Zadanie 25

Treść zadania

Na mapie oznaczono literami A i B wybrane łowiska na świecie.

Na podstawie: www.zpe.gov.pl [za: www.fao.org]

Przedstaw przyczynę społeczno-gospodarczą sprzyjającą dużym połowom na łowisku oznaczonym literą A oraz przyczynę przyrodniczą sprzyjającą dużym połowom na łowisku oznaczonym literą B.

Łowisko A – przyczyna społeczno-gospodarcza: ........................

Łowisko B – przyczyna przyrodnicza: ........................

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Łowisko A — przyczyna społeczno-gospodarcza (jedna z):

Wysokie zapotrzebowanie żywnościowe państw nadbrzeżnych (duża populacja).
Tradycja spożywania ryb i owoców morza.
Dobrze rozwinięta flota połowowa państw nadbrzeżnych.

Łowisko B — przyczyna przyrodnicza (jedna z):

Występowanie zimnego Prądu Peruwiańskiego.
Upwelling — wynoszenie żyznych i natlenionych wód ku powierzchni.
Wysoka liczebność populacji ryb dzięki bogactwu fitoplanktonu.

Tresc zadania (CKE)

Tresc zadania 25 z arkusza CKE 2023 PR (str. 35) — Strona 35 arkusza CKE 2023 PR - zadanie 25. Na podstawie: CKE 2023 Oryginalny PDF CKE, str. 35

Co zrobić?

Klucz: rozróżnij typy przyczyn:

Społeczno-gospodarcze — związane z ludźmi, kulturą, ekonomią (popyt, tradycja, technologia, flota).
Przyrodnicze — związane z naturą (klimat, prądy, ukształtowanie, zasoby biologiczne).

Łowisko A (z opisu CKE — np. NW Pacyfik koło Japonii) — przyczyny społeczno-gospodarcze:

Wysokie zapotrzebowanie na ryby (duże populacje Japonii, Chin, Korei — kraje “rybne”).
Tradycja kulinarna — sushi, ryby świeże, długa kultura konsumpcji.
Rozwinięta flota połowowa (Japonia ma jedną z największych flot).

Łowisko B (np. Peruwiańskie / Humboldta) — przyczyny przyrodnicze:

Zimny Prąd Peruwiański (Humboldta) wzdłuż wybrzeża Ameryki Płd.
Upwelling — wynoszenie zimnych, bogatych w składniki odżywcze wód głębinowych na powierzchnię.
Składniki odżywcze + światło → bujny rozwój fitoplanktonu → bogactwo zooplanktonu → ryb (anchois!).
Łowisko anchois — jedno z największych na świecie.

Konstrukcja odpowiedzi (2 pkt):

A: jedna przyczyna społ-gosp.
B: jedna przyczyna przyrodnicza.

Punktacja CKE

2 pkt — dwie poprawne przyczyny.
1 pkt — jedna poprawna przyczyna.

Po co to umieć

Główne łowiska świata:

NW Pacyfik (Japonia, Kuryle) — ciepły + zimny prąd, plankton.
NE Atlantyk (Norwegia, Islandia) — Prąd Zatokowy + zimne wody.
Peruwiańskie (anchois) — upwelling Humboldta.
Beringa, Aleuckie (USA, Rosja) — łosoś, dorsz.

Łowiska to trzy filary: prąd zimny (lub upwelling) + szelf kontynentalny + dostęp dla flot.