Zadanie 17
Matura z geografii, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: XV.2 — zachowania prokreacyjne Polaków a uwarunkowania społeczno-kulturowe.
XV.3 — skutki współczesnych przemian demograficznych w Polsce.
XXI.1 — problemy demograficzne w skali krajowej.
Treść zadania
Zadanie 17. Na mapie przedstawiono wartość współczynnika dzietności według województw Polski w 2016 roku i jej zmianę w porównaniu z rokiem 2002.
Liczba urodzonych dzieci przypadających na jedną kobietę w wieku rozrodczym (15–49 lat): 1,401 – 1,506 1,301 – 1,400 1,251 – 1,300 1,201 – 1,250
Zmiana w porównaniu z 2002 r.: 0,25 pkt / 0,20 / 0,15 / 0,10 / 0,05 / 0,00 / -0,05 / -0,11
Na podstawie: Atlas statystyczny Polski, Warszawa 2018.
Zadanie 17.1. (0–1)
Na podstawie mapy i własnej wiedzy wykaż związek między specyfiką rynku pracy w województwie świętokrzyskim a wartością współczynnika dzietności w tym województwie w okresie, do którego odnoszą się dane przedstawione na mapie.
Zadanie 17.2. (0–1)
Podaj skutek społeczno-gospodarczy, który może wynikać ze spadku dzietności dla tych województw, w których zjawisko to wystąpiło.
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
17.1. Niedobór miejsc pracy → wysokie bezrobocie → odpływ migracyjny kobiet w wieku prokreacyjnym (15–49 lat) z województwa świętokrzyskiego do innych regionów / krajów → niska wartość wskaźnika dzietności. Dodatkowo: niskie płace, restrukturyzacja Staropolskiego/Centralnego Okręgu Przemysłowego, odłożenie decyzji o założeniu rodziny.
17.2. Skutki (jeden z):
- pogłębianie procesu starzenia ludności;
- zagrożenie depopulacją;
- niedobory zasobów pracy / niska podaż siły roboczej;
- spadek atrakcyjności województw dla inwestorów;
- spadek popytu na usługi edukacyjne;
- spadek wydatków na ograniczanie antropopresji.
Tresc zadania (CKE)
Co zrobić?
17.1. — związek brak pracy → niska dzietność
Zbuduj łańcuch przyczynowo-skutkowy (CKE oczekuje 2-3 ogniw):
- Niedobór miejsc pracy w województwie świętokrzyskim (restrukturyzacja przemysłu).
- → Wysokie bezrobocie, niskie płace.
- → Emigracja zarobkowa młodych, szczególnie kobiet w wieku prokreacyjnym (15-49).
- → W województwie zostają osoby starsze, młodych jest mało.
- → Niska liczba urodzeń → niski wskaźnik dzietności.
Drugi mechanizm: nawet ci, co zostają, odkładają decyzję o dziecku ze względu na brak stabilności finansowej.
17.2. — skutek starzenia ludności
Skutki starzenia ludności (dla regionu o niskiej dzietności):
- Pogłębianie starzenia (sprzężenie zwrotne).
- Depopulacja — spadek liczby ludności.
- Niedobory zasobów pracy — mniej osób w wieku produkcyjnym.
- Spadek atrakcyjności dla inwestorów (mała baza pracowników).
- Spadek popytu na usługi edukacyjne (zamykanie szkół).
- Wzrost wydatków publicznych na emerytury i opiekę.
Wybierz jeden skutek i sformułuj jako pełne zdanie.
Punktacja CKE
- 17.1: 1 pkt — poprawne wyjaśnienie związku.
- 17.2: 1 pkt — poprawny skutek.
Po co to umieć
Demografia Polski regionalnie — bardzo zróżnicowana:
- Województwa schyłkowe (świętokrzyskie, opolskie, łódzkie): wysokie starzenie, niska dzietność.
- Województwa demograficznie aktywne (mazowieckie, pomorskie, małopolskie): wyższa dzietność, migracja netto +.
Mechanizmy regionalne: praca → migracje → dzietność. To klasyk zadań geograficznych Polski na maturze.
Podobne zadania
jakość życia w polskich miastach, smog Krakowa
Zadanie 19 (3 pkt)
**Zadanie 19.** Na wykresie przedstawiono miasta najwyżej oceniane w 2015 roku w Rankingu polskich miast zrównoważonych, w którym uwzględniono 16 miast wojewódzkich w Polsce, według kryteriów społecznych, środowiskowych i gospodarczych. Obszary kryterialne: społeczne / środowiskowe / gospodarcze. Na podstawie: www.knoz.amitabold.pl; www.areido.com Na mapie przedstawiono rozmieszczenie wybranych przedsięwzięć wchodzących w skład "Doliny Lotniczej". DOLINA LOTNICZA – AVIATION VALLEY (siedziba, produkcja lotnicza, inwestycje, ośrodki szkoleniowe, lotniska) Na podstawie: www.cps.gov.pl ### Zadanie 19.1. (0–2) **Uzupełnij tabelę. Wpisz obok każdego opisu nazwę miasta odpowiadającego miastu wybranego spośród przedstawionych w skały "Doliny Lotniczej" – za wyłonem i nie mapie.** | Cechy miasta | Nazwa miasta | |---|---| | Miasto wojewódzkie wysoko ocenione według kryterium środowiskowych. Niekorzystny ludynowo tego miasta przy znacznym obniżeniu cech krajowości jakim ono otrzyma według kryterium społecznym, jest podobne do innych miast wcześniej wskazanych w rankingu w skład Doliny Lotniczej z połowy znajduje się w Dudniencie. | ........................ | | Miasto, którego wymienionym na wykresie nie należy do najuznaczących, nie jest ani miastem największym od 1939 r. Charakteryzuje się stosunkowo niskim odsetkiem osób posiadających wykształcenie wyższe wśród społeczności środowiskowo dobrymi wynikami w warunkach demograficznych. | ........................ | | Na uczyt tego miasta wojewódzkiego według kryterium środowiskowy szybko wynika z dużego zalesienia i zasobów wodnych oraz znacznych zasobów dziedzictwa przyrodniczego po przyznanego ich zalesienia obszaru jako park krajobrazowy – obszerne miejsce historycznej Doliny Lotniczej. | ........................ | ### Zadanie 19.2. (0–1) **Uzasadnij, z czego wynika – przedstawiona na wykresie – ocena Krakowa według kryterium środowiskowych.**
prognoza ludności gmin Polski, suburbanizacja, depopulacja
Zadanie 19 (2 pkt)
maj 2024 • PR
**Zadanie 19. (0–2)** Na mapach przedstawiono wybrane informacje o prognozowanych zmianach rozmieszczenia ludności w Polsce do 2030 roku. Na podstawie map przedstaw prawidłowość odnoszącą się do rozmieszczenia w Polsce gmin o prognozowanym przyroście ludności i prawidłowość odnoszącą się do rozmieszczenia w Polsce gmin o prognozowanym ubytku ludności. Gminy o prognozowanym przyroście ludności: ........... Gminy o prognozowanym ubytku ludności: ...........
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „demografia Polski, woj. świętokrzyskie, starzenie ludności" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl