Zadanie 27

Zadanie 27

Matura z geografii, maj 2023, poziom rozszerzony

Wymaganie:

I.3 (poziom rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej. XII.2 (poziom rozszerzony) — identyfikuje prawidłowości dotyczące przestrzennego zróżnicowania dostępności do usług edukacyjnych na świecie. I.3 (poziom podstawowy) — czyta i interpretuje treści różnych map.

Treść zadania

Na mapie przedstawiono wartość wskaźnika upowszechnienia edukacji na poziomie podstawowym na świecie w 2010 roku.

Legenda: 90–100% / 50–89% / <50% / brak danych

Na podstawie: Progress for Children. Achieving the MDGs with equity, UNICEF 2011.

Podaj czynnik – inny niż niskie nakłady finansowe – ograniczający dostęp do edukacji w krajach o wartości wskaźnika upowszechnienia edukacji poniżej 50%. Wyjaśnij, dlaczego ten czynnik sprawia, że zdobywanie wykształcenia przez mieszkańców tych krajów jest utrudnione.

Czynnik: ........................

Wyjaśnienie: ........................

Mapa świata przedstawiająca wartość wskaźnika upowszechnienia edukacji na poziomie podstawowym w 2010 roku, w czterech klasach. — Na podstawie: arkusz CKE MGEP-R0-100-2305 Oryginalny PDF CKE, str. 35

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Przykładowe czynniki (jeden z wyjaśnieniem):

Praca dzieci / tradycyjne zajęcia w gospodarstwie domowym — ubóstwo rodzin wymusza pracę dzieci i uniemożliwia ich edukację.
Kultura / tradycje — wczesne zamążpójście dziewcząt (ich tradycyjna rola społeczna) jest przeszkodą dla edukacji.
Brak stabilności politycznej / częste wojny — konflikty sprzyjają pogłębieniu zjawiska ubóstwa.
Brak infrastruktury edukacyjnej — szkoły zbyt oddalone, niskiej jakości budynki, brak wyposażenia.
Klimat — występowanie pustyń utrudnia dojazd do szkół.

Tresc zadania (CKE)

Tresc zadania 27 z arkusza CKE 2023 PR (str. 35) — Strona 35 arkusza CKE 2023 PR - zadanie 27. Na podstawie: CKE 2023 Oryginalny PDF CKE, str. 35

Co zrobić?

Czynniki utrudniające dostęp do edukacji w Afryce (kategorie):

Ekonomiczne:

Praca dzieci — ubogie rodziny zmuszają dzieci do pracy (pole, dom, opieka nad rodzeństwem).
Brak środków na szkolne opłaty, mundurki, materiały.

Kulturowe / społeczne:

Wczesne zamążpójście dziewcząt → koniec edukacji.
Patriarchalne wzorce — chłopcy do szkoły, dziewczynki do domu.
Bariera językowa (klasa po francusku/angielsku, w domu lokalny język).

Polityczne:

Konflikty zbrojne — zamknięte szkoły, dzieci-żołnierze, uchodźstwo.
Słabość państwa — brak inwestycji w infrastrukturę edukacyjną.

Geograficzne / infrastrukturalne:

Odległość do szkoły (np. wioska + szkoła kilkanaście km dalej, brak transportu).
Klimat (pustynia, sezony deszczowe) utrudniający dotarcie.
Brak elektryczności w szkołach.

Konstrukcja odpowiedzi (1 pkt):

Czynnik — konkretny (np. “praca dzieci”).
Wyjaśnienie — mechanizm (np. “ubogie rodziny zmuszają dzieci do pracy zarobkowej, co uniemożliwia chodzenie do szkoły”).

Sam czynnik = 0 pkt. Trzeba wyjaśnić mechanizm.

Punktacja CKE

1 pkt — poprawny czynnik wraz z poprawnym wyjaśnieniem.
0 pkt — odpowiedź niespełniająca wymagań (np. sam czynnik bez wyjaśnienia).

Po co to umieć

Cele Zrównoważonego Rozwoju ONZ — cel 4 dotyczy dobrej jakości edukacji dla wszystkich. Bariery w dostępie do edukacji (wymaganie XII.2) mają różne źródła: ekonomiczne (ubóstwo, praca dzieci), kulturowe (rola społeczna dziewcząt), polityczne (konflikty) i infrastrukturalne (brak szkół w zasięgu).