Zadanie 2
Matura z języka polskiego, maj 2026, poziom podstawowy
Wymaganie: I.2.1 / I.2.3 — przetwarzanie informacji z tekstu, odczytywanie przekazów jawnych i ukrytych.
Treść zadania
Na podstawie tekstu Olafa Szewczyka wyjaśnij, czym pod względem dostępu do wiedzy różnią się cyfrowe nośniki informacji od dawnych nośników informacji.
Źródło: arkusz CKE MPOP-P1-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Cyfrowe nośniki (e-booki, czytniki, smartfony) zapewniają niemal nieograniczony dostęp do wiedzy:
- Mobilność — całe biblioteki mieszczą się w kieszeni (czytnik = tysiące tytułów).
- Sieć — dostęp przez internet z dowolnego miejsca na świecie.
- Cena — niskie koszty kopiowania i dystrybucji.
- Czas — natychmiastowy dostęp, bez wypożyczania, bez wizyty w bibliotece.
Dawne nośniki (książki papierowe, pergaminy, kodeksy, rękopisy):
- Ograniczony dostęp fizyczny — trzeba pójść do biblioteki, kupić książkę, czekać na dostawę.
- Mała liczba kopii — każda była ręcznie/drukarsko wykonana, droga, cenna.
- Lokalność — czytelnik musiał być w tym samym miejscu co książka.
Klucz: cyfrowe nośniki dają dostęp masowy, mobilny i tani; dawne — dostęp ograniczony, fizyczny i kosztowny.
Pułapka — pisanie o trwałości lub fizyczności nośników (że papier trwa dłużej niż plik), zamiast o dostępie do wiedzy. Treść wyraźnie pyta o dostęp, nie o materialność.
Pułapka — sama opinia ("cyfra jest lepsza") bez wskazania mechanizmu różnicy. CKE chce konkretu z tekstu Szewczyka.
Materiały źródłowe
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Co mówi Szewczyk
Olaf Szewczyk, Biblioteka w kieszeni — tekst o rewolucji cyfrowej w dostępie do treści pisanych.
Cyfrowe nośniki — atuty
- Mobilność: jeden czytnik mieści tysiące książek (jak biblioteka w kieszeni).
- Sieć: dostęp do treści z każdego miejsca świata (Wi-Fi, dane mobilne).
- Kopiowanie: koszt zbliżony do zera, prosta dystrybucja.
Dawne nośniki — ograniczenia
- Każda kopia kosztowała — przepisywanie ręczne (rękopisy), praca drukarska (książki papierowe).
- Dostęp fizyczny — trzeba było pójść do biblioteki, klasztoru, posiadać egzemplarz.
- Ograniczona liczba kopii — wybrane teksty trafiały do nielicznych.
Analiza — w czym kluczowa różnica?
Wymiar przestrzeni: dawne nośniki = lokalne (książka leży w jednym miejscu). Cyfrowe = wszechobecne (sieć).
Wymiar liczby: dawne nośniki = ograniczone egzemplarze. Cyfrowe = nieskończona kopia.
Wymiar czasu: dawne nośniki = opóźniony dostęp. Cyfrowe = natychmiastowy.
Wymiar ceny: dawne nośniki = wysoka cena kopii. Cyfrowe = niska / zerowa.
Wzorcowa odpowiedź
Punktacja CKE
- 1 pkt — poprawne wyjaśnienie różnicy w dostępie (musi obejmować OBA nośniki).
- 0 pkt — tylko jeden z dwóch nośników albo odpowiedź niedotycząca dostępu.
Podobne zadania
czytanie ze zrozumieniem, dwa teksty, P/F, technologia cyfrowa
Zadanie 1 (2 pkt)
Oceń prawdziwość trzech stwierdzeń odnoszących się do tekstu Agnieszki Krzemińskiej oraz tekstu Olafa Szewczyka. 1. W tekście Agnieszki Krzemińskiej omówiono rolę nowoczesnych technologii w odczytywaniu rękopisów. 2. W tekście Olafa Szewczyka przedstawia się skutki wynalezienia pisma i druku. 3. W każdym z tekstów jest mowa o mnogości informacji wytwarzanych współcześnie.
czytanie ze zrozumieniem, etymologia, Sagan, planeta
Zadanie 1 (1 pkt)
maj 2025 • PP
Na podstawie tekstu Carla Sagana wyjaśnij sens zdania: *Rozpoczęliśmy wędrówkę pośród „wędrowców"*.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „czytanie ze zrozumieniem, cyfrowe nośniki, dostęp do wiedzy, Szewczyk" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl