Zadanie 22
Matura z geografii, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: I.3 (poziom rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej.
XIX.3 (poziom rozszerzony) — prezentuje przykłady sposobów pokonywania przyrodniczych ograniczeń działalności gospodarczej człowieka.
I.3 (poziom podstawowy) — czyta i interpretuje treści różnych map.
XIII.8 (poziom podstawowy) — identyfikuje konflikty interesów w relacjach człowiek – środowisko i rozumie potrzebę ich rozwiązywania zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju.
Treść zadania
Państwa Sahelu podjęły się realizacji projektu Wielkiego Zielonego Muru – zasadzenia pasa drzew o długości 8000 km, który ma zapobiegać pustynnieniu terenu na południe od Sahary. W drugiej dekadzie XXI wieku zalesiono fragmenty planowanego obszaru, głównie na wschodnich i zachodnich krańcach Afryki.
Na podstawie: www.ft.com; www.greatgreenwall.org
Na mapie przedstawiono planowany przebieg Wielkiego Zielonego Muru.
Państwa uczestniczące w projekcie: Mauretania, Mali, Niger, Czad, Sudan, Erytrea, Etiopia, Dżibuti, Sudan Pd., Nigeria, Burkina Faso, Senegal, Gambia.
Na podstawie: www.lelivrescolaire.fr
Zalesianie sprzyja zmniejszaniu się amplitud dobowych temperatury powietrza, gdyż drzewa chronią grunt przed nagrzewaniem i nocnym wypromieniowaniem.
Przedstaw dwa argumenty – inne niż podany powyżej – uzasadniające, że państwa Sahelu na skutek podjęcia realizacji tej inwestycji mogą osiągać korzyści gospodarcze lub środowiskowe, oraz jedno zagrożenie, które może utrudnić kontynuację tego projektu.
Argumenty:
- ........................
- ........................
Zagrożenie: ........................
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Przykładowe odpowiedzi z zasad oceniania CKE (uznawane są też inne poprawne).
Argumenty (dwa, np.):
- środki finansowe z zagranicy aktywizują gospodarki państw Sahelu;
- tworzenie miejsc pracy w administracji i w terenie;
- ograniczenie zasypywania piaskiem pustynnym pól / dróg (bariera drzew);
- zmniejszenie erozji wietrznej gleb (system korzeniowy chroni glebę);
- zmniejszenie ubóstwa ludności Sahelu (poprawa rolnictwa);
- zmniejszenie zagrożenia głodem (wzrost plonów);
- zwiększenie zasobów wody (zalesienie podnosi poziom wód gruntowych);
- wzrost świadomości ekologicznej.
Zagrożenie (jedno, np.):
- wysokie temperatury / niskie opady / niekorzystne warunki glebowe utrudniające zalesienie / pożary lasów;
- wycinanie drzew Muru na opał / drewno budowlane;
- zbyt małe środki finansowe na realizację;
- konflikty zbrojne między państwami Afryki mogące zniweczyć wysiłek zalesiania.
Tresc zadania (CKE)
Co zrobić?
Czym jest Wielki Zielony Mur? Projekt zalesienia pasa Sahelu (granica Sahary z sawanną) — wg arkusza pas drzew o długości ok. 8000 km. Cel: zapobieganie pustynnieniu terenu na południe od Sahary.
Argumenty ZA (z grup):
Środowiskowe:
- Bariera dla zasypywania piaskiem pól, dróg, wsi.
- Ograniczenie erozji wietrznej (system korzeniowy chroni glebę).
- Wzrost wód gruntowych (drzewa zatrzymują wilgoć).
- Wzrost bioróżnorodności.
Społeczno-gospodarcze:
- Miejsca pracy w sadzeniu i pielęgnacji drzew.
- Aktywizacja gospodarek krajów Sahelu.
- Wzrost plonów → redukcja głodu i ubóstwa.
- Wzrost świadomości ekologicznej.
Zagrożenia dla sukcesu:
- Trudne warunki klimatyczne (wysokie temp., niskie opady) → drzewa giną.
- Wycinka na opał / drewno budowlane (lokalne potrzeby energetyczne ludności).
- Niedostateczne finansowanie (projekt liczy na fundusze zagraniczne).
- Konflikty zbrojne w regionie (Sahel: Mali, Burkina Faso, Niger — niestabilność, terroryzm).
- Brak koordynacji między krajami uczestniczącymi.
Konstrukcja odpowiedzi (3 pkt):
- Argument za nr 1 (np. miejsca pracy).
- Argument za nr 2 (np. ograniczenie erozji wietrznej).
- Zagrożenie (np. wycinka na opał).
Pisz konkretnie, nie ogólnikowo.
Punktacja CKE
- 3 pkt — trzy poprawne odpowiedzi (dwa argumenty + zagrożenie).
- 2 pkt — dwie poprawne.
- 1 pkt — jedna poprawna.
Po co to umieć
Pustynnienie Sahelu to przykład konfliktu człowiek – środowisko, którego dotyczy wymaganie XIII.8 (podstawa, poziom podstawowy). Przy dużych projektach (jak Wielki Zielony Mur) warto umieć wskazać zarówno korzyści, jak i zagrożenia dla ich realizacji.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „Wielki Zielony Mur, Sahel, zrównoważony rozwój” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl