Zadanie 7
Matura z języka polskiego, maj 2026, poziom podstawowy
Wymaganie: I.1.7 — znajomość i zrozumienie treści lektur obowiązkowych; I.1.8 — rozpoznawanie tematyki i problematyki tekstów; I.2.5 — odczytywanie pozaliterackich tekstów kultury z zastosowaniem kodu właściwego w danej dziedzinie sztuki.
Treść zadania
Na plakacie za pomocą różnych elementów graficznych przedstawiono interpretację Antygony Sofoklesa. Wybierz dwa elementy graficzne i wyjaśnij ich sens w kontekście problematyki tego utworu.
Źródło: arkusz CKE MPOP-P1-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Element 1: Waga (centralny element plakatu)
- Sens: symbol równorzędnych racji (w zasadach oceniania CKE: „symbol równorzędnych racji”).
- Problematyka Antygony: konflikt tragiczny między dwiema racjami — prawem boskim (które reprezentuje Antygona, broniąca obowiązku pochowania brata) a prawem ludzkim, państwowym (które reprezentuje Kreon, zakazujący pogrzebu zdrajcy Polinejkesa). Waga obrazuje dylemat — żadna racja nie ma pełni słuszności, obie zasługują na rozważenie.
Element 2: Grób / nagrobek
- Sens: śmierć, mogiła, koniec życia.
- Problematyka Antygony: tragedia toczy się wokół pochówku — Antygona ginie z powodu pogrzebania brata, zostaje zamknięta żywcem w grobowcu. Grób symbolizuje zarówno przyczynę konfliktu (zakaz pogrzebu Polinejkesa), jak i karę (śmierć Antygony).
Inne możliwe elementy:
- Gałązka oliwna — symbol pokoju; może nawiązywać do postawy Antygony, która przyszła „współkochać”, nie „współnienawidzić” (przykład z zasad oceniania CKE).
- Budynek z kolumnami górujący nad innymi budynkami — pałac królewski, władza Kreona, którego decyzje zaważyły na życiu poddanych.
- Głowy ludzkie pozbawione twarzy — brak tożsamości; relacja jednostki i państwa: Kreon nie zwraca uwagi na cierpienie jednostki.
- Kontrast bieli i czerni — tragiczny spór przeciwstawnych wartości.
Pułapka 1 — opis elementu bez powiązania z problematyką Antygony. Sam opis "to jest waga" nie wystarcza — trzeba uzasadnić sens w kontekście utworu.
Pułapka 2 — tylko jeden element. Polecenie wymaga dwóch (za jeden poprawnie wyjaśniony — 1 pkt).
Pułapka 3 — banalne skojarzenia ("waga symbolizuje sprawiedliwość, w Antygonie też jest sprawiedliwość"). Należy wskazać konkretne miejsce w utworze (np. dylemat Antygony, prawo boskie vs państwowe).
Pułapka 4 — pomylenie z innym dziełem (np. odniesienia do "tragedii antycznej w ogóle" zamiast konkretnie do Antygony).
Materiały źródłowe
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Co przedstawia plakat — elementy graficzne
| Element | Symbol | Powiązanie z Antygoną |
|---|---|---|
| Waga (centralna) | Równorzędne racje | Konflikt prawa boskiego (Antygona) i ludzkiego (Kreon) |
| Gałązka oliwna | Pokój | Antygona przyszła „współkochać”, nie „współnienawidzić” |
| Budynek z kolumnami | Pałac, władza | Władza Kreona, której decyzje zaważyły na życiu poddanych |
| Grób / nagrobek | Śmierć, pochówek | Zakaz pogrzebu Polinejkesa; śmierć Antygony i bliskich Kreona |
| Głowy ludzkie bez twarzy | Brak tożsamości | Relacja jednostki i państwa; Kreon lekceważy cierpienie jednostki |
| Kontrast bieli i czerni | Przeciwieństwo | Tragiczny spór przeciwstawnych wartości |
Problematyka Antygony — wybrane wątki
Konflikt tragiczny: Antygona musi wybierać między prawem boskim (pochowanie brata jest obowiązkiem religijnym) a prawem państwowym (Kreon zakazał pogrzebu Polinejkesa, zdrajcy Teb). Każdy wybór prowadzi do tragedii.
Władza tyrana: Kreon uważa, że państwo jest najważniejsze, a wola władcy = prawo. Antygona kwestionuje to, powołując się na niepisane, wieczne prawa bogów.
Tragizm jednostki: Antygona ginie nie za zbrodnię, ale za moralny obowiązek. Jej śmierć (zamknięta żywcem w grobowcu, gdzie się wiesza) jest niezasłużona w kategoriach winy.
Konsekwencje pychy Kreona: władca traci syna (Hajmon, narzeczony Antygony, popełnia samobójstwo) i żonę (Eurydyka też się zabija). Tyrania niszczy nie tylko ofiary, ale też sprawcę.
Wzorcowa odpowiedź
Punktacja CKE
- 2 pkt — wyjaśnienie sensu dwóch elementów graficznych w kontekście problematyki Antygony.
- 1 pkt — poprawne wyjaśnienie sensu jednego elementu graficznego.
- 0 pkt — odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Klucz uniwersalny — interpretacja plakatu / okładki / ilustracji
- Zidentyfikuj elementy graficzne (waga, grób, budynek, postacie, kolory).
- Przypisz symbolikę ogólną (waga = sprawiedliwość, grób = śmierć).
- Powiąż z konkretnym utworem (Antygona — konflikt tragiczny, pochówek Polinejkesa).
- Pokaż mechanizm — dlaczego twórca plakatu wybrał właśnie ten element.
Podobne zadania
vanitas, Księga Koheleta, obraz In ictu oculi
Zadanie 7 (1 pkt)
maj 2024 • PP
Zapoznaj się z reprodukcją obrazu Juana de Valdésa Leala *In ictu oculi* („W mgnieniu oka"). Obraz przedstawia szkielet z kosą i trumną pod pachą, gaszący świecę; stopą wspiera się na globusie. Wokół porozrzucane są przedmioty symbolizujące władzę, bogactwo i wiedzę, m.in. tiara papieska, korona, książki, broń, tkaniny. Nad świecą napis łaciński **In ictu oculi** — „w mgnieniu oka". Czy powyższy obraz jest zgodny z wymową *Księgi Koheleta*? Uzasadnij odpowiedź.
Rozmowa Mistrza Polikarpa, Morsztyn Wiosna, średniowiecze vs barok
Zadanie 7 (2 pkt)
maj 2025 • PP
Zapoznaj się z przytoczonymi w arkuszu fragmentami: anonimowej *Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią* (Tekst 1) oraz wiersza *Wiosna* Jana Andrzeja Morsztyna (Tekst 2). Pełna treść obu fragmentów — patrz zdjęcie strony 9 arkusza CKE poniżej. Zadanie składa się z dwóch części. **7.1 (0-1)** — Wyjaśnij, czym się różni postawa życiowa zalecana we fragmencie *Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią* od postawy życiowej zalecanej we fragmencie *Wiosny* Jana Andrzeja Morsztyna. **7.2 (0-1)** — Podaj nazwę epoki, w której powstała *Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią*, oraz wykaż zgodność postawy zalecanej w tym utworze ze światopoglądem tej epoki.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „Antygona Sofoklesa, symbolika plakatu, konflikt tragiczny” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl