Zadanie 1
Matura z geografii, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: I.3 — czytanie i interpretacja map topograficznych.
V.3 — procesy zewnętrzne (wiatr, morze) modelujące powierzchnię Ziemi.
V.7 — prawidłowości procesów geologicznych.
Treść zadania
Zestaw zadań 1.1–1.6 oparty na mapie szczegółowej wybrzeża Bałtyku w okolicach Łeby. 1.1 — ograniczenie + sprzyjająca cecha zabudowy. 1.2 — oblicz długość 20 cm trasy + czas pieszego marszu 4 km/h. 1.3 — dwie cechy jeziora Sarbsko. 1.4 — czynnik+proces rzeźbotwórczy. 1.5 — asymetria wydmy parabolicznej. 1.6 — P/F o zlodowaceniach.
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
1.1. Ograniczenie: podmokły teren / niestabilny grunt / płytkie wody podziemne. Cecha sprzyjająca: niewielka odległość od centrum / łatwy dojazd / płaski teren / bliskość obiektów rekreacyjnych.
1.2. Skala mapy 1:55 000. Długość trasy: 20 cm × 550 m = 11 km. Czas: 11 km ÷ 4 km/h = 2,75 h = 2 h 45 min.
1.3. Dwie cechy z: wydłużony kształt, przepływowe (Chełst), wyrównana linia brzegowa, niewielkie zatoki, brzegi zarastające, zalesione/zabagnione brzegi.
1.4. Czynnik: wiatr (deflacja/akumulacja/transport) lub morze (abrazja/akumulacja/transport).
1.5. Czoła wydm wysunięte na wschód (zgodnie z wiatrami zachodnimi). Ramiona pozostają w tyle, bo piasek wilgotniejszy/utrwalony roślinnością.
1.6. — FP
Treść zadania (CKE)
Zadania od 1. do 4. odnoszą się do obszaru przedstawionego na mapie szczegółowej wybrzeża Morza Bałtyckiego w okolicach Łeby.
Zadanie 1. Turysta rozpoczął pieszą wycieczkę w miejscu położonym obok pałacu (pole F3). Czerwonym szlakiem pieszym doszedł do skrzyżowania z zielonym szlakiem rowerowym (pole D3). Następnie trasa wycieczki przebiegała zielonym szlakiem rowerowym, którym turysta dotarł do wydm Stilo (pole M2).
Zadanie 1.1. (0–2)
Trasa wycieczki prowadziła obok obszaru otoczonego na poniższym planie czarną linią, przedstawionego w polu E3 mapy szczegółowej.
Na podstawie mapy szczegółowej i planu przedstaw przyrodnicze ograniczenie w zagospodarowaniu obszaru otoczonego czarną linią oraz cechę tego obszaru sprzyjającą zabudowie mieszkalnej lub usługowej, wynikającą z jego położenia.
- Przyrodnicze ograniczenie: …
- Cecha sprzyjająca zabudowie mieszkalnej lub usługowej: …
Zadanie 1.2. (0–2)
Oblicz długość w terenie trasy wycieczki przebiegającej zielonym szlakiem rowerowym, a następnie czas potrzebny do pieszego pokonania tej trasy. Przyjmij, że:
- długość trasy na mapie szczegółowej wynosi 20 cm
- turysta idzie z prędkością 4 km/h
- różnica wysokości pokonywana przez turystę nie wydłuża czasu trwania wycieczki.
Zadanie 1.3. (0–1)
Trasa wycieczki przebiegała obok jeziora Sarbsko. Średnia głębokość tego jeziora wynosi 1,2 m, jego głębokość maksymalna to 3,2 m.
Podaj dwie cechy przyrodnicze jeziora Sarbsko – inne niż odnoszące się do jego głębokości lub genezy – które turysta mógł odczytać z załączonej mapy szczegółowej.
Zadanie 1.4. (0–1)
Podaj jeden czynnik rzeźbotwórczy i odpowiadający mu proces.
Zadanie 1.5. (0–2)
Wyjaśnij asymetrię wydm parabolicznych (wysunięte czoła na E, ramiona w tyle).
Zadanie 1.6. (0–1)
Oceń P/F dwa zdania o zlodowaceniach.
Co zrobić?
1.1. — ograniczenie + cecha sprzyjająca
Czytaj mapę topograficzną. Obszar w polu E3 leży tuż obok jeziora Sarbsko (niski poziom wód podziemnych, mokradła). Jednocześnie jest blisko centrum Łeby, infrastruktury, plaży.
Powiąż przyrodę z zabudową.
- Ograniczenie (cecha utrudniająca zabudowę): podmokły grunt / wysokie wody gruntowe / niestabilne podłoże.
- Cecha sprzyjająca: bliskość centrum / dojazd / płaski teren / dostęp do plaży.
1.2. — długość trasy + czas
Skala 1:55 000 = 1 cm na mapie odpowiada 55 000 cm = 550 m w terenie.
Czas marszu = długość ÷ prędkość:
1.3. — cechy jeziora Sarbsko
Cechy widoczne na mapie (nie głębokość ani geneza):
- Wydłużony kształt (jezioro przybrzeżne, rozciągnięte równolegle do wybrzeża)
- Przepływowe (rzeka Chełst wpływa/wypływa)
- Wyrównana linia brzegowa (bez głębokich zatok)
- Zarastające brzegi (zielona barwa, oznaczenia trzcin)
Wybierz dwie najbardziej widoczne na mapie.
1.4. — czynnik + proces rzeźbotwórczy
Środowisko: wybrzeże morskie + wydmy. Dwa naturalne czynniki:
- Wiatr → procesy: deflacja (wywiewanie), akumulacja (osadzanie), transport.
- Morze → procesy: abrazja (niszczenie brzegów), akumulacja (mierzeja), transport.
Wybierz jedną parę czynnik + proces.
1.5. — asymetria wydmy parabolicznej
Wiatry dominujące w Polsce: z zachodu (W). Wydmy paraboliczne mają kształt litery U otwartej na stronę nawietrzną.
Mechanizm asymetrii:
- Czoło wydmy (środek paraboli) wysuwa się na wschód — wiatr popycha luźny, suchy piasek.
- Ramiona (boki paraboli) zostają w tyle — piasek tam jest wilgotniejszy lub utrwalony roślinnością, wolniejszy ruch.
1.6. — P/F o zlodowaceniach
Sprawdzenie wiedzy z plejstocenu Polski. Odpowiedź: FP. Przyczyna w przyporządkowaniu krain do faz zlodowacenia (środkowopolskie vs bałtyckie).
Punktacja CKE
- 1.1: 2 pkt — oba elementy; 1 pkt — jeden.
- 1.2: 2 pkt — sposób obliczenia + wynik długości i czasu; 1 pkt — tylko długość poprawnie.
- 1.3: 1 pkt — dwie cechy.
- 1.4: 1 pkt — czynnik + proces.
- 1.5: 2 pkt — odniesienie do wypukłej części + ramion; 1 pkt — jedno.
- 1.6: 1 pkt — dwie poprawne oceny.
Po co to umieć
Mapa topograficzna 1:55 000 to klucz każdego arkusza geografii PR. Trening: 1 cm = ? m, czytanie symboli (lasy, mokradła, szlaki), powiązanie obszaru z funkcją (zabudowa, rekreacja, ochrona).
Wydmy paraboliczne + wiatry zachodnie to klasyk pasa pobrzeży. Pamiętaj kierunek: wiatr → przesuwa → czoło wysuwa się w stronę wiania.
Podobne zadania
krajobraz górski, granica lasu
Zadanie 2 (1 pkt)
Na początku XX wieku na Mierzei Sarbskiej podjęto działania zmierzające do stabilizacji wydm. Do tego celu wykorzystano m.in. kosodrzewinę, której nasadzenia przetrwały do czasów współczesnych. Na podstawie: www.lasy.gov.pl **Która odpowiedź zawiera wspólne cechy środowiska przyrodniczego Mierzei Sarbskiej i piętra kosodrzewiny w górach, przyczyniające się do obecności kosodrzewiny na obu obszarach? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.** **A.** Niskie średnie temperatury roczne i płytkie występowanie wód podziemnych. **B.** Powstawanie bryzy i obecność gleb wytworzonych na skałach węglanowych. **C.** Występowanie silnych wiatrów i podłoża o niskiej zawartości składników organicznych. **D.** Adiabatyczny spadek temperatury wraz z wysokością i występowanie wiatrów fenowych.
mapa topograficzna Sudetów, obliczanie czasu wycieczki, szlaki PTTK
Zadanie 1 (3 pkt)
maj 2024 • PR
**Zadanie 1.** Turysta rozpoczął pieszą wycieczkę obok stacji kolejowej Wałbrzych Główny (pole A2). Trasa wycieczki prowadziła szlakami turystycznymi PTTK. Szlakiem czerwonym doszedł na szczyt góry Borowej (pole B3). Kontynuował wycieczkę szlakiem czerwonym, a następnie do Przełęczy Koziej (pole B3) — szlakiem żółtym, którym wrócił do stacji kolejowej Wałbrzych Główny. ### Zadanie 1.1. (0–1) Na fotografii literami X, Y, Z oznaczono szczyty wybranych gór, wśród których są Borowa i Wołowiec (pole B2/3). Fotografię wykonano w kierunku południowo-wschodnim. Oceń, czy poniższe informacje o trasie opisanej wycieczki są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa. | Nr | Zdanie | Ocena | |---|---|---| | 1. | Turysta podczas wycieczki wszedł na szczyt oznaczony literą X. | P / F | | 2. | Fragment trasy wycieczki przebiegał między górami, których szczyty oznaczono literami Y i Z. | P / F | ### Zadanie 1.2. (0–2) Przyjmij, że: - długość trasy ze stacji kolejowej Wałbrzych Główny na szczyt góry Borowej wynosi 4,375 km; - stacja kolejowa Wałbrzych Główny jest położona na wysokości 483 m n.p.m.; - trasa ze stacji kolejowej Wałbrzych Główny na szczyt góry Borowej przebiega wyłącznie w górę; - pieszy turysta na płaskim terenie idzie z prędkością 3,5 km/h; - każde 100 m różnicy wysokości podejścia wydłuża czas trwania wycieczki o 10 minut. Oblicz, ile czasu zajęło turyście przejście ze stacji kolejowej Wałbrzych Główny na szczyt góry Borowej. Wynik podaj w godzinach i minutach. Zapisz obliczenia.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „wybrzeże Bałtyku, jezioro Sarbsko, Słowiński PN, wydmy paraboliczne" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl