MGEP-R0-100-2305 • Otwarte krótkie • 2 pkt • Trudność: ★★★★☆

Zadanie 5

Matura z geografii, maj 2023, poziom rozszerzony

Wymaganie:

5.1: I.3 (poziom rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej; I.3 (poziom podstawowy) — czyta i interpretuje treści różnych map; II.2 (poziom podstawowy) — charakteryzuje następstwa ruchów Ziemi. 5.2: II.2 (poziom rozszerzony) — wyznacza współrzędne geograficzne dowolnego punktu na powierzchni Ziemi na podstawie wysokości górowania Słońca w dniach równonocy i przesileń; II.2 (poziom podstawowy).

Treść zadania

Zadanie 5. Na geokompozycji przedstawiono fragment wybrzeża Morza Bałtyckiego położony na wschód od obszaru przedstawionego na mapie szczegółowej. Literą X oznaczono latarnię morską Stilo, a literą Y – miejsce wykonania fotografii przedstawionej na następnej stronie. Czerwoną strzałką wskazano kierunek północny.

Na podstawie: www.google.pl/maps

Zadanie 5.1. (0–1)

Na fotografii lotniczej przedstawiono latarnię morską Stilo i położenie słońca nad Morzem Bałtyckim. Przyjmij, że fotografię wykonano znad miejsca oznaczonego literą Y na geokompozycji.

Fot. Ł. Bemka, www.youtube.com

Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach.

Położenie słońca na fotografii świadczy o tym, że wykonano ją podczas (astronomicznego lata / astronomicznej jesieni) ........................ .

Na fotografii przedstawiono (wschód / zachód) ........................ słońca.

Zadanie 5.2. (0–1)

Oblicz wysokość słońca w momencie górowania w dniu równonocy w miejscu, w którym wybudowano latarnię morską Stilo. Współrzędne geograficzne tego miejsca to 54°47′N, 17°44′E. Zapisz obliczenia.

Obliczenia:

Wysokość słońca: ........................

Geokompozycja z obrazu satelitarnego fragmentu wybrzeża Bałtyku na wschód od Łeby; literą X oznaczono latarnię morską Stilo, a literą Y miejsce wykonania fotografii. — Materiał 1 z 2 Na podstawie: arkusz CKE MGEP-R0-100-2305 Oryginalny PDF CKE, str. 8

Fotografia lotnicza latarni morskiej Stilo na tle lasu i Morza Bałtyckiego, ze słońcem nisko nad horyzontem. — Materiał 2 z 2 Na podstawie: arkusz CKE MGEP-R0-100-2305 Oryginalny PDF CKE, str. 9

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

5.1. — astronomicznego lata, wschód

5.2. $h_{g S} = 90° - φ = 90° - 54°4 7^{'} =$ 35°13′

Tresc zadania (CKE)

Tresc zadania 5 z arkusza CKE 2023 PR (str. 8) — Strona 8 arkusza CKE 2023 PR - zadanie 5. Na podstawie: CKE 2023 Oryginalny PDF CKE, str. 8

Co zrobić?

5.1. — ruch obiegowy

Cztery kluczowe daty astronomiczne na półkuli północnej (daty przybliżone — w poszczególnych latach przesuwają się o dzień):

ok. 21 marca — równonoc wiosenna (początek astronomicznej wiosny).
ok. 22 czerwca — przesilenie letnie (początek astronomicznego lata).
ok. 23 września — równonoc jesienna (początek astronomicznej jesieni).
ok. 22 grudnia — przesilenie zimowe (początek astronomicznej zimy).

Ustal kierunek patrzenia. Na geokompozycji punkt Y leży na południowy zachód od latarni X, a morze jest na północy. Fotografia pokazuje latarnię i słońce nisko nad morzem, po prawej stronie kadru — czyli słońce jest na północnym wschodzie.

Wniosek: słońce na północnym wschodzie nisko nad horyzontem to wschód słońca. Na północ od kierunku wschodniego słońce wschodzi w półroczu letnim (od równonocy wiosennej do jesiennej); w astronomicznej jesieni wschodzi na południe od wschodu. Z podanych opcji pasuje więc astronomiczne lato.

5.2. — wysokość górowania Słońca w dniu równonocy

Wzór w dniu równonocy (Słońce nad równikiem, deklinacja = 0°):

$h_{g S} = 90° - φ$

gdzie $φ$ to szerokość geograficzna.

Podstawienie: $φ = 54°4 7^{'} N$ .

$h_{g S} = 90° - 54°4 7^{'} = 89°6 0^{'} - 54°4 7^{'} = 35°1 3^{'}$

Wskazówka rachunkowa: $90° = 89°6 0^{'}$ , bo $1° = 6 0^{'}$ . Odejmujesz osobno stopnie i minuty: $89° - 54° = 35°$ , $6 0^{'} - 4 7^{'} = 1 3^{'}$ .

Punktacja CKE

5.1: 1 pkt — dwie poprawne odpowiedzi.
5.2: 1 pkt — poprawny sposób obliczenia i wynik.

Po co to umieć

Wysokość górowania Słońca — wzory dla półkuli północnej (na północ od zwrotnika Raka):

Równonoc (21 III, 23 IX): $h = 90° - φ$
Przesilenie letnie (22 VI): $h = 90° - φ + 23°2 7^{'}$ (półkula N)
Przesilenie zimowe (22 XII): $h = 90° - φ - 23°2 7^{'}$ (półkula N)

Trening: dla Polski $φ \approx 50°$ – $54°$ , więc latem $h \approx 60°$ , zimą $h \approx 15°$ .

Podobne zadania

astronomia, wysokość Słońca w równonocy, szerokość geograficzna

Zadanie 6 (2 pkt)

maj 2024 • PR

**Zadanie 6. (0–2)** Oblicz wysokość słońca w dniu równonocy w momencie górowania w miejscu, w którym jest położony szczyt góry Klasztorzysko (pole C2). Przyjmij wartość szerokości geograficznej tego miejsca odczytaną z mapy z dokładnością do jednej minuty. Zapisz obliczenia. Wysokość słońca: ...........................

astronomia, równonoc, wschód Słońca, fazy Księżyca, szerokość geograficzna

Zadanie 7 (2 pkt)

maj 2025 • PR

### Zadanie 7. Na rysunku przedstawiono położenie Księżyca i Ziemi oraz oświetlenie tych ciał niebieskich przez Słońce w wybranym momencie w dniu równonocy. Literami A i B oznaczono wybrane punkty na Ziemi. Nie zachowano właściwych proporcji między odległością Ziemi i Księżyca a ich wymiarami. Na schemacie zaznaczono: oś ziemską, zwrotnik Raka, zwrotnik Koziorożca, koła podbiegunowe. Punkt A leży na półkuli północnej, między zwrotnikiem Raka a kołem podbiegunowym, na granicy części oświetlonej i nieoświetlonej. Punkt B leży na półkuli południowej, między równikiem a zwrotnikiem Koziorożca, na brzegu Ziemi zwróconym ku Słońcu. Światło słoneczne pada z prawej strony rysunku; Księżyc znajduje się po prawej stronie Ziemi (od strony Słońca), oświetlona jest jego prawa połowa. ### Zadanie 7.1. (0–1) **Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa.** 1. W punkcie A, w momencie przedstawionym na rysunku, jest wschód Słońca. — **P / F** 2. Względem obserwatora znajdującego się w punkcie B Księżyc jest w pełni. — **P / F** ### Zadanie 7.2. (0–1) W sytuacji przedstawionej na rysunku Słońce góruje nad punktem B na wysokości 80°30′. **Oblicz szerokość geograficzną punktu oznaczonego literą B, a następnie uzupełnij zdanie. Zapisz obliczenia.** Szerokość geograficzna wynosi (wpisz wynik obliczeń): .......... (wpisz *N* albo *S*): ..........

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „astronomia, równonoce i przesilenia, obliczanie wysokości Słońca” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl