Zadanie 23
Matura z geografii, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: XIV.1 — krajobraz górniczy (Bełchatów).
XVI.1 — wpływ przedsiębiorstwa przemysłowego na środowisko.
Treść zadania
Zadanie 23. Na rzeźbie oznaczonym numerem 1 przedstawiono fragment Wyżyny Sandomierskiej, a na rzeźbie oznaczonym numerem 2 – fragment południowej części Województwa łódzkiego, przekształcony na skutek eksploatacji węgla brunatnego. Literami A–D oznaczono wybrane formy terenu, z których forma A oznacza dolinę B₁ i B₂ wąwozami, a litera D – zwałowiskiem zewnętrznym. Reliefy wykonane w różnych skalach.
Na podstawie: www.geoportal.gov.pl
Zadanie 23.1. (0–1)
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
| Nr | Informacja | P/F |
|---|---|---|
| 1. | Formy oznaczone literą A powstały w wyniku erozyjnej działalności wiatru. | P / F |
| 2. | Formy rzeźby przedstawiające wycinkę między literą B₁ i B₂, powstały w wyniku działalności wody. | P / F |
Zadanie 23.2. (0–1)
Która forma – C czy D – wywiera silniejszy wpływ na zasoby wód podziemnych obszaru przedstawionego na reliefie? Uzasadnij odpowiedź.
Forma: ........................
Uzasadnienie: ........................
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
23.1. — FP
23.2. — C
Przykładowe uzasadnienie:
- Eksploatacja węgla brunatnego (np. Bełchatów) wymaga odwadniania kopalni → maleją zasoby wód podziemnych;
- Odwadnianie wyrobiska powoduje obniżenie zwierciadła wód podziemnych → powstaje lej depresyjny / depresji;
- Głębokie wyrobisko musi być stale odwadniane, aby nie zostało zalane wodą;
- Forma D jest wypukła — wody z niej szybko odpływają.
Tresc zadania (CKE)
Co zrobić?
23.1. — P/F o eksploatacji
Skutki górnictwa odkrywkowego (Bełchatów):
- Usuwanie nadkładu → przemieszczenie ogromnych mas ziemi (tysiące ton).
- Odwadnianie wyrobiska → spadek zwierciadła wód podziemnych → lej depresyjny (lokalny brak wody w studniach).
- Zmiana krajobrazu — głębokie wyrobiska, hałdy.
- Po zakończeniu: rekultywacja (parki, sztuczne jeziora).
Odpowiedź: FP (jedno zdanie fałszywe, drugie prawdziwe).
23.2. — wybór formy + uzasadnienie
Cechy kopalni odkrywkowej:
- Wklęsły kształt (głęboka odkrywka, “dziura” w terenie).
- Wody powierzchniowe i podziemne odpływają w dół do wyrobiska.
- Wymaga stałego odwadniania, inaczej zaleje się wodą.
Wybierz formę wklęsłą (np. C — opcja z wnęką, dolnym poziomem).
Uzasadnienie:
- Eksploatacja węgla brunatnego w Bełchatowie odbywa się w wyrobisku odkrywkowym (głębokim).
- Wyrobisko trzeba ciągle odwadniać → powstaje lej depresyjny wokół kopalni.
- Forma wypukła (np. D) — niepasująca, bo woda z niej spływa, nie wymaga odwadniania.
Punktacja CKE
- 23.1: 1 pkt — dwie poprawne oceny.
- 23.2: 1 pkt — poprawna forma + uzasadnienie.
Po co to umieć
Lej depresyjny — strefa obniżenia wód podziemnych wokół wyrobiska. Promień: od kilku do kilkudziesięciu km (Bełchatów: ok. 60 km!). Skutki: wysychanie studni, mokradeł, zmiana ekosystemów. Jeden z głównych argumentów ekologicznych przeciw eksploatacji węgla brunatnego.
Podobne zadania
przemysł, lokalizacja cukrowni, Kujawy
Zadanie 24 (2 pkt)
Na mapie oznaczonej numerem 1 przedstawiono udział buraków cukrowych w ogólnej powierzchni zasiewów według powiatów, na mapie oznaczonej numerem 2 – lokalizacje cukrowni w Polsce w 2010 roku. Udział buraków cukrowych w ogólnej powierzchni zasiewów wg powiatów (%): >10,0 / 5,1–10,0 / 2,1–5,1 / 1,1–2,0 / ≤1,0 Na podstawie: www.stat.gov.pl, Bank Danych Lokalnych, Warszawa 2010 / A. Dubownik, R. Rudnicki, Reforma rynku cukru Unii Europejskiej i jej wpływ na uprawę buraków cukrowych i produkcję cukru w Polsce, Toruń 2016. **Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach.** Głównym czynnikiem lokalizacji cukrowni w Polsce jest (bliskość rynku zbytu / dostępność surowca / dostęp do wody) ........................ . Cukrownie mają typ lokalizacji (przymusowej / związanej / swobodnej) ........................ . Największym udziałem buraka cukrowego w ogólnej powierzchni zasiewów charakteryzuje się rolnictwo (Kujaw / Podlasia / Żuław Wiślanych) ........................ .
antropogeniczne formy terenu, hałdy pokopalniane, rewitalizacja
Zadanie 4 (3 pkt)
maj 2024 • PR
**Zadanie 4.** Na reliefie przedstawiono fragment obszaru położonego w polu A2 mapy szczegółowej. Literami X, Y oznaczono wybrane obiekty, których funkcje miały związek z wydobywaniem w XIX i XX w. węgla kamiennego na przedstawionym obszarze. Kolory na reliefie odnoszą się do wysokości n.p.m. (skala 1 cm = 130 m). ### Zadanie 4.1. (0–2) Wykaż związek obiektów oznaczonych literami X, Y z funkcjonowaniem w przeszłości kopalni węgla kamiennego na przedstawionym obszarze. Obiekty oznaczone literą X: ............................ Obiekt oznaczony literą Y: ............................ ### Zadanie 4.2. (0–1) Uzasadnij, że rekultywacja terenu przemysłowego, przedstawionego na reliefie, może przyczynić się do odniesienia korzyści gospodarczych lub środowiskowych w skali lokalnej.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „górnictwo węgla brunatnego, kopalnia Bełchatów, lej depresyjny" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl