Zadanie 17

Wstęp: Praca jako fundamentalna kategoria. Cytat / aforyzm (Norwid, Konopnicka). Postawienie tezy.

Argument 1 — Praca jako droga awansu i sens życia (LALKA Prusa):

• Wokulski od subiekta do milionera — praca jako droga społecznego awansu.
• Rzecki — praca jako sens istnienia (sklep = dom, rodzina).
• Pozytywistyczny etos: praca organiczna, praca u podstaw (Konopnicka, Sienkiewicz).
• Kontekst: pozytywizm po klęsce powstań — praca alternatywą zbrojnej walki.

Argument 2 — Praca dla innych (LUDZIE BEZDOMNI Żeromskiego):

• Tomasz Judym — lekarz oddany pracy dla biednych. Rezygnuje z miłości (Joasia), bo wybiera misję społeczną.
• Praca przemienia rzeczywistość — Judym zmienia warunki w Cisach.
• Kontekst egzystencjalny: praca jako wybór moralny, jako sens.

Argument 3 — Mroczna strona pracy (alienacja, wyzysk):

• Przedwiośnie Żeromskiego — robotnicy “przeżarci nędzą”, praca niszcząca.
• Granica Nałkowskiej — Bogutowa w fabryce, alienacja.
• Kontekst filozoficzny: Marks o alienacji pracy w kapitalizmie.

Zakończenie: Praca = ambiwalentna siła. Może dawać godność (Wokulski, Judym), ale może też niszczyć (robotnicy fabryczni). Kluczowe są warunki i intencje.

Wstęp: Człowiek jako istota społeczna — Arystoteles “zoon politikon”. Postrzeganie przez innych wpisane w naturę. Teza.

Argument 1 — Walka o akceptację (LALKA Prusa):

• Wokulski — milioner, ale odrzucony przez arystokrację (Łęcka, Klub Angielski). Cała jego praca + bogactwo nie wystarczy.
• Postrzeganie przez Łęcką = obsesja, która go niszczy.
• Kontekst społeczny: pozytywizm — sztywne bariery klasowe.

Argument 2 — Zniewolenie formą (FERDYDURKE Gombrowicza):

• Józio “upupiony” przez Pimkę — narzucona rola ucznia, choć jest dorosłym.
• Postrzeganie innych formuje człowieka — “pupa”, “gęba”, “łydka”.
• Gombrowicz: człowiek nigdy nie jest sobą.
• Kontekst filozoficzny: egzystencjalizm Sartre’a (“piekło to inni”), psychologia Goffmana (“teatr życia”).

Argument 3 — Kiedy postrzeganie nie ma znaczenia:

• Konrad (Dziady III) w Wielkiej Improwizacji — sam wobec Boga, nie dba o opinie.
• Herling-Grudziński w łagrze — zachowanie godności niezależnie od ocen otoczenia.
• Kontekst egzystencjalny: w sytuacjach granicznych — autentyczność.

Zakończenie: Postrzeganie ważne, gdy szukamy akceptacji (Wokulski) lub gdy nie umiemy uciec od formy (Józio). Można jednak być niezależnym — Konrad, Herling. Klucz: wewnętrzna siła.