Zadanie 31
Matura z matematyki, maj 2024, poziom podstawowy
Wymaganie: XIII — zadania optymalizacyjne dające się opisać funkcją kwadratową.
Treść zadania
W schronisku dla zwierząt buduje się trzy identyczne prostokątne wybiegi o wspólnych ścianach wewnętrznych. Szerokość każdego wybiegu to y, długość (wspólny wymiar pionowy) to x. Łącznie zużyto 36 metrów siatki. Oblicz wymiary x oraz y jednego wybiegu, dla których suma pól podstaw trzech wybiegów będzie największa.
Źródło: arkusz CKE MMAP-P0-100. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
x = 4,5 m oraz y = 3 m (suma pól = 40,5 m²)
Najgorszy błąd to złe policzenie łącznej długości siatki — z rysunku widać, że potrzeba: dwóch ścian długości 3y (góra i dół) PLUS czterech ścian długości x (dwie zewnętrzne pionowe + dwie wewnętrzne między wybiegami). Czyli 2·(3y) + 4·x = 36, nie 2·(3y) + 2·x = 36.
Strona arkusza CKE z tym zadaniem
Rozumienie problemu
Trzy identyczne prostokątne wybiegi stoją obok siebie, dzieląc ściany wewnętrzne. Patrząc na rysunek:
- góra i dół całej konstrukcji — dwa odcinki długości (cała szerokość)
- boki zewnętrzne (lewa i prawa) — dwa odcinki długości
- ściany wewnętrzne (między wybiegami) — dwa odcinki długości każdy
Łącznie siatki: .
Zapisz równanie wiążące i .
Podziel obie strony przez :
Dziedzina: oraz . Z : . Zatem .
Wyraź sumę pól trzech wybiegów jako funkcję .
Każdy wybieg ma wymiar , więc pole jednego to . Suma pól trzech:
To jest funkcja kwadratowa z ujemnym współczynnikiem przy — parabola otwierająca się w dół, więc maksimum jest w wierzchołku.
Współrzędna wierzchołka: , gdzie , :
Sprawdź, czy jest w dziedzinie. ✓.
Oblicz odpowiadające .
(Opcjonalnie) — oblicz maksymalną sumę pól.
Klucz — typ zadania optymalizacyjnego
To klasyczny schemat: „coś” jest ograniczone (suma materiału, obwód) → wyraź jedną zmienną przez drugą → zapisz wielkość do maksymalizacji jako funkcję jednej zmiennej → znajdź wierzchołek paraboli.
Procedura:
- Wyłap wiązanie (constraint) — jakie równanie zachodzi między zmiennymi?
- Wyraź jedną zmienną ( przez albo odwrotnie).
- Zapisz funkcję celu (sumę pól, objętość, długość itp.) używając tylko jednej zmiennej.
- Wyznacz dziedzinę — kiedy obie zmienne są dodatnie?
- Znajdź wierzchołek paraboli () i sprawdź, czy jest w dziedzinie.
- Oblicz drugą zmienną i (opcjonalnie) wartość maksymalną.
Punktacja CKE: 4 pkt to zwykle pełne rozwiązanie z wymiarami plus maksimum. 3 pkt — funkcja + argument maksimum. 2 pkt — sama funkcja bez maksimum. 1 pkt — tylko wiązanie bez funkcji celu.
Punktacja CKE
- 1 pkt — zapisanie równania (albo ).
- 2 pkt — dodatkowo zapisanie funkcji (albo równoważnej).
- 3 pkt — dodatkowo obliczenie .
- 4 pkt — pełne rozwiązanie z i .
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „optymalizacja, funkcja kwadratowa" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl