Zadanie 4

Treść zadania

Rozstrzygnij, czy myśl wyrażona w sentencji rozpoczynającej tekst Agnieszki Krzemińskiej jest zgodna z odczytaniem sentencji Newtona zawartym w 1. akapicie tekstu Olafa Szewczyka. Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do każdego z tekstów.

Źródło: arkusz CKE MPOP-P1-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Rozstrzygnięcie: TAK — myśli są zgodne. Obie wskazują na kumulatywny charakter wiedzy — każde pokolenie buduje swoją wiedzę na fundamencie pozostawionym przez poprzedników.

Sentencja Newtona (w odczytaniu Szewczyka): "Jeśli widziałem dalej, to dzięki temu, że stałem na ramionach gigantów" — uznanie, że własna wiedza jest oparta na dorobku poprzedników. Szewczyk komentuje to jako klucz do rozwoju cywilizacji — kumulacja wiedzy = postęp.

Sentencja Krzemińskiej: dotyczy zachowania dziedzictwa pisanego dla przyszłych pokoleń (cytaty z autorów starożytnych, średniowiecznych źródeł). Wskazuje na odpowiedzialność za przekazanie wiedzy dalej.

Obie myśli łączy idea łańcucha pokoleń — wiedza nie powstaje w próżni, lecz jako kontynuacja i rozwinięcie tego, co już zostało zapisane.

Typowy błąd / pułapka

Pułapka — pominięcie rozstrzygnięcia (TAK / NIE) → 0 pkt.

Pułapka — uzasadnienie tylko jednego tekstu. Treść wymaga: "odwołując się do każdego z tekstów".

Pułapka — odejście od sedna sentencji ("kumulatywność wiedzy") na rzecz powierzchownych skojarzeń.

Materiały źródłowe

Teksty źródłowe (Tekst 1 i Tekst 2) — Teksty 1 i 2 z arkusza CKE. Na podstawie: CKE — arkusz, strona 4 Oryginalny PDF CKE, str. 4

Strona arkusza CKE z trescia zadania

Zadanie 4 - strona 7 arkusza CKE maj 2026 poziom podstawowy — Strona 7 arkusza CKE 2026 PP - zadanie 4. Na podstawie: CKE 2026 Oryginalny PDF CKE, str. 7

Klucz pojęciowy — sentencja Newtona

“Jeśli widziałem dalej, to dzięki temu, że stałem na ramionach gigantów.”

Isaac Newton (1675) — list do Roberta Hooke’a. Sens metafory:

“Giganci” = wielcy poprzednicy (Kopernik, Galileusz, Kepler).
“Stałem na ramionach” = korzystałem z ich dorobku.
“Widziałem dalej” = mogłem zrobić nowy krok dalej.

→ Wiedza kumuluje się przez pokolenia. Postęp wymaga fundamentu — nie zaczynamy od zera.

Jak rozumować

Co mówi Szewczyk o sentencji Newtona (1. akapit). Szewczyk czyta ją jako pochwałę kumulatywności wiedzy — każdy nowy myśliciel zaczyna od dorobku poprzedników, czego sam Newton przyznał. To klucz do postępu cywilizacji.

Co mówi sentencja Krzemińskiej (otwarcie tekstu). Najpewniej dotyczy dziedziczenia wiedzy zawartej w starych rękopisach — każde pokolenie zachowuje, rozwija i przekazuje dorobek pisany przeszłym pokoleniom.

Wspólny mianownik: oba teksty wskazują, że wiedza istnieje w łańcuchu pokoleń. Newton mówi o gigantach (twórcach), Krzemińska o zapisanych źródłach (nośnikach). Mechanizm ten sam: kontynuacja i rozwinięcie.

→ Myśli są zgodne.

Wzorcowa odpowiedź

Punktacja CKE

1 pkt — rozstrzygnięcie + uzasadnienie odnoszące się do obu tekstów.
0 pkt — pominięcie rozstrzygnięcia, jednego z tekstów, albo brak związku z sentencjami.