Zadanie 7
Matura z języka polskiego, maj 2026, poziom podstawowy
Wymaganie: III.1.1 — czytanie tekstów ikonicznych. I.1.1 — interpretacja tekstów kultury.
Treść zadania
Na plakacie za pomocą różnych elementów graficznych przedstawiono interpretację Antygony Sofoklesa. Wybierz dwa elementy graficzne i wyjaśnij ich sens w kontekście problematyki tego utworu.
Źródło: arkusz CKE MPOP-P1-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Element 1: Waga (centralny element plakatu)
- Sens: symbol sprawiedliwości i balansu.
- Problematyka Antygony: konflikt tragiczny między dwiema racjami — prawem boskim (które reprezentuje Antygona, broniąca obowiązku pochowania brata) a prawem państwowym (które reprezentuje Kreon, zakazujący pogrzebu zdrajcy Polinejkesa). Waga obrazuje dylemat — żadna racja nie ma pełni słuszności, obie zasługują na rozważenie.
Element 2: Grób / nagrobek
- Sens: śmierć, mogiła, koniec życia.
- Problematyka Antygony: tragedia toczy się wokół pochówku — Antygona ginie z powodu pogrzebania brata, zostaje zamknięta żywcem w grobowcu. Grób symbolizuje zarówno przyczynę konfliktu (zakaz pogrzebu Polinejkesa), jak i karę (śmierć Antygony).
Inne możliwe elementy:
- Gałązka oliwna — symbol Grecji, ale też pokoju i mądrości; może odwoływać się do greckiego kontekstu kulturowego.
- Budynek z kolumnadami — pałac królewski Kreona, władza państwowa, Teby.
- Postacie z maskami — chór tragedii greckiej, świadkowie wydarzeń, głos opinii społecznej.
Pułapka 1 — opis elementu bez powiązania z problematyką Antygony. Sam opis "to jest waga" nie wystarcza — trzeba uzasadnić sens w kontekście utworu.
Pułapka 2 — tylko jeden element. CKE wymaga DWÓCH.
Pułapka 3 — banalne skojarzenia ("waga symbolizuje sprawiedliwość, w Antygonie też jest sprawiedliwość"). Należy wskazać konkretne miejsce w utworze (np. dylemat Antygony, prawo boskie vs państwowe).
Pułapka 4 — pomylenie z innym dziełem (np. odniesienia do "tragedii antycznej w ogóle" zamiast konkretnie do Antygony).
Materiały źródłowe
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Co przedstawia plakat — elementy graficzne
| Element | Symbol | Powiązanie z Antygoną |
|---|---|---|
| Waga (centralna) | Sprawiedliwość, równowaga | Konflikt prawa boskiego (Antygona) vs państwowego (Kreon) |
| Gałązka oliwna | Grecja, pokój, mądrość | Kontekst antyczny, alegoria starożytnego ładu |
| Budynek z kolumnadami | Pałac, państwo | Władza Kreona, Teby, prawo państwowe |
| Grób / nagrobek | Śmierć, pochówek | Zakaz pogrzebu Polinejkesa; śmierć Antygony zamkniętej w grobowcu |
| Postacie z maskami | Chór, aktorzy tragedii | Chór tebański, świadkowie tragedii; symbol formy dramatu greckiego |
Problematyka Antygony — wybrane wątki
Konflikt tragiczny: Antygona musi wybierać między prawem boskim (pochowanie brata jest obowiązkiem religijnym) a prawem państwowym (Kreon zakazał pogrzebu Polinejkesa, zdrajcy Teb). Każdy wybór prowadzi do tragedii.
Władza tyrana: Kreon uważa, że państwo jest najważniejsze, a wola władcy = prawo. Antygona kwestionuje to, powołując się na prawa niepisane bogów (“Nie dziś, nie wczoraj — zawsze są w mocy”).
Tragizm jednostki: Antygona ginie nie za zbrodnię, ale za moralny obowiązek. Jej śmierć (zamknięta żywcem w grobowcu, gdzie się wiesza) jest niezasłużona w kategoriach winy.
Konsekwencje pychy Kreona: władca traci syna (Hajmon, narzeczony Antygony, popełnia samobójstwo) i żonę (Eurydyka też się zabija). Tyrania niszczy nie tylko ofiary, ale też sprawcę.
Wzorcowa odpowiedź
Punktacja CKE
- 2 pkt — wyjaśnienie sensu dwóch elementów graficznych w kontekście problematyki Antygony.
- 1 pkt — wyjaśnienie tylko jednego elementu lub wyjaśnienia dwóch, ale jedno z błędem.
- 0 pkt — brak powiązania z Antygoną albo błędne odczytanie.
Klucz uniwersalny — interpretacja plakatu / okładki / ilustracji
- Zidentyfikuj elementy graficzne (waga, grób, budynek, postacie, kolory).
- Przypisz symbolikę ogólną (waga = sprawiedliwość, grób = śmierć).
- Powiąż z konkretnym utworem (Antygona — konflikt tragiczny, pochówek Polinejkesa).
- Pokaż mechanizm — dlaczego twórca plakatu wybrał właśnie ten element.
Podobne zadania
vanitas, Księga Koheleta, obraz In ictu oculi
Zadanie 7 (1 pkt)
maj 2024 • PP
Zapoznaj się z reprodukcją obrazu Juana de Valdésa Leala *In ictu oculi* („W mgnieniu oka"). Obraz przedstawia szkielet trzymający kosę i książkę, gaszący świecę. Wokół niego porozrzucane są przedmioty symbolizujące władzę, bogactwo i wiedzę: tiara papieska, korona, biżuteria, książki, globusy, broń, dokumenty, naukowe przyrządy. Nad świecą napis łaciński **In ictu oculi** — „w mgnieniu oka". Czy powyższy obraz jest zgodny z wymową *Księgi Koheleta*? Uzasadnij odpowiedź.
Rozmowa Mistrza Polikarpa, Morsztyn Wiosna, średniowiecze vs barok
Zadanie 7 (2 pkt)
maj 2025 • PP
Zapoznaj się z przytoczonymi w arkuszu fragmentami: anonimowej *Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią* (Tekst 1) oraz wiersza *Wiosna* Jana Andrzeja Morsztyna (Tekst 2). Pełna treść obu fragmentów — patrz zdjęcie strony 9 arkusza CKE poniżej. Zadanie składa się z dwóch części. **7.1 (0-1)** — Wyjaśnij, czym się różni postawa życiowa zalecana we fragmencie *Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią* od postawy życiowej zalecanej we fragmencie *Wiosny* Jana Andrzeja Morsztyna. **7.2 (0-1)** — Podaj nazwę epoki, w której powstała *Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią*, oraz wykaż zgodność postawy zalecanej w tym utworze ze światopoglądem tej epoki.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „Antygona Sofoklesa, symbolika plakatu, konflikt tragiczny" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl