Zadanie 25
Matura z historii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: Wymagania ogolne III. PRL: stan wojenny 13 XII 1981; Jaruzelski; NSZZ Solidarnosc; rola ZSRR w decyzjach polskich wladz komunistycznych.
Treść zadania
Wyjasnij przeslanie rysunku, interpretujac jego elementy graficzne. W odpowiedzi uwzglednij kontekst historyczny.
Zrodlo: rysunek z epoki — postac wojskowego (w mundurze, okularach) ciagnaca napis "SOLIDA" (czesc napisu "SOLIDARNOSC") pod ciezkim kratowanym przedmiotem (krata wiezienia/symbol stanu wojennego); za nim postacie marionetkowe na nitkach.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Rysunek to satyryczna karykatura komentujaca wprowadzenie stanu wojennego w Polsce 13 grudnia 1981 i delegalizacje NSZZ "Solidarnosc".
Elementy graficzne i ich interpretacja:
- Postac wojskowego w mundurze i okularach — przedstawia gen. Wojciecha Jaruzelskiego, autora stanu wojennego (charakterystyczne okulary przeciwsloneczne sa znakiem rozpoznawczym Jaruzelskiego w karykaturze). Jaruzelski wciaga napis "SOLIDA" pod krate — symbolicznie chowa i delegalizuje Solidarnosc.
- Napis "SOLIDA" (urwany od "SOLIDARNOSC") — wskazuje na zwiazek zawodowy "Solidarnosc" zdelegalizowany przez stan wojenny. Urwanie nazwy = zniszczenie/uwiezienie ruchu.
- Krata — symbol wiezienia, internowania dzialaczy Solidarnosci (ok. 10 tys. osob internowanych) i represji stanu wojennego.
- Marionetki na nitkach — symbolizuja, ze Jaruzelski sam jest tylko marionetka Moskwy/ZSRR — decyzje o stanie wojennym podjeto pod presja Kremla, ktory grozil interwencja wojsk Ukladu Warszawskiego.
Przeslanie: stan wojenny to brutalne uciszenie Solidarnosci przez Jaruzelskiego, ktory dziala jako narzedzie ZSRR. Karykatura demaskuje fasadowy charakter "polskosci" decyzji o stanie wojennym.
Uczen rozpoznaje tylko Jaruzelskiego i pisze "to o stanie wojennym" — to za malo na 3 punkty. Potrzebne: (1) identyfikacja postaci, (2) interpretacja napisu, (3) interpretacja kraty, (4) interpretacja marionetek = pelny kontekst (Solidarnosc + represje + wplyw ZSRR).
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Karykatura o stanie wojennym 13 XII 1981: Jaruzelski (mundur, okulary) dlawi Solidarnosc (napis “SOLIDA” pod krata = uwiezienie ruchu), sam bedac marionetka Moskwy (nitki). Trzy poziomy interpretacji: represje wewnetrzne + delegalizacja zwiazku + zewnetrzna presja ZSRR.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „stan wojenny, Jaruzelski, Solidarnosc, karykatura polityczna, PRL" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl