Zadanie 8
Matura z historii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: Wymagania ogolne III. Polska XV–XVI w.: ksztaltowanie sie demokracji szlacheckiej; Nihil novi 1505; sejm walny — krol, senat, izba poselska.
Treść zadania
Zadanie sklada sie z dwoch podpunktow.
Zadanie 8.1. Podaj stosowana w historiografii nazwe dokumentu cytowanego w zrodle 1.
Zadanie 8.2. Rozstrzygnij, czy ilustracja zalaczona do zrodla 2. odzwierciedla strukture przedstawiona w zrodle 1. Odpowiedz uzasadnij, odwolujac sie do informacji z obu zrodel.
Zrodlo 1: fragment dokumentu — "poniewaz prawa ogolne i ustawy publiczne dotycza nie pojedynczego czlowieka, ale ogolu narodu, przeto na tym walnym sejmie […] wraz z wszystkimi Krolestwa naszego prelatami i rady i panami ziemskimi za sluszne i sprawiedliwe uznalismy, jakoz postanowilismy, iz odtad na potem czasu nie nowego stanowionym byc nie ma przez nas i naszych nastepcow, bez wspolnego zezwolenia senatorow i poslow ziemskich". Zrodlo 2: ilustracja z epoki — sejm (A – krol, B – arcybiskup gnieznienski, C – arcybiskup lwowski, D – senatorowie-biskupi, E – senatorowie-wojewodowie i kasztelanowie, F i G – senatorowie-urzednicy, H – szlachta).
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
8.1. Konstytucja Nihil novi (1505, sejm radomski).
8.2. Rozstrzygniecie: TAK — ilustracja odzwierciedla strukture.
Uzasadnienie: dokument (Nihil novi) ustanawia, ze ustawy beda uchwalane na sejmie walnym wspolnie przez krola oraz przedstawicieli senatu (prelatow, panow rady) i izby poselskiej (poslowie ziemscy). Ilustracja pokazuje wlasnie ten trojpodzial: krol (A), senat — arcybiskupi (B, C), biskupi (D), wojewodowie i kasztelanowie (E), urzednicy ziemscy (F, G) — oraz izbe poselska (szlachta — H). Wszystkie trzy "stany sejmujace" (krol, senat, izba poselska) sa obecne, co odpowiada strukturze prawnej okreslonej w Nihil novi.
Zad. 8.1: uczen pisze "przywilej" (np. piotrkowski) zamiast "konstytucja Nihil novi". Klucz: cytat "nic nowego bez wspolnego zezwolenia" = wprost slowo "novum" w nazwie. Zad. 8.2: uczen rozstrzyga "nie" — to blad, ilustracja wlasnie pokazuje pelna strukture trzech stanow sejmujacych.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
8.1. Cytat “nic nowego nie ma byc bez wspolnego zezwolenia senatorow i poslow ziemskich” to klasyczna formula konstytucji Nihil novi (sejm radomski, 1505) — wprowadzajacej zasade, ze ustawy ogolne wymagaja zgody krola, senatu i izby poselskiej.
8.2. Ilustracja pokazuje sejm walny z trzema stanami sejmujacymi: krol (A), senat (arcybiskupi, biskupi, wojewodowie, kasztelanowie, urzednicy — B–G), izba poselska (szlachta — H). To dokladnie struktura ustanowiona przez Nihil novi. Odpowiedz: tak, odzwierciedla.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „przywileje, Nihil novi, sejm walny, parlamentaryzm szlachecki" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl