Zadanie 8
Matura z geografii, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: III.5 — strefy klimatyczne i typy klimatu.
III.6 — prawidłowości w rozmieszczeniu zjawisk atmosferycznych.
X.3 — zasięg geograficzny głównych upraw na świecie.
Treść zadania
Zadanie 8. Na mapie świata literami od A do D oznaczono wybrane państwa, a literą X – wyspę. Poniżej przedstawiono klimatogram dla stacji meteorologicznej położonej na wyspie oznaczonej na mapie literą X.
Na podstawie: Atlas geograficzny, Warszawa 2010 oraz www.climateexplorer.de
Zadanie 8.1. (0–1)
Wyjaśnij oznaczone na mapie szerokością geograficzną oraz miesięczne sumy opadów atmosferycznych, dlaczego pomimo podobnego w szerokości geograficznej w okolicach miesięcznej, mimo że położenie w szerokościach geograficznych odpowiadających położeniu w klimatologii Krakowa są podobne, średnia roczna temperatura powietrza jest niższa, przyczyniające się do różnicy między średnią roczną temperaturą powietrza w Krakowie a średnią roczną temperaturą powietrza na wyspie oznaczonej literą X.
Zadanie 8.2. (0–1)
Oceń, czy poniższe informacje o klimacie wyspy oznaczonej literą X są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
| Nr | Informacja | P/F |
|---|---|---|
| 1. | Niższa niż w Krakowie roczna suma opadów atmosferycznych jest uwarunkowana wpływem zimnego prądu morskiego. | P / F |
| 2. | Roczna suma opadów atmosferycznych na wyspie jest niższa od opadów rejestrowanych w Krakowie ze względu na słabsze parowanie wody morskiej w wyższych szerokościach geograficznych. | P / F |
Zadanie 8.3. (0–2)
W tabeli podano dane statystyczne dotyczące rolnictwa wybranych państw świata oraz powierzchnię uprawianą do wskaźnika produkcji żywca w 2017 r.
| Państwo | Zbiory zbóż (mln ton) | Powierzchnia zbiorów zbóż (mln ha) | Zużycie nawozów sztucznych w kg na 1 ha (kg/ha) | Udział rolnictwa w tworzeniu PKB (%) |
|---|---|---|---|---|
| ... | 79 367,2 | 14 135,5 | 11,2 | 0,8 |
| ... | 94 490,0 | 9 365,9 | 108,7 | 1,7 |
| ... | 38 213,7 | 13 829,5 | 68,3 | 1,8 |
Na podstawie: www.fao.org / Rocznik Statystyki Międzynarodowej 2019, www.stat.gov.pl
Uzupełnij tabelę. Wpisz we wskazanych wierszach nazwy państw, których rolnictwa charakteryzowały przedstawione dane statystyczne. Dobierz państwa spośród oznaczonych na mapie literami A–D.
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
8.1. Wyspa leży w obszarze oddziaływania zimnego prądu oceanicznego / Dryfu Wiatrów Zachodnich — obniża średnią roczną temperaturę powietrza. Dodatkowo bliskie położenie Antarktydy → wpływ zimnych mas powietrza. Kraków — pod wpływem Prądu Zatokowego / ciepłych mas powietrza.
8.2. — FP
8.3. — Argentyna, Francja, Kanada
Tresc zadania (CKE)
Co zrobić?
8.1. — różnica temperatur Kraków vs wyspa
Klucz: szerokość geograficzna nie tłumaczy wszystkiego. Wyspa (półkula południowa, okolice Antarktydy) ma podobną szerokość bezwzględną co Kraków (~50°), ale temperatury są zdecydowanie niższe.
Wyjaśnienie wyspy (niższa temperatura):
- Zimny prąd morski (Dryf Wiatrów Zachodnich — zimny, opływa Antarktydę).
- Bliskość Antarktydy → zimne masy powietrza polarne.
- Oceaniczne otoczenie → niewielkie różnice sezonowe, ale niska średnia.
Wyjaśnienie Krakowa (wyższa temperatura):
- Prąd Zatokowy / Golfsztrom ogrzewa Atlantyk i Europę.
- Ciepłe masy powietrza atlantyckiego dochodzą do środkowej Europy.
- Większa odległość od bieguna i głębsze położenie kontynentalne.
8.2. — P/F o klimacie
Analiza zdań o klimacie wyspy i Krakowa. Odpowiedź: FP. Najczęściej: pierwsze zdanie myli mechanizm (np. “wiatry zachodnie ocieplają wyspę” — fałsz, są zimne na półkuli S w tym sektorze).
8.3. — państwa-producenci
Przyporządkowanie 3 państw do surowca/płodu rolnego: Argentyna, Francja, Kanada. Klucz: znajomość światowych liderów produkcji (np. pszenicy → Kanada, Francja; wołowiny → Argentyna).
Punktacja CKE
- 8.1: 1 pkt — poprawne wyjaśnienie.
- 8.2: 1 pkt — dwie poprawne oceny.
- 8.3: 2 pkt — trzy wiersze; 1 pkt — dwa wiersze.
Po co to umieć
Prądy morskie i klimat — para typowych pytań maturalnych. Ciepły prąd → ocieplenie wybrzeża; zimny prąd → ochłodzenie + suchość (Atakama, Namib pustynie nad zimnymi prądami).
Producenci żywności na świecie (top państwa): pszenica → Chiny/Indie/Rosja/USA; ryż → Chiny/Indie/Indonezja; wołowina → USA/Brazylia/Argentyna; mleko → USA/Indie/Brazylia.
Podobne zadania
klimaty Polski, cień opadowy, opady orograficzne
Zadanie 10 (2 pkt)
Na mapie przedstawiono roczne sumy opadów atmosferycznych w Polsce. Literami A i B oznaczono wybrane obszary. Na podstawie: A. Richling, K. Ostaszewska (red.), Geografia fizyczna Polski, Warszawa 2005. **Wyjaśnij – nawiązując do innego uwarunkowania niż odległość od Morza Bałtyckiego – dlaczego na obszarze oznaczonym na mapie literą A występuje inna roczna suma opadów atmosferycznych niż na obszarze B. W odpowiedzi odnieś się do obu obszarów.**
prądy morskie, wschodnie wybrzeża 20–35°S, katastrofa Titanica
Zadanie 12 (2 pkt)
maj 2024 • PR
**Zadanie 12.** Na mapie świata przedstawiono prądy morskie. Strzałkami czerwonymi oznaczono prądy ciepłe, a niebieskimi – zimne. ### Zadanie 12.1. (0–1) Przedstaw korzyść dla działalności człowieka wynikającą z oddziaływania prądów morskich na wschodnie wybrzeża obszarów lądowych, położone między 20° a 35° szerokości geograficznej południowej. ### Zadanie 12.2. (0–1) Przyczyną katastrofy Titanica było zderzenie z górą lodową, które nastąpiło w miejscu o współrzędnych geograficznych 42°N, 50°W. Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa. | Nr | Zdanie | Ocena | |---|---|---| | 1. | Katastrofa Titanica była spowodowana zderzeniem z górą lodową, która przemieściła się z Antarktydy wraz z wodami jednego z zimnych prądów morskich. | P / F | | 2. | Góra lodowa, z którą zderzenie doprowadziło do katastrofy Titanica, przemieściła się przez koło podbiegunowe do miejsca katastrofy na skutek cyrkulacji pasatowej. | P / F |
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „klimat, prądy morskie, lokalizacja Krakowa vs wyspy" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl