opis pasuje do Ignacego Rzeckiego.
Zadanie 11.2 — relacja z Wokulskim
Geneza znajomości: Rzecki znał Wokulskiego od młodości. Kiedy Wokulski po Powstaniu Styczniowym (1863-64) wrócił z Syberii, Rzecki dał mu pracę w sklepie Mincla, a po śmierci Mincla — pomagał Wokulskiemu w prowadzeniu sklepu (oraz odwrotnie — Wokulski zatrudnił Rzeckiego po powrocie z Bułgarii).
Długoletnia służba: przez całą powieść Rzecki pilnuje sklepu Wokulskiego — codziennie wcześnie rano, dłużej niż wszyscy, sumienie i precyzyjnie. Sklep to dla Rzeckiego dom, rodzina, świat.
Pamiętnik starego subiekta: Rzecki pisze o Wokulskim z miłością — opisuje go jako bohatera, którego nie do końca rozumie (kult Łęckiej, dziwne wyjazdy), ale któremu wybacza wszystko.
Rozpacz po zniknięciu Wokulskiego: kiedy Stach znika (wyjeżdża, czy popełnia samobójstwo?), Rzecki rozpacza, nie umie pogodzić się z myślą o stracie. Umiera krótko po tym — niejako z żalu.
Wzorcowa odpowiedź
Punktacja CKE
- 11.1: 1 pkt — poprawne nazwisko (Rzecki).
- 11.2: 1 pkt — uzasadnienie z konkretnym przykładem relacji (Wokulski / Klejn / etc.).
- 0 pkt — błędne nazwisko / brak relacji.
Podobne zadania
Młoda Polska, Antoni Lange, dekadentyzm, pesymizm
Zadanie 12 (2 pkt)
**Zadanie 12.1.** Czy w przytoczonym wierszu Antoniego Langego (patrz strona 14 arkusza CKE) podmiot liryczny wyraża postawę dekadencką? Uzasadnij odpowiedź. **Zadanie 12.2.** Uzupełnij tabelę. Podaj nazwy środków wyrazu artystycznego, których przykłady - z zacytowanego wiersza Antoniego Langego - zamieszczono w tabeli (patrz strona 15 arkusza CKE).
Dziady cz. III profetyzm, Pan Tadeusz porównania i hiperbole
Zadanie 11 (2 pkt)
maj 2024 • PP
Zadanie składa się z dwóch części (11.1 i 11.2). Oba fragmenty (tekst Bogusława Doparta o dwóch kierunkach poezji Mickiewicza oraz fragment *Pana Tadeusza* Adama Mickiewicza — opis łąki) zamieszczone są w arkuszu CKE na stronach 12-13. **11.1 (0-1)** — Wykaż, że *Dziady* cz. III to utwór o charakterze profetycznym. **11.2 (0-1)** — Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do fragmentu *Pana Tadeusza* Adama Mickiewicza. Zaznacz **P**, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo **F** — jeśli jest fałszywe. 1. Porównania zastosowane w powyższym fragmencie wpływają na plastyczność opisu. 2. Hiperbole użyte w powyższym fragmencie dynamizują tekst.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „Lalka Prusa, Ignacy Rzecki, romantyk, przywiązanie do ludzi" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl