Zadanie 3
Matura z matematyki, maj 2024, poziom podstawowy
Wymaganie: IV.1 — przeprowadzanie rozumowań kilkuetapowych; I.2 — proste dowody dotyczące podzielności liczb całkowitych
Treść zadania
Wykaż, że dla każdej liczby naturalnej n ≥ 1 liczba n² + (n+1)² + (n+2)² przy dzieleniu przez 3 daje resztę 2.
Źródło: arkusz CKE MMAP-P0-100. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Dowód — patrz Sposób I lub Sposób II w rozwiązaniu.
Sprawdzanie tezy dla kilku konkretnych n (np. n=1, n=2, n=3) to NIE jest dowód — CKE da za to 0 punktów. Trzeba pokazać warunek dla każdej liczby naturalnej.
Strona arkusza CKE z tym zadaniem
Co trzeba pokazać?
Trzeba udowodnić, że dla każdej liczby naturalnej wyrażenie
daje resztę przy dzieleniu przez . Czyli: liczba ta jest postaci dla pewnej liczby całkowitej .
Pokażę to dwoma sposobami — wybierz ten, który łatwiej zapamiętasz.
Sposób I — przekształcenie algebraiczne
Rozwiń kwadraty wzorami skróconego mnożenia.
Wydziel z wyrażenia jak największą wielokrotność liczby 3. Zauważ, że i są podzielne przez , a :
Wyciągnij wniosek. Skoro jest liczbą naturalną, to jest również liczbą naturalną — oznaczmy ją . Wtedy:
To znaczy, że liczba przy dzieleniu przez daje resztę — co należało udowodnić.
Sposób II — analiza reszt z dzielenia przez 3
Zauważ, że wśród trzech kolejnych liczb naturalnych , , dokładnie jedna jest podzielna przez 3, a dwie pozostałe — przy dzieleniu przez 3 — dają reszty oraz (w pewnej kolejności).
Sprawdź, jaką resztę z dzielenia przez 3 daje kwadrat liczby w zależności od jej reszty. Niech będzie liczbą całkowitą:
- jeśli , to
- jeśli , to
- jeśli , to
Wniosek: kwadrat liczby podzielnej przez 3 daje resztę 0, a kwadrat liczby niepodzielnej przez 3 daje zawsze resztę 1.
Zsumuj reszty trzech kwadratów. Wśród , , jest dokładnie jedna liczba podzielna przez 3 i dwie niepodzielne. Zatem suma reszt z dzielenia przez 3 ich kwadratów wynosi:
To znaczy, że daje resztę przy dzieleniu przez .
Jak zdobyć 2 punkty
CKE rozdziela punktację na dwie połowy:
- 1 pkt — za samo prawidłowe rozwinięcie , albo za pokazanie, że jedna z trzech kolejnych liczb jest podzielna przez 3.
- 2 pkt — za doprowadzenie rozumowania do końca, czyli pokazanie, że wynik to dla pewnego (Sposób I) lub że suma reszt wynosi (Sposób II).
Podobne zadania
równania wielomianowe, metoda grupowania
Zadanie 9 (3 pkt)
Rozwiąż równanie $$x^3 - 2x^2 - 3x + 6 = 0$$ Zapisz obliczenia.
wzory skróconego mnożenia
Zadanie 5 (1 pkt)
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Dla każdej liczby rzeczywistej $a$ i dla każdej liczby rzeczywistej $b$ wartość wyrażenia $(2a + b)^2 - (2a - b)^2$ jest równa wartości wyrażenia **A.** $8a^2$ **B.** $8ab$ **C.** $-8ab$ **D.** $2b^2$
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „dowody w teorii liczb, podzielność" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl