Zadanie 2
Matura z geografii, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: I.3 (poziom rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej.
III.6 (poziom rozszerzony) — dostrzega prawidłowości w rozmieszczeniu zjawisk i procesów atmosferycznych.
V.7 (poziom rozszerzony) — dostrzega prawidłowości w rozmieszczeniu zjawisk i procesów geologicznych na Ziemi.
XIV.1 (poziom rozszerzony) — wyróżnia główne cechy wybranych krajobrazów w Polsce: górskiego ponad granicą lasu.
V.3 (poziom podstawowy) — charakteryzuje skutki rzeźbotwórczej działalności wiatru.
Treść zadania
Na początku XX wieku na Mierzei Sarbskiej podjęto działania zmierzające do stabilizacji wydm. Do tego celu wykorzystano m.in. kosodrzewinę, której nasadzenia przetrwały do czasów współczesnych.
Na podstawie: www.lasy.gov.pl
Która odpowiedź zawiera wspólne cechy środowiska przyrodniczego Mierzei Sarbskiej i piętra kosodrzewiny w górach, przyczyniające się do obecności kosodrzewiny na obu obszarach? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.
A. Niskie średnie temperatury roczne i płytkie występowanie wód podziemnych. B. Powstawanie bryzy i obecność gleb wytworzonych na skałach węglanowych. C. Występowanie silnych wiatrów i podłoża o niskiej zawartości składników organicznych. D. Adiabatyczny spadek temperatury wraz z wysokością i występowanie wiatrów fenowych.
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
C
Treść zadania (CKE)
Zadanie 2. (0–1)
Która odpowiedź zawiera wspólne cechy środowiska przyrodniczego Mierzei Sarbskiej i piętra kosodrzewiny w górach, przyczyniające się do obecności kosodrzewiny na obu obszarach?
Co zrobić?
„Ponad granicą lasu” = piętra kosodrzewiny, hal i turni. W Polsce występują one tylko w najwyższych partiach gór (np. Tatry, Karkonosze, Babia Góra).
Cechy krajobrazu górskiego ponad granicą lasu:
- Brak drzew (kosodrzewina, murawy alpejskie, turnie skalne).
- Pokrycie roślinnością niskie / fragmenty bezgleby.
- Klimat: niskie temperatury średnie, długie zaleganie śniegu, silne wiatry halne.
- Rzeźba: poglacjalna w Tatrach (kotły, granie, żleby) lub denudacyjna w Sudetach.
Sprawdź, czy obie cechy z odpowiedzi występują na obu obszarach:
- A — niskie średnie temperatury roczne nie są cechą mierzei nad Bałtykiem → odrzuć.
- B — bryza to wiatr wybrzeży, a na mierzei podłożem są piaski, nie skały węglanowe → odrzuć.
- C — silne wiatry i ubogie podłoże (piasek wydm, skały i płytkie gleby w górach) występują w obu miejscach → poprawna.
- D — adiabatyczny spadek temperatury z wysokością i fen dotyczą gór, nie nizinnej mierzei → odrzuć.
Odpowiedź: C.
Punktacja CKE
- 1 pkt — poprawna odpowiedź.
Po co to umieć
Piętra roślinne Tatr: 1) regiel dolny (lasy mieszane), 2) regiel górny (bory świerkowe), 3) kosodrzewina, 4) hale (murawy wysokogórskie), 5) turnie. Kosodrzewina rośnie tam, gdzie warunki (wiatr, ubogie podłoże, krótki okres wegetacji) nie pozwalają na rozwój lasu — dlatego sprawdziła się też przy utrwalaniu wydm.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „krajobraz górski, granica lasu” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl