Zadanie 25
Matura z historii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: I. Chronologia historyczna (1, 2). II. Analiza i interpretacja historyczna (1–3). III. Tworzenie narracji historycznej. Zdający: 1) tworzy narrację historyczną w ujęciu przekrojowym, jak i problemowym; 2) dostrzega problem i buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego; 3) dokonuje selekcji i hierarchizacji oraz integruje informacje pozyskane z różnych źródeł wiedzy. LVII. Polska w latach 1957–1981. Zdający: 7) charakteryzuje ruch społeczny „Solidarność” i ocenia jego wpływ na przemiany społeczno-polityczne w Polsce i w Europie. (PP) LVIII. Dekada 1981–1989. Zdający: 1) wyjaśnia przyczyny wprowadzenia stanu wojennego, opisuje jego specyfikę oraz społeczne, gospodarcze i polityczne skutki. (PP) 4) charakteryzuje realia życia codziennego w PRL lat 80. (PR)
Treść zadania
Wyjaśnij przesłanie rysunku, interpretując jego elementy graficzne. W odpowiedzi uwzględnij kontekst historyczny.
Źródło: rysunek z epoki (karykatura polityczna). Według zasad oceniania przedstawia gen. Wojciecha Jaruzelskiego zamiatającego pod dywan nazwę „Solidarność”; Jaruzelski jest ukazany jako marionetka sterowana z zewnątrz.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Przykładowe rozwiązania (wg zasad oceniania):
- Przesłaniem rysunku jest krytyczna ocena polityki Jaruzelskiego (polskich komunistów). Jaruzelski zamiata pod dywan nazwę „Solidarność”, co sugeruje nieudolną próbę rozwiązania kryzysu społecznego. To nawiązanie do wprowadzenia 13 grudnia 1981 r. stanu wojennego, w wyniku którego zdelegalizowano NSZZ „Solidarność”. Stan wojenny nie rozwiązuje problemów zniewolonej Polski, lecz próbuje je zamaskować („zamieść pod dywan”).
- Przesłaniem rysunku jest opinia o braku samodzielności przywódcy PRL. Jaruzelski został przedstawiony jako marionetka sterowana z zewnątrz (w domyśle przez Związek Sowiecki) — wprowadzenie stanu wojennego w 1981 r. było działaniem inspirowanym z Moskwy.
Punktacja: 3 pkt — przesłanie, interpretacja dwóch elementów graficznych i kontekst historyczny; 2 pkt — przesłanie z dwoma elementami bez kontekstu albo z jednym elementem i kontekstem; 1 pkt — przesłanie z jednym elementem bez kontekstu.
Uwaga: samo rozpoznanie Jaruzelskiego i stwierdzenie „to o stanie wojennym” nie wystarcza. Na 3 pkt potrzebne są: przesłanie rysunku, interpretacja dwóch elementów graficznych (np. zamiatanie „Solidarności” pod dywan, sznurki marionetki) oraz kontekst historyczny (stan wojenny 1981 r., delegalizacja „Solidarności”).
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Rysunek odnosi się do stanu wojennego wprowadzonego 13 grudnia 1981 r. Elementy graficzne:
- generał w mundurze i ciemnych okularach (Wojciech Jaruzelski) zamiata pod dywan napis „Solidarność” – próba ukrycia, a nie rozwiązania kryzysu społecznego (delegalizacja NSZZ „Solidarność”);
- postać wisi na sznurkach jak marionetka – brak samodzielności przywódcy PRL, sterowanego z zewnątrz (w domyśle przez ZSRR);
- w tle okno z kratami – można je odczytać jako obraz kraju zamienionego w więzienie.
Na 3 pkt potrzebne są: przesłanie, interpretacja dwóch elementów i kontekst historyczny (zasady oceniania CKE 2024, zad. 25).
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „stan wojenny, Jaruzelski, Solidarność, karykatura polityczna, PRL” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl