Zadanie 7
Matura z matematyki, maj 2024, poziom podstawowy
Wymaganie: III.6 — rozwiązywanie równań wymiernych postaci V(x)/W(x) = 0, gdzie V(x) i W(x) są zapisane w postaci iloczynowej.
Treść zadania
Źródło: arkusz CKE MMAP-P0-100. Otwórz oryginalny PDF
Co trzeba zrobić?
Rozwiązać równanie wymierne:
Czyli ustalić, dla których ułamek po lewej stronie jest równy zero — oraz policzyć, ile takich rozwiązań jest.
Wyznacz dziedzinę. Ułamek ma sens tylko wtedy, gdy mianownik jest różny od zera. Mianownikiem jest iloczyn . Iloczyn jest zerem, gdy któryś z czynników jest zerem:
Te dwie liczby nie należą do dziedziny równania. Dziedzina to:
Zastosuj zasadę: ułamek jest zerem, gdy licznik jest zerem (a mianownik różny od zera).
Mianownik mamy już ograniczony przez dziedzinę. Wystarczy więc rozwiązać:
Sprawdź, czy znalezione rozwiązanie należy do dziedziny.
Czy należy do ? Tak — nie jest ani , ani , więc jest w dziedzinie.
Zlicz rozwiązania. Jedno: .
Odpowiedź: B — równanie ma dokładnie jedno rozwiązanie: .
Najgorszy możliwy błąd to wybór D: „trzy rozwiązania: , , ”. Tak myśli osoba, która zinterpretowała zadanie jako „znajdź wszystkie , dla których któraś część wyrażenia jest zerem”. To całkowicie pomija sens równania wymiernego.
Liczby i są miejscami zerowymi mianownika — to znaczy, że dzielimy przez zero, co jest niedozwolone. Dla tych wyrażenie po lewej stronie w ogóle nie ma sensu, więc nie może być równe zeru (ani niczemu innemu).
Zasada na egzaminie: w równaniach wymiernych zawsze najpierw wyznacz dziedzinę, dopiero potem szukaj miejsc zerowych licznika.
A („nie ma rozwiązania”) — wybiera ktoś, kto myśli, że obecność mianownika z automatycznie blokuje wszystkie rozwiązania.
C („dwa: i ”) — wybiera ktoś, kto pomylił mianownik z licznikiem i przyrównał do zera mianownik zamiast licznika.
W obu przypadkach problem jest ten sam: brak rozróżnienia między licznikiem a mianownikiem ułamka.
Algorytm na każde równanie wymierne
Dla równania postaci :
- Wyznacz dziedzinę: .
- Rozwiąż .
- Odrzuć te rozwiązania, które nie należą do dziedziny.
Jeśli pominiesz krok 3, możesz przyjąć rozwiązanie z dziedziną zera w mianowniku i stracić punkt na otwartym zadaniu albo wybrać D zamiast B na zamkniętym.
Podobne zadania
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „równania wymierne, dziedzina" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl