m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MMAP-P0-100 Dowód 2 pkt Trudność: ★★★★☆

Zadanie 3

Matura z matematyki, maj 2024, poziom podstawowy

Wymaganie:

IV.1 — przeprowadzanie rozumowań kilkuetapowych; I.2 — proste dowody dotyczące podzielności liczb całkowitych

Treść zadania

Wykaż, że dla każdej liczby naturalnej n ≥ 1 liczba n² + (n+1)² + (n+2)² przy dzieleniu przez 3 daje resztę 2.

Źródło: arkusz CKE MMAP-P0-100. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Dowód — patrz Sposób I lub Sposób II w rozwiązaniu.

Typowy błąd / pułapka

Sprawdzanie tezy dla kilku konkretnych n (np. n=1, n=2, n=3) to NIE jest dowód — CKE da za to 0 punktów. Trzeba pokazać warunek dla każdej liczby naturalnej.

Strona arkusza CKE z tym zadaniem

Zadanie 3 - strona 5 arkusza CKE
Strona 5 arkusza CKE z trescia zadania 3. Na podstawie: CKE Oryginalny PDF CKE, str. 5

Co trzeba pokazać?

Trzeba udowodnić, że dla każdej liczby naturalnej wyrażenie

daje resztę przy dzieleniu przez . Czyli: liczba ta jest postaci dla pewnej liczby całkowitej .

Pokażę to dwoma sposobami — wybierz ten, który łatwiej zapamiętasz.

Sposób I — przekształcenie algebraiczne

Rozwiń kwadraty wzorami skróconego mnożenia.

Wydziel z wyrażenia jak największą wielokrotność liczby 3. Zauważ, że i są podzielne przez , a :

Wyciągnij wniosek. Skoro jest liczbą naturalną, to jest również liczbą naturalną — oznaczmy ją . Wtedy:

To znaczy, że liczba przy dzieleniu przez daje resztę — co należało udowodnić.

Sposób II — analiza reszt z dzielenia przez 3

Zauważ, że wśród trzech kolejnych liczb naturalnych , , dokładnie jedna jest podzielna przez 3, a dwie pozostałe — przy dzieleniu przez 3 — dają reszty oraz (w pewnej kolejności).

Sprawdź, jaką resztę z dzielenia przez 3 daje kwadrat liczby w zależności od jej reszty. Niech będzie liczbą całkowitą:

  • jeśli , to
  • jeśli , to
  • jeśli , to

Wniosek: kwadrat liczby podzielnej przez 3 daje resztę 0, a kwadrat liczby niepodzielnej przez 3 daje zawsze resztę 1.

Zsumuj reszty trzech kwadratów. Wśród , , jest dokładnie jedna liczba podzielna przez 3 i dwie niepodzielne. Zatem suma reszt z dzielenia przez 3 ich kwadratów wynosi:

To znaczy, że daje resztę przy dzieleniu przez .

Jak zdobyć 2 punkty

CKE rozdziela punktację na dwie połowy:

  • 1 pkt — za samo prawidłowe rozwinięcie , albo za pokazanie, że jedna z trzech kolejnych liczb jest podzielna przez 3.
  • 2 pkt — za doprowadzenie rozumowania do końca, czyli pokazanie, że wynik to dla pewnego (Sposób I) lub że suma reszt wynosi (Sposób II).

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „dowody w teorii liczb, podzielność" zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl