Zadanie 1
Matura z matematyki, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: V.13 — posługiwanie się funkcjami wykładniczą i logarytmiczną do opisu i interpretacji zagadnień praktycznych.
Treść zadania
W chwili początkowej () filiżanka z gorącą kawą znajduje się w pokoju, a temperatura tej kawy jest równa . Temperatura w pokoju (temperatura otoczenia) jest stała i równa . Temperatura tej kawy zmienia się w czasie zgodnie z zależnością
gdzie:
- — temperatura kawy wyrażona w stopniach Celsjusza,
- — czas wyrażony w minutach, liczony od chwili początkowej,
- — temperatura początkowa kawy wyrażona w stopniach Celsjusza,
- — temperatura otoczenia wyrażona w stopniach Celsjusza,
- — stała charakterystyczna dla danej cieczy.
Po minutach, licząc od chwili początkowej, kawa ostygła do temperatury .
Zadanie 1. (0–2)
Oblicz temperaturę tej kawy po następnych pięciu minutach. Wynik podaj w stopniach Celsjusza, w zaokrągleniu do jedności. Zapisz obliczenia.
Źródło: arkusz CKE MMAR-R0-100. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
T(15) ≈ 59 °C
Najczęstszy błąd to liczenie T(5) zamiast T(15) — bo treść mówi "po kolejnych 5 minutach". To T(10 + 5) = T(15), nie T(5). Drugi błąd: zostawienie wyniku z √3 zamiast zaokrąglić do jedności.
Strona arkusza CKE z tym zadaniem
Co wiemy?
Wzór modelu stygnięcia (prawo Newtona):
Z warunku :
To jedyna informacja, jakiej potrzebujemy o . Nie obliczamy samego — pracujemy bezpośrednio z .
Zapisz używając wykładnika .
Zauważ, że , oraz (bo , a ).
Podstaw :
Rozłóż :
Oblicz przybliżenie. :
Po zaokrągleniu do jedności: °C.
Sposób alternatywny — start z
Można potraktować chwilę jako „nowy start” z i policzyć od tego momentu:
Ten sam wynik, mniej algebry.
Punktacja CKE
- 1 pkt — obliczenie .
- 2 pkt — pełna metoda + wynik zaokrąglony: °C.
Klucz — kiedy używać prawa Newtona
Każde zadanie typu „stygnięcie / nagrzewanie / spadek aktywności radioaktywnej / zanikanie leku w krwi” sprowadza się do tego samego schematu wykładniczego . Trik to wyciągnięcie (gdzie to znany moment) i wyrażenie szukanej wartości jako jego potęgi. Nigdy nie musisz wyciągać samego — pracuj z jako blokiem.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „funkcja wykładnicza, model praktyczny" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl