Zadanie 19
Matura z historii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: I. Chronologia historyczna. Zdający: 1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia z […] dziejów ojczystych. II. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający: 1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega zależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego; 2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego […]. XLI. Walka o odrodzenie państwa polskiego po I wojnie światowej. Zdający: 3) charakteryzuje proces kształtowania się polskiej granicy z Niemcami, z uwzględnieniem […] plebiscytów. (PP) 4) charakteryzuje proces formowania się granic z Czechosłowacją i Litwą. (PR)
Treść zadania
Zadanie składa się z dwóch podpunktów.
Zadanie 19.1. Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F — jeśli jest fałszywe.
- Spośród wydarzeń, do których nawiązują znaczki A–D, z wydarzeniem najpóźniejszym związany jest znaczek A.
- Znaczek C nawiązuje do plebiscytu, który się nie odbył.
- Wydanie znaczka D powiązane było z plebiscytem, w wyniku którego do Polski przyłączono mniejszą część spornych terenów.
Zadanie 19.2. Podaj nazwisko generała związanego z powstaniem organizmu państwowego, na którego obszarze był w obiegu znaczek B.
Źródło: cztery znaczki pocztowe — A: napis „Plébiscite” (plebiscyt), „Allenstein” (Olsztyn); B: napis „Środkowa Litwa”, „Poczta”; C: napisy „Śląsk Cieszyński”, „Plebiscyt”, „Poczta Polska”; D: „Commission de Gouvernement” (Komisja Rządowa), „Haute Silésie” / „Oberschlesien” (Górny Śląsk).
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
19.1.
- F — znaczek A dotyczy plebiscytu na Warmii i Mazurach (11 lipca 1920 r.); późniejsze było np. wydarzenie związane ze znaczkiem D — plebiscyt na Górnym Śląsku (20 marca 1921 r.).
- P — znaczek C nawiązuje do plebiscytu, który się nie odbył.
- P — znaczek D wiąże się z plebiscytem na Górnym Śląsku; w wyniku podziału tego obszaru Polska otrzymała mniejszą część spornych terenów.
19.2. (Lucjan) Żeligowski — w październiku 1920 r. zajął Wilno; powstała Litwa Środkowa, na której obszarze był w obiegu znaczek B.
Zad. 19.1, stwierdzenie 3: dotyczy znaczka D (Górny Śląsk), a nie znaczka B — Polska otrzymała mniejszą część obszaru plebiscytowego, więc stwierdzenie jest prawdziwe. Za 2 pkt potrzebne są trzy poprawne oceny, za 1 pkt — dwie. Zad. 19.2: akcję zajęcia Wilna przeprowadził gen. Lucjan Żeligowski, a nie Piłsudski.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
19.1. 1. F | 2. P | 3. P (klucz CKE 2024, zad. 19.1). Znaczek A wiąże się z plebiscytem na Warmii i Mazurach (1920), a znaczek D – z plebiscytem na Górnym Śląsku (1921), więc A nie jest najpóźniejszy. Plebiscyt na Śląsku Cieszyńskim (znaczek C) się nie odbył. Po plebiscycie górnośląskim Polska otrzymała mniejszą część spornego obszaru.
19.2. Gen. Lucjan Żeligowski – w 1920 r. zajął Wilno, co dało początek Litwie Środkowej („bunt Żeligowskiego”).
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „plebiscyty 1920-1921, Górny Śląsk, Warmia i Mazury, Litwa Środkowa, powstania” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl