Zadanie 8

Treść zadania

Czy w przytoczonym fragmencie Pieśni o Rolandzie została odzwierciedlona relacja między człowiekiem a Bogiem opisana przez André Vaucheza (jako relacja między królem a wasalami, hołd osobistą więzią)? Uzasadnij odpowiedź.

Źródło: arkusz CKE MPOP-P1-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Rozstrzygnięcie: TAK — fragment Pieśni o Rolandzie dokładnie ilustruje tezę Vaucheza o średniowiecznej relacji Bóg-człowiek na wzór lennej więzi.

Uzasadnienie:

Gest oddania rękawicy: "Ofiarował Bogu swą prawą rękawicę, święty Gabriel wziął ją z jego dłoni". To gest hołdu lennego — w średniowieczu wasal przekazywał lub odbierał rękawicę panu na znak więzi osobistej. Roland traktuje Boga jako swojego seniora.
Modlitwa: „Prawdziwy Ojcze, któryś nigdy nie skłamał, […] ocal moją duszę” — Roland prosi Boga o przebaczenie i ocalenie jak wasal swego pana.
Odpowiedź pana: Bóg „zsyła mu swego anioła Cherubina i świętego Michała opiekuna”, a anioły „Niosą duszę hrabiego do raju” — akt opieki pana nad wasalem.

Przykładowa odpowiedź z zasad oceniania CKE: „Roland zachowuje się wobec Boga jak wobec władcy, ponieważ oddaje mu symbolicznie rękawicę, co oznacza, że składa hołd”.

Wszystkie te elementy odzwierciedlają model Vaucheza: relacja osobista, wzajemna, nierozerwalna, oparta na hołdzie i opiece.

Typowy błąd / pułapka

Pułapka — brak rozstrzygnięcia (TAK/NIE). Pułapka — pominięcie konkretów lennego stosunku (rękawica, hołd, opieka). Pułapka — niezauważenie symboliki rękawicy — to klucz średniowieczny.

Materiały źródłowe

Strona arkusza CKE z trescia zadania

Zadanie 8 - teksty Vaucheza i Pieśni o Rolandzie — Strona 10 arkusza CKE 2026 PP - tekst Vaucheza + fragment Pieśni o Rolandzie. Na podstawie: CKE 2026 Oryginalny PDF CKE, str. 10

Klucz historyczny — feudalna relacja lenna

W średniowieczu wasalstwo = umowa osobista między panem (seniorem) a wasalem:

Hołd — wasal klęcząc wkłada złożone dłonie w dłonie pana i ślubuje mu wierność.
Rękawica — symboliczny przedmiot przekazywany między seniorem a wasalem (oznacza akt lenniczy).
Wzajemne zobowiązania — wasal słuchał i wspierał, pan opiekował się i nagradzał.
Więź osobista, nierozerwalna — utrzymywana do śmierci.

Vauchez: średniowieczny człowiek widział stosunek z Bogiem tak samo — Bóg jako pan niebieski, człowiek jako wasal.

Analiza fragmentu Pieśni o Rolandzie

Roland jako wasal Karola: leży pod sosną, umiera, wspomina swojego pana ziemskiego — Karola Wielkiego, ojczyznę (“słodka Francja”). To pierwsza warstwa lojalności.

Modlitwa do Boga: „Prawdziwy Ojcze, któryś nigdy nie skłamał, […] ocal moją duszę” — Roland bije się w piersi i prosi Boga o przebaczenie.

Gest oddania rękawicy: „Ofiarował Bogu swą prawą rękawicę, święty Gabriel wziął ją z jego dłoni”. Gest wasala wobec pana — Roland symbolicznie składa hołd Bogu (i oddaje mu swoje życie).

Bóg odpowiada jako Pan: zsyła Cherubina, Michała, Gabriela — anioły niosą duszę Rolanda do raju. To akt opieki pana nad wasalem — Roland wynagrodzony za wierność.

Wzorcowa odpowiedź

Punktacja CKE

1 pkt — rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie.
0 pkt — odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.