Zadanie 15

Rozwiązanie

Życie w łagrze zniszczyło Jewriejego — odebrało mu wiarę w człowieka, wartości moralne, godność. Obóz radziecki przekształcił go z normalnego człowieka w odhumanizowaną ofiarę, która straciła:

Wiarę w sprawiedliwość: w łagrze nie ma sprawiedliwości — silniejsi przetrwają, słabsi giną.
Wiarę w miłość i braterstwo: ludzie zdradzają się dla okruchu chleba.
Sens życia: Jewrieja "prosi o przeznaczenie szybsze" — pragnie śmierci.
Zaufanie do bliźnich: w obozie każdy jest wrogiem, każdy może donieść, ukraść, zabić.

Klucz: łagier nie zabija fizycznie — zabija duszę. Jewrieja został odczłowieczony przez system, który odwrócił wszystkie wartości: dobrem jest przetrwanie kosztem innych, złem — zachowanie godności.

To główna teza Innego świata: obóz to odwrócony świat ("Inny świat"), w którym normalna etyka przestaje działać.

Typowy błąd / pułapka

Pułapka — opis fragmentu bez wniosku o postawie. Trzeba pokazać, jak Jewrieja teraz myśli i czuje — nie tylko opisać, co go spotkało.

Pułapka — ograniczenie do faktów ("Jewrieja był głodny"). Klucz: zmiana postawy moralnej (utrata wartości, dehumanizacja).

Pułapka — pomylenie z postawą głównego narratora. Pytanie dotyczy Jewriejego, nie autora.

Materiały źródłowe

Fragment "Innego świata" Gustawa Herlinga-Grudzińskiego — Fragment: Gustaw Herling-Grudziński, "Inny świat" (Warszawa 1998) — z arkusza CKE, strona 17. Na podstawie: CKE — arkusz, strona 17 Oryginalny PDF CKE, str. 17

Strona arkusza CKE z trescia zadania

Zadanie 15 - fragment Innego świata Herlinga-Grudzińskiego — Strona 17 arkusza CKE 2026 PP - fragment Innego świata + zadanie 15.1. Na podstawie: CKE 2026 Oryginalny PDF CKE, str. 17

Kontekst Innego świata

Inny świat (1951, wyd. polskie 1965) Gustawa Herlinga-Grudzińskiego — klasyk literatury obozowej:

Wspomnienia z łagru sowieckiego Jercewo (1940-1942).
Główna teza: obóz to odwrócony świat (“Inny świat”) — wartości moralne są wykrzywione, normalna etyka przestaje działać.
Bohaterowie zostają odczłowieczeni — głód, ciężka praca, brak nadziei niszczą ich osobowość.

Mechanizm zniszczenia w łagrze

Głód: podstawa wszystkiego. Człowiek głodny traci hierarchię wartości — jedzenie staje się ważniejsze niż miłość, godność, prawda. Więźniowie kradną sobie chleb.

Brutalna praca: niemożliwe normy do wykonania → kto nie wyrabia, dostaje mniej jedzenia → szybciej umiera. System “naturalnej selekcji” zabija słabszych.

Rozkład więzi społecznych: każdy zdradza każdego dla przeżycia. Donosy, kradzieże, zdrady = norma. Solidarność umiera.

Odwrócenie etyki: dobrym jest przetrwać (nawet kosztem innych); złym — być uczciwym (uczciwi giną pierwsi).

Analiza postawy Jewriejego

Jewrieja zaczyna opowieść: “to jest pewna sprawa, którą przemilczałem”. Sygnał: historia tak bolesna, że trudno o niej mówić.

Hodował się jako rozmyślający — Jewrieja stracił wiarę w człowieka, w godność, miłość, sprawiedliwość. Patrzył jak inni żyją cudzym kosztem.

“Prosił o przeznaczenie szybsze” — chciał umrzeć. Łagier zniszczył w nim chęć życia.

Końcowa postawa: Jewrieja stał się pesymistycznym, zrezygnowanym człowiekiem. Stracił wszystko, co normalnie konstytuuje człowieka — wiarę, miłość, nadzieję, sens.

Wzorcowa odpowiedź

Punktacja CKE

1 pkt — wskazanie konkretnej zmiany postawy Jewriejego pod wpływem łagru (utrata wartości / pragnienie śmierci / dehumanizacja).
0 pkt — opis faktów bez wniosku o postawie.

Treść zadania