Zadanie 8
Matura z historii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: II. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający: 1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega zależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego; 2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego […]. XVIII. Państwo polsko-litewskie w czasach ostatnich Jagiellonów. Zdający: 2) wyjaśnia funkcjonowanie najważniejszych instytucji życia politycznego w XVI-wiecznej Polsce i ocenia funkcjonowanie demokracji szlacheckiej. (PP)
Treść zadania
Zadanie składa się z dwóch podpunktów.
Zadanie 8.1. Podaj stosowaną w historiografii nazwę dokumentu cytowanego w źródle 1.
Zadanie 8.2. Rozstrzygnij, czy ilustracja załączona w źródle 2. odzwierciedla strukturę sejmu przedstawioną w źródle 1. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji z obu źródeł.
Źródło 1: fragment dokumentu — „Ponieważ prawa ogólne i ustawy publiczne dotyczą nie pojedynczego człowieka, ale ogółu narodu, przeto na tym walnym sejmie […] wraz z wszystkimi Królestwa naszego prałatami, radami i posłami ziemskimi za słuszne i sprawiedliwe uznaliśmy, jakoż postanowiliśmy, iż odtąd na potomne czasy nic nowego stanowionym być nie ma przez nas i naszych następców, bez wspólnego zezwolenia senatorów i posłów ziemskich […]”. Źródło 2: ilustracja z epoki — sejm (A – król, B – arcybiskup gnieźnieński (prymas), C – arcybiskup lwowski, D – senatorowie-biskupi, E – senatorowie-wojewodowie i kasztelanowie, F i G – senatorowie-urzędnicy, H – szlachta).
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
8.1. Konstytucja Nihil novi (przywilej radomski, 1505).
8.2. Rozstrzygnięcie: TAK — ilustracja odzwierciedla strukturę sejmu.
Uzasadnienie: dokument stanowi, że nowe prawa mogą być uchwalane tylko za wspólną zgodą króla, senatorów i posłów ziemskich. Ilustracja pokazuje właśnie trzy stany sejmujące podczas wspólnych obrad: króla na tronie (A), siedzących senatorów — arcybiskupów (B, C), biskupów (D), wojewodów i kasztelanów (E), senatorów-urzędników (F, G) — oraz stojących posłów szlacheckich (H).
Zad. 8.1: zasady oceniania uznają nazwę „konstytucja nihil novi” albo „przywilej radomski”; inny przywilej (np. piotrkowski, nieszawski) jest błędny. Nazwa pochodzi od słów „nic nowego” (nihil novi) bez zgody senatorów i posłów. Zad. 8.2: odpowiedź „nie” jest błędna — ilustracja pokazuje wszystkie trzy stany sejmujące.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
8.1. Zapis, że „nic nowego stanowionym być nie ma […] bez wspólnego zezwolenia senatorów i posłów ziemskich”, to formuła konstytucji Nihil novi (sejm w Radomiu, 1505) – nazywanej też przywilejem radomskim. Wprowadzała zasadę, że nowe prawa wymagają zgody króla, senatu i izby poselskiej.
8.2. Ilustracja pokazuje wspólne obrady trzech stanów sejmujących: króla (A), senatorów (arcybiskupi, biskupi, wojewodowie, kasztelanowie, urzędnicy – B–G) i szlachty, czyli posłów (H). To ta sama struktura sejmu, którą opisuje źródło 1. Odpowiedź: tak, odzwierciedla.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „przywileje, Nihil novi, sejm walny, parlamentaryzm szlachecki” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl