Zadanie 24
Matura z geografii, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: I.3 (poziom rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej.
I.3 (poziom podstawowy) — czyta i interpretuje treści różnych map.
XI.1 (poziom podstawowy) — wyjaśnia wpływ czynników lokalizacji przemysłu na rozmieszczenie i rozwój wybranych jego działów.
Treść zadania
Na mapie oznaczonej numerem 1 przedstawiono udział buraków cukrowych w ogólnej powierzchni zasiewów według powiatów, a na mapie oznaczonej numerem 2 – lokalizację cukrowni w Polsce w 2010 roku.
Udział buraków cukrowych w ogólnej powierzchni zasiewów wg powiatów (%): >10,0 / 5,1–10,0 / 2,1–5,0 / 1,1–2,0 / ≤1,0
Na podstawie: www.stat.gov.pl, Bank Danych Lokalnych, Warszawa 2010 / A. Dubownik, R. Rudnicki, Reforma rynku cukru Unii Europejskiej i jej wpływ na uprawę buraków cukrowych i produkcję cukru w Polsce, Toruń 2016.
Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach.
Głównym czynnikiem lokalizacji cukrowni w Polsce jest (bliskość rynku zbytu / dostępność surowca / dostęp do wody) ........................ . Cukrownie mają typ lokalizacji (przymusowej / związanej / swobodnej) ........................ . Największym udziałem buraka cukrowego w ogólnej powierzchni zasiewów charakteryzuje się rolnictwo (Kujaw / Podlasia / Żuław Wiślanych) ........................ .
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
- dostępność surowca
- związanej
- Kujaw
Tresc zadania (CKE)
Co zrobić?
Czynniki lokalizacji przemysłu (klasyfikacja):
- Surowcowy (dostęp do surowca) — najważniejszy dla przemysłu ciężkiego, cukrowniczego, drzewnego.
- Energetyczny — przemysł energochłonny (huty, cementownie).
- Wodny — przemysł wymagający dużo wody.
- Pracochłonny / siły roboczej — odzieżowy, montażowy.
- Rynku zbytu — produkcja gotowych dóbr konsumpcyjnych.
- Transportowy — np. porty, węzły kolejowe.
Cukrownia = przetwórstwo buraków cukrowych. Buraki:
- Ciężkie i nieopłacalne w dalekim transporcie (duża masa surowca w stosunku do masy uzyskanego cukru; podczas przechowywania tracą cukier).
- Stąd cukrownie lokalizowane w pobliżu plantacji → lokalizacja związana (związana z surowcem).
Region buraka cukrowego: na mapie 1 najwyższy udział buraków w zasiewach (powyżej 10%) mają m.in. powiaty na Kujawach (okolice Bydgoszczy i Torunia) — żyzne gleby (czarne ziemie), płaski teren. Na mapie 2 w tym rejonie leżą cukrownie (np. Kruszwica, Chełmża).
Uzupełnij luki:
- dostępność surowca (czynnik lokalizacji).
- związanej (rodzaj lokalizacji — związana z surowcem).
- Kujaw (region buraków).
Punktacja CKE
- 2 pkt — trzy poprawne uzupełnienia.
- 1 pkt — dwa poprawne uzupełnienia.
Po co to umieć
Lokalizacja związana z surowcem dotyczy zakładów przetwarzających surowiec ciężki, objętościowy lub nietrwały — np. cukrownie (buraki cukrowe) czy cementownie (wapienie i margle, m.in. w Świętokrzyskiem). Porównanie mapy upraw z mapą zakładów (jak w tym zadaniu) to dobry sposób, by taki typ lokalizacji wykazać.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „przemysł, czynniki lokalizacji przemysłu, lokalizacja związana z surowcem” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl