Zadanie 11
Matura z historii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: II. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający: 1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega zależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego; 2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego […]. XVI. Reformacja i jej skutki. Zdający: 1) wyjaśnia […] uwarunkowania i następstwa reformacji […]. (PP)
Treść zadania
Zadanie składa się z dwóch podpunktów.
Zadanie 11.1. Każdemu fragmentowi ze źródła 1. przyporządkuj władcę ze źródła 2., który panował we Francji w czasie wydarzeń tam opisanych. Odpowiedzi zapisz poniżej.
Zadanie 11.2. Wyjaśnij sens sformułowania „Paryż wart mszy”, które przytoczono we fragmencie B.
Źródło 1, fragment A: rzeź w dzień św. Bartłomieja (24 sierpnia) — tysiące zabitych hugenotów, śmierć Coligny'ego. Fragment B: władca, który wyrzekł słowa „Paryż wart mszy”, zajął stolicę, zawarł z Hiszpanią pokój w Vervins, a w tym samym roku wydał edykt nantejski gwarantujący prawa protestantów. Źródło 2: tablica genealogiczna władców Francji — Franciszek I (król od 1515), Henryk II (od 1547, małżonek Katarzyny Medycejskiej), jego synowie Franciszek II (od 1559), Karol IX (od 1560) i Henryk III (król Polski 1573–1574, król Francji od 1574) oraz Henryk Bourbon, król Nawarry, mąż Małgorzaty — król Francji jako Henryk IV (1589–1610).
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
11.1.
- Fragment A — Karol IX (Walezy) — panował we Francji 1560–1574, za jego rządów doszło do nocy św. Bartłomieja (1572).
- Fragment B — Henryk IV (Burbon) — panował 1589–1610, był protestantem, przeszedł na katolicyzm słowami „Paryż wart mszy”, w 1598 podpisał pokój w Vervins i wydał edykt nantejski.
11.2. Henryk IV, król Nawarry, przywódca hugenotów, został po śmierci Henryka III dziedzicem tronu francuskiego. By móc objąć władzę w katolickim Paryżu i zakończyć wojny religijne, zdecydował się przejść na katolicyzm. Sformułowanie „Paryż wart mszy” oznacza, że ceną za zdobycie tronu i pokój w państwie (stolica = Paryż) była zmiana wyznania (msza katolicka). To pragmatyczny wybór polityczny — kompromis religijny dla wyższego celu, jakim była władza nad zjednoczoną Francją.
Zad. 11.1: uczeń przypisuje Henryka IV do fragmentu A (rzezi) — błąd. W 1572 panował Karol IX. Zad. 11.2: uczeń tłumaczy dosłownie („Paryż to ważne miasto”) — wymagana interpretacja: konwersja religijna jako cena tronu.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
11.1. Fragment A (noc św. Bartłomieja, 1572) – Karol IX. Fragment B („Paryż wart mszy”, pokój w Vervins i edykt nantejski, 1598) – Henryk IV Burbon.
11.2. Henryk IV zmienił wyznanie z kalwińskiego na katolickie, co umożliwiło mu objęcie tronu francuskiego i zajęcie Paryża (zasady oceniania CKE 2024, zad. 11.2). Słowa „Paryż wart mszy” oznaczają, że władza była dla niego warta zmiany wyznania.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „noc św. Bartłomieja, Henryk IV Burbon, Karol IX, edykt nantejski, hugenoci” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl