Zadanie 25

Zadanie 25

Matura z geografii, maj 2023, poziom rozszerzony

Wymaganie:

I.3 (poziom rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej. I.3 (poziom podstawowy) — czyta i interpretuje treści różnych map. X.5 (poziom podstawowy) — wyjaśnia rozmieszczenie głównych łowisk.

Treść zadania

Na mapie oznaczono literami A i B wybrane łowiska na świecie.

Na podstawie: www.zpe.gov.pl [za: www.fao.org]

Przedstaw przyczynę społeczno-gospodarczą sprzyjającą dużym połowom na łowisku oznaczonym literą A oraz przyczynę przyrodniczą sprzyjającą dużym połowom na łowisku oznaczonym literą B.

Łowisko A – przyczyna społeczno-gospodarcza: ........................

Łowisko B – przyczyna przyrodnicza: ........................

Mapa łowisk świata z udziałem poszczególnych łowisk w połowach światowych; literami A i B oznaczono wybrane łowiska. — Na podstawie: arkusz CKE MGEP-R0-100-2305 Oryginalny PDF CKE, str. 33

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Przykładowe odpowiedzi z zasad oceniania CKE (uznawane są też inne poprawne).

Łowisko A — przyczyna społeczno-gospodarcza (jedna, np.):

Wysokie zapotrzebowanie żywnościowe państw nadbrzeżnych (duża populacja).
Tradycja spożywania ryb i owoców morza.
Dobrze rozwinięta flota połowowa państw nadbrzeżnych.

Łowisko B — przyczyna przyrodnicza (jedna, np.):

Występowanie zimnego Prądu Peruwiańskiego.
Upwelling — wynoszenie żyznych i natlenionych wód ku powierzchni.
Wysoka liczebność populacji ryb dzięki bogactwu fitoplanktonu.

Tresc zadania (CKE)

Tresc zadania 25 z arkusza CKE 2023 PR (str. 33) — Strona 33 arkusza CKE 2023 PR - zadanie 25. Na podstawie: CKE 2023 Oryginalny PDF CKE, str. 33

Co zrobić?

Klucz: rozróżnij typy przyczyn:

Społeczno-gospodarcze — związane z ludźmi, kulturą, ekonomią (popyt, tradycja, technologia, flota).
Przyrodnicze — związane z naturą (klimat, prądy, ukształtowanie, zasoby biologiczne).

Łowisko A (na mapie: Pacyfik Północno-Zachodni, 26,9% połowów światowych) — przyczyny społeczno-gospodarcze:

Wysokie zapotrzebowanie na ryby (duże populacje Japonii, Chin, Korei — kraje “rybne”).
Tradycja kulinarna — sushi, ryby świeże, długa kultura konsumpcji.
Rozwinięta flota połowowa (Japonia ma jedną z największych flot).

Łowisko B (na mapie: Pacyfik Południowo-Wschodni, 10,4%) — przyczyny przyrodnicze:

Zimny Prąd Peruwiański (Humboldta) wzdłuż wybrzeża Ameryki Płd.
Upwelling — wynoszenie zimnych, bogatych w składniki odżywcze wód głębinowych na powierzchnię.
Składniki odżywcze + światło → bujny rozwój fitoplanktonu → bogactwo zooplanktonu → ryb (anchois!).

Konstrukcja odpowiedzi (2 pkt):

A: jedna przyczyna społ-gosp.
B: jedna przyczyna przyrodnicza.

Punktacja CKE

2 pkt — dwie poprawne przyczyny.
1 pkt — jedna poprawna przyczyna.

Po co to umieć

Rozmieszczenie łowisk (wymaganie X.5) wyjaśniają czynniki przyrodnicze (zimne prądy i upwelling, spotkanie prądów ciepłych i zimnych, rozległe szelfy) i społeczno-gospodarcze (popyt na ryby, tradycja, rozwinięta flota). Na mapie w zadaniu największy udział w połowach światowych ma Pacyfik Północno-Zachodni.