Zadanie 15
Matura z historii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: I. Chronologia historyczna. Zdający: 1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia z […] dziejów ojczystych. II. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający: 1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega zależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego; 2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego […]. XXXI. Ziemie polskie i ich mieszkańcy w latach 1815–1848. Zdający: 2) wyjaśnia genezę powstania listopadowego i opisuje jego następstwa; 3) opisuje działania władz powstańczych, charakter toczonych walk […]. (PP)
Treść zadania
Zadanie składa się z dwóch podpunktów.
Zadanie 15.1. Podaj stosowaną w historiografii nazwę powstania, którego dotyczą źródła.
Zadanie 15.2. Rozstrzygnij, która z wersji pieśni cytowanej w źródle 2. — A czy B — ma wymowę zgodną z oceną Chłopickiego wyrażoną w źródle 1. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do źródła 1. i do wybranej wersji pieśni ze źródła 2.
Źródło 1: fragment pamiętników z epoki — Chłopicki wzdrygał się objąć dowództwo, choć lud pod oknami na placu Bankowym wywoływał go na naczelnego wodza; „klął powstanie po żołniersku”; Niemcewicz prosił go i perswadował, by przełamać jego opór; autor stwierdza, że Chłopicki nawet nie rozumiał, co znaczy kochać ojczyznę z poświęceniem. Źródło 2: „Mazur ex-dyktatora” w dwóch wersjach. Wersja A: „[Nasz Chłopicki] wojak, dzielny, śmiały / Wykonywać rozkazy i szturmem brać wały, / Lecz by całkiem wojskiem władać, / Trzeba coś więcej posiadać. / Więc bez niego w imię Boga / Pobijemy wroga! / Sześć tygodni siedział, dumał, drzymał, / Bez granic dyktaturę w słabym ręku trzymał / I z Lubeckim będąc w zmowie / Oczekiwał, co Car powie; / A tymczasem, ach dlaboga! / Puścił z kraju wroga”. Wersja B: „Nasz Chłopicki wojak dzielny, śmiały! / Powiedzie naszych zuchów na pole zwycięstw i chwały; / Huk armat, szczęk pałaszy, / Brodaczów wnet odstraszy! […]”.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
15.1. Powstanie listopadowe (1830–1831).
15.2. Rozstrzygnięcie: wersja A.
Uzasadnienie: w źródle 1. Chłopicki jest oceniany krytycznie — nie chciał objąć dowództwa, klął powstanie, trzeba go było przekonywać. Wersja A pieśni również krytykuje jego opieszałość: „Sześć tygodni siedział, dumał, drzymał”, „dyktaturę w słabym ręku trzymał”, „Puścił z kraju wroga”. Wersja B jest pochwałą Chłopickiego („Powiedzie naszych zuchów na pole zwycięstw i chwały”).
Zad. 15.2: obie wersje zaczynają się od słów „wojak dzielny, śmiały”, więc pierwszy wers nie rozstrzyga. Wersja A dalej krytykuje Chłopickiego (opieszałość, słaba dyktatura, wypuszczenie wroga), a wersja B go chwali. Punkt jest tylko za uzasadnienie odwołujące się do obu źródeł.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
15.1. Powstanie listopadowe (1830–1831) – Chłopicki był jego dyktatorem.
15.2. Źródło 1. ocenia Chłopickiego krytycznie: wzdrygał się przed objęciem dowództwa, klął powstanie, trzeba go było przekonywać. Wersja A pieśni także go krytykuje („Sześć tygodni siedział, dumał, drzymał”, „Puścił z kraju wroga”), a wersja B go chwali („Powiedzie naszych zuchów na pole zwycięstw i chwały”). Wymowa zgodna z oceną ze źródła 1. – wersja A (zasady oceniania CKE 2024, zad. 15.2).
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „powstanie listopadowe, Chłopicki, mazur listopadowy, dyktator” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl