m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MFAP-R0-100-2605 • Otwarte rozszerzone • 5 pkt • Trudność: ★★★★★

Zadanie 7

Matura z fizyki, maj 2026, poziom rozszerzony

Wymaganie:

7.1: I.5, I.7, II.12, VII.2 — graficzne dodawanie wektorów, siła wypadkowa, prawo Coulomba. 7.2: I.5, I.7, VII.3, VII.4 — wektor natężenia pola elektrycznego, natężenie pola układu ładunków punktowych.

Treść zadania

Trzy ładunki punktowe umieszczono w wierzchołkach kwadratu o boku , w próżni:

  • — lewy dolny wierzchołek
  • — lewy górny wierzchołek
  • — prawy górny wierzchołek
  • — prawy dolny wierzchołek, bez ładunku

7.1. (0–1) Na którym rysunku (A–D) prawidłowo zaznaczono kierunek i zwrot wypadkowej siły elektrycznej działającej na ładunek ?

7.2. (0–4) Wyznacz — wartość wektora wypadkowego natężenia pola elektrycznego w punkcie — w zależności tylko od , od oraz od odpowiedniej stałej fizycznej.

Kwadrat o boku a z ładunkami Q₁ = +Q, Q₂ = −Q, Q₃ = +Q w trzech wierzchołkach i pustym wierzchołkiem P.
Materiał 1 z 2 Na podstawie: arkusz CKE MFAP-R0-100-2605 Oryginalny PDF CKE, str. 20
Cztery rysunki A–D z możliwym kierunkiem i zwrotem wypadkowej siły elektrycznej działającej na ładunek Q₃ w wierzchołku kwadratu.
Rysunki do zadania 7.1 (odpowiedzi A–D) Na podstawie: arkusz CKE MFAP-R0-100-2605 Oryginalny PDF CKE, str. 20

Źródło: arkusz CKE MFAP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

7.1. A

Na działają: siła przyciągania od (w lewo, wzdłuż boku, wartość ) i siła odpychania od (wzdłuż przekątnej, od , czyli w prawo i w górę, wartość ). Wypadkowa jest skierowana w lewo i w górę, bliżej poziomu — jak na rysunku A.

7.2.

Odległości od punktu : i leżą w odległości (boki kwadratu), w odległości (przekątna).

Natężenia od poszczególnych ładunków:

Składanie wektorów. (od , skierowany od ładunku) leży poziomo, (od ) pionowo — są prostopadłe:

Wektor leży wzdłuż przekątnej, skierowany od . Wektor (od ładunku ujemnego, skierowany do ładunku) leży na tej samej przekątnej, ale przeciwnie. Zatem odejmujemy:

Typowy błąd / pułapka

Kluczowa obserwacja: jest antyrównoległy do , więc natężenia się odejmują. Ładunek jest ujemny, więc jego pole w punkcie jest skierowane ku niemu — czyli dokładnie przeciwnie do sumy pól od dwóch dodatnich ładunków. Dodanie zamiast odjęcia daje błędny czynnik .

Odległość do to przekątna, nie bok. W mianowniku pojawia się , więc jest dwa razy mniejsze od , a nie razy mniejsze — nie wolno pominąć kwadratu odległości.

, więc składamy je twierdzeniem Pitagorasa, a nie zwykłym dodawaniem. , nie .

Kontrola rzędu wielkości: wynik jest nieco mniejszy od — sensowne, bo dwa pola się wzmacniają, a trzecie je częściowo znosi.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 7 — fizyka 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MFAP-R0-100-A-2605 — zadanie 7. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, fizyka PR Oryginalny PDF CKE, str. 20

Zasada superpozycji

Natężenie pola od układu ładunków to wektorowa suma natężeń od każdego z osobna:

Zwrot pola od pojedynczego ładunku:

  • ładunek dodatni → pole skierowane od ładunku,
  • ładunek ujemny → pole skierowane do ładunku.

Rachunek składowych — kontrola wyniku

Przyjmijmy , , , , w jednostkach :

Źródło
1
1
suma

Rozkład na składowe jest dłuższy niż rozumowanie geometryczne, ale nie wymaga zauważenia, że wektory leżą na jednej prostej — warto go znać jako metodę awaryjną.

Dlaczego leży na tej samej prostej co

i mają równe wartości i są prostopadłe, więc ich suma leży na dwusiecznej kąta prostego — czyli wzdłuż przekątnej . Ta sama przekątna wyznacza kierunek . Bez równości ta zgodność by nie zachodziła i trzeba by liczyć składowymi.

Stała w prawie Coulomba

Obie postaci stałej — i — są w karcie wybranych wzorów i stałych; zasady oceniania podają wynik przez : .

Punktacja CKE

  • 7.1. 1 pkt — odpowiedź A.
  • 7.2. 4 pkt — poprawna metoda i wzór ; 3 pkt — np. zależność oraz poprawne oraz (albo wzór na ); 2 pkt — np. samo poprawne albo wzory na , i ; 1 pkt — np. wzór na jedno z natężeń, równość , związek albo sama zależność .
  • Razem: 5 pkt.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „pole elektryczne, superpozycja, natężenie pola, układ ładunków” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl