Zadanie 15

immunologia, ADC, przeciwciała monoklonalne, antygen, lizosomy, leczenie celowane

Zadanie 13 (3 pkt)

Jedną z obiecujących metod leczenia celowanego nowotworów jest stosowanie kompleksów przeciwciało — lek (ADC, ang. *antibody-drug conjugate*), które tworzy się przez chemiczne łączenie przeciwciał monoklonalnych z substancjami toksycznymi — lekami mającymi niszczyć komórki nowotworowe. Przeciwciała monoklonalne to przeciwciała powstające z jednego klonu limfocytów B. Takie przeciwciała mają wysoką swoistość, tzn. mogą się łączyć tylko z jednym konkretnym fragmentem antygenu, stanowiącym receptor dla ADC. ADC podaje się pacjentowi dożylnie. Duże znaczenie w skuteczności tej metody ma dobranie ciekło zarówno przeciwciał właściwych dla antygenu charakterystycznego dla danej komórki nowotworowej, jak i odpowiedniego łącznika chemicznego, dzięki któremu ADC nie rozpada się w krążeniu ogólnoustrojowym. Na poniższym schemacie przedstawiono mechanizm działania ADC: łącznik łączy lek (toksyczne działanie leku) z przeciwciałem monoklonalnym, które rozpoznaje antygen na powierzchni komórki nowotworowej; następuje endocytoza kompleksu; ADC wchłaniany jest przez komórkę; w komórce ADC łączy się z lizosomem, w którym lek jest uwalniany. Na podstawie: C. Peters i S. Brown, *Antibody-Drug Conjugates as Novel Anti-Cancer Chemotherapeutics*, „Bioscience Reports" 35(4), 2015; P.J. Wysocki, *Mechanizmy działania przeciwciał monoklonalnych w nowotworach litych*, „Onkologia w Praktyce Klinicznej" 10(4), 2014; D. Schrama i in., *Antibody Targeted Drugs as Cancer Therapeutics*, „Nature Reviews Drug Discovery" 5(2), 2006. ### Zadanie 13.1. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego ADC dostarcza toksyczne substancje tylko do komórek nowotworowych, z pominięciem komórek zdrowych. W odpowiedzi uwzględnij mechanizm działania ADC. ### Zadanie 13.2. (0-1) Wykaż, że zachowanie stabilności łącznika w ADC podczas transportu w krążeniu ogólnoustrojowym jest konieczne do prawidłowego działania leku. ### Zadanie 13.3. (0-1) Przedstaw rolę lizosomów obecnych w komórce nowotworowej w mechanizmie działania ADC.