Zadanie 4
Matura z fizyki, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: Wymagania szczegółowe (zasady oceniania CKE): XII.1) niezależność prędkości światła w próżni od prędkości źródła i obserwatora (4.1); X.11) efekt Dopplera, gdy źródło lub obserwator poruszają się znacznie wolniej niż fala (4.2–4.4); VIII.5) (SP) częstotliwość i długość fali, związki między nimi (4.3); I.7) wyodrębnianie informacji z tekstu i rysunku; I.2) korzystanie z karty wybranych wzorów i stałych (4.4).
Treść zadania
Sonda kosmiczna oddala się od Ziemi z prędkością wzdłuż prostej przechodzącej przez środek Ziemi. Ta sonda emituje w stronę Ziemi falę elektromagnetyczną o częstotliwości dokładnie (podana częstotliwość jest określona w układzie odniesienia związanym z sondą, czyli jest częstotliwością źródła fali). Sytuację ilustruje rysunek poglądowy poniżej (odległości na rysunku są umowne).
Odbierana na Ziemi fala ma częstotliwość różniącą się od częstotliwości źródła fali o . Wartość prędkości światła w próżni oznaczamy jako . Przyjmij, że oraz .
Zadanie 4.1. (0–1)
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A, B albo C i jej uzasadnienie 1., 2. albo 3.
Fala elektromagnetyczna wysyłana przez sondę porusza się względem Ziemi z prędkością równą
A. , B. , C. ,
ponieważ
1. prędkość fali elektromagnetycznej jest niezależna od ruchu źródła tej fali. 2. źródło oddalające się od Ziemi unosi ze sobą falę elektromagnetyczną i zmniejsza jej prędkość. 3. prędkość fali elektromagnetycznej jest zawsze powiększona o prędkość źródła tej fali.
Zadanie 4.2. (0–1)
Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Zarejestrowana na Ziemi częstotliwość fali elektromagnetycznej wyemitowanej przez sondę jest równa
Zadanie 4.3. (0–1)
Zarejestrowaną na Ziemi długość fali elektromagnetycznej wyemitowanej przez sondę oznaczymy jako , a długość tej fali elektromagnetycznej w układzie odniesienia sondy oznaczymy jako .
Oceń prawdziwość poniższych relacji. Zaznacz P, jeśli relacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
| Nr | Relacja | P/F |
|---|---|---|
| 1. | P / F | |
| 2. | P / F |
Zadanie 4.4. (0–2)
Oblicz – wartość prędkości sondy względem Ziemi. Zapisz obliczenia.
Źródło: arkusz CKE MFAP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Zadanie 4.1.
Odpowiedź: B – 1.
Prędkość fali elektromagnetycznej w próżni jest zawsze równa niezależnie od ruchu źródła (II postulat szczególnej teorii względności).
Zadanie 4.2.
Źródło oddala się od obserwatora → częstotliwość rejestrowana mniejsza od częstotliwości źródła. Przesunięcie .
Odpowiedź: D.
Zadanie 4.3.
- . P
- Ponieważ oraz , to . P
Zadanie 4.4.
Dla stosujemy przybliżony wzór na efekt Dopplera dla fali świetlnej (karta wzorów; źródło oddala się):
Odpowiedź: .
- Prędkość światła w próżni nie zależy od ruchu źródła — NIE dodawaj .
- Oddalanie → , .
- Przybliżony wzór na efekt Dopplera dla fali elektromagnetycznej przy : .
- Jednostki: , . Stosunek .
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Zadanie 4.1. — niezmienniczość
B – 1. Prędkość światła w próżni jest niezależna od ruchu źródła.
Zadanie 4.2. — efekt Dopplera
Oddalanie → . Odpowiedź: D.
Zadanie 4.3.
- . P
- (źródło się oddala, więc ). P
Zadanie 4.4.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „efekt Dopplera, częstotliwość fali, długość fali, oddalające się źródło” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl