Zadanie 4
Matura z geografii, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: XIII.7 — geneza wybrzeża niskiego.
XIV.5 — zjawiska hydrologiczne (cofka).
Treść zadania
Wykaż, przytaczając odpowiednią informację z mapy szczegółowej, dlaczego podczas północnych wiatrów występujących podczas sztormów na Morzu Bałtyckim dochodzi do przejściowego wzrostu zasolenia wschodniej części jeziora Łebsko.
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Jezioro Łebsko poprzez rzekę Łebę ma połączenie z Morzem Bałtyckim. Podczas sztormów może dochodzić do napływu słonych wód morskich do jeziora (zjawisko cofki na rzece Łebie). Sztormy sprzyjają też podsiąkaniu zasolonych wód podziemnych do jeziora.
Treść zadania (CKE)
Zadanie 4. (0–1) Trasa wycieczki przebiegała w pobliżu jeziora Łebsko. Wyjaśnij, dlaczego w jeziorze Łebsko podczas sztormów na Bałtyku może dochodzić do zasolenia wód.
Co zrobić?
Zauważ połączenie wodne. Łebsko nie jest jeziorem zamkniętym — rzeka Łeba wypływa z niego i uchodzi do Bałtyku. To znaczy, że jezioro ma kontakt z morzem poprzez rzekę.
Co się dzieje podczas sztormu?
- Silny wiatr od strony morza spiętrza wodę przy brzegu (wzrost poziomu Bałtyku).
- Woda morska “wpycha się” w dół rzeki w stronę jej źródła — to cofka (woda płynie wstecznie).
- Słona woda morska dociera przez Łebę do jeziora Łebsko.
Drugi mechanizm: spiętrzona woda morska może też podsiąkać przez piaszczyste podłoże (mierzeja jest przepuszczalna) → słone wody podziemne wlewają się do jeziora.
Konstrukcja odpowiedzi (1 pkt): wymienić mechanizm (cofka / napływ przez Łebę) + przyczynę (sztorm spiętrza wodę morską).
Punktacja CKE
- 1 pkt — poprawna odpowiedź.
Po co to umieć
Cofka = przepływ rzeki w odwrotnym kierunku z powodu spiętrzenia wody w ujściu (sztorm, przypływ, wiatr). Klasyk dla wybrzeża Bałtyku: Wisła w Gdańsku, Łeba, Odra. Skutki: zasolenie wód jeziora, podtopienia, zniszczenie ekosystemów słodkowodnych.
Podobne zadania
geomorfologia wybrzeża Bałtyku, wybrzeże niskie
Zadanie 3 (1 pkt)
Na fotografii przedstawiono ujście rzeki Łeby (pole CD2). Na podstawie: www.leba.info.pl **Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.** | Nr | Informacja | P/F | |---|---|---| | 1. | Wybudowanie falochronu u ujścia rzeki Łeby przyczyniło się do nagromadzenia piasku przez morze na wybrzeżu Bałtyku w polu C2/3. | P / F | | 2. | Falochron przedstawiony na fotografii przyczynił się do osłabienia akumulacyjnej działalności morza na wschód od ujścia rzeki Łeby. | P / F |
ustroje rzeczne, Pojezierze Pomorskie vs Nizina Podlaska
Zadanie 11 (1 pkt)
Na wykresach przedstawiono miesięczne współczynniki przepływu (w %) w wybranym okresie XX w. dwóch rzek w Polsce. Wykres 1. odnosi się do punktu pomiarowego położonego na Słupi wypływającej z Pojezierza Pomorskiego, a wykres 2. – do punktu pomiarowego w górnym biegu Narwi na Nizinie Podlaskiej przed utworzeniem na tej rzece Zbiornika Siemianowskiego. Współczynnik przepływu jest stosunkiem średniego miesięcznego przepływu do średniego rocznego przepływu rzeki. Na podstawie: L. Starkel (red.), Geografia Polski. Środowisko przyrodnicze, Warszawa 1999. **Wyjaśnij, dlaczego Słupia charakteryzowała się mniejszym zróżnicowaniem przepływów niż Narew w okresie, z którego pochodzą pomiary przepływów tych rzek.**
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „hydrologia, jezioro Łebsko, sztormy, cofka" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl