m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MBIP-R0-100-2605 • Otwarte krótkie • 2 pkt • Trudność: ★★★☆☆

Zadanie 7

Matura z biologii, maj 2026, poziom rozszerzony

Wymaganie:

7.1: IX. Różnorodność roślin. 2. Rośliny lądowe i wtórnie wodne. Zdający: 5) wykazuje związek budowy morfologicznej i anatomicznej (pierwotnej i wtórnej) organów wegetatywnych roślin z pełnionymi przez nie funkcjami. Wymaganie ogólne: III.2. 7.2: IX. Różnorodność roślin. 2. Rośliny lądowe i wtórnie wodne. Zdający: 3) rozpoznaje tkanki roślinne na preparacie mikroskopowym, na schemacie, mikrofotografii […]. Wymaganie ogólne: III.2.

Treść zadania

Na zdjęciu mikroskopowym przedstawiono fragment przekroju poprzecznego pewnego organu roślinnego. Zaznaczono na nim: walec osiowy, perycykl, tkankę przewodzącą I (na zewnątrz, w wiązkach na przemian z drugą) oraz tkankę przewodzącą II.

7.1. (0–1) Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2.

Na zdjęciu przedstawiono przekrój poprzeczny przez A. łodygę / B. korzeń, na co wskazuje 1. naprzeciwległy / 2. naprzemianległy układ tkanek przewodzących.

7.2. (0–1) Podaj nazwy tkanek przewodzących oznaczonych numerami I i II.

Zdjęcie mikroskopowe przekroju poprzecznego organu roślinnego z oznaczonym walcem osiowym, perycyklem, tkanką przewodzącą I i tkanką przewodzącą II.
Na podstawie: arkusz CKE MBIP-R0-100-2605 Oryginalny PDF CKE, str. 12

Źródło: arkusz CKE MBIP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

7.1. B2 — korzeń, na co wskazuje naprzemianległy układ tkanek przewodzących.

Uzasadnienie. W korzeniu wiązki łyka i drewna leżą oddzielnie, ułożone na przemian wokół osi walca osiowego — łyko na zewnątrz, ramiona drewna między nimi. W łodydze natomiast łyko i drewno tworzą wspólne wiązki kolateralne, w których leżą naprzeciw siebie (łyko na zewnątrz, drewno wewnątrz).

Na zdjęciu zaznaczono też perycykl — zewnętrzną warstwę walca osiowego korzenia, z której powstają korzenie boczne. Punktowane uzasadnienie w tym zadaniu to jednak układ tkanek przewodzących.

7.2.

  • I. — łyko (floem) — skupienia drobnych, cienkościennych komórek leżące między ramionami drewna; zasady oceniania uznają też: łyko pierwotne, floem pierwotny.
  • II. — drewno (ksylem) — duże komórki o grubych, wyraźnie zabarwionych ścianach, tworzące ramiona w środku walca; uznawane też: drewno pierwotne, ksylem pierwotny, metaksylem.
Typowy błąd / pułapka

Nie myl „naprzemianległy” z „naprzeciwległy”. To dwa różne słowa opisujące dwa różne układy:

  • naprzemianległy — wiązki łyka i drewna na przemian, osobno → korzeń,
  • naprzeciwległy — łyko i drewno w jednej wiązce, naprzeciw siebie → łodyga.

Uzasadnienie wybierasz spośród dwóch podanych (1. albo 2.). Perycykl na zdjęciu jest dodatkową wskazówką, że to korzeń, ale w odpowiedzi liczy się wybór układu naprzemianległego.

Rozpoznawaj tkanki po wyglądzie komórek, nie po samym położeniu. W korzeniu ramiona drewna sięgają aż do perycyklu, a łyko leży między nimi — reguła „łyko zawsze bliżej powierzchni” tu nie działa. Drewno to duże komórki o grubych, zdrewniałych ścianach; łyko — drobne, cienkościenne.

Nie pomyl łyka z drewnem po funkcji. Drewno (ksylem) transportuje wodę i sole mineralne w górę; łyko (floem) transportuje asymilaty w obie strony. Elementy drewna są martwe, elementy łyka — żywe.

Punkt w 7.2 przyznaje się za obie nazwy łącznie. Jedna trafna i jedna błędna to zero punktów.

Uwaga na wtórną budowę korzenia. W korzeniach o przyroście wtórnym układ naprzemianległy zanika. Zdjęcie przedstawia budowę pierwotną — stąd czytelny wzór naprzemienny.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 7 — biologia 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MBIP-R0-100-A-2605 — zadanie 7. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, biologia PR Oryginalny PDF CKE

Korzeń a łodyga — jak rozpoznać na przekroju

CechaKorzeńŁodyga
układ wiązeknaprzemianległy — łyko i drewno osobnokolateralny — łyko i drewno w jednej wiązce
położenie wiązekw centralnym walcu osiowymw pierścieniu (dwuliścienne) lub rozproszone (jednoliścienne)
perycyklobecny — powstają z niego korzenie bocznezwykle niewyróżniany
endoderma z pasemkami Caspary’egowyraźnasłabo zaznaczona lub brak
rdzeńczęsto brak (u dwuliściennych)zwykle obecny
skórkaryzoderma z włośnikamiepiderma z aparatami szparkowymi, kutikulą

Drewno a łyko

CechaDrewno (ksylem)Łyko (floem)
transportujewoda + sole mineralneasymilaty (sacharoza, aminokwasy)
kierunekw górę (korzeń → liść)w obie strony (źródło → ujście)
elementy przewodzącenaczynia i cewki — martwerurki sitowe — żywe
komórki towarzyszącemiękisz drzewnykomórki towarzyszące (przyrurkowe)
ścianyzdrewniałe (lignina)celulozowe, cienkie
napęd transportubierny — siła ssąca transpiracjizależy od załadunku asymilatów, który wymaga ATP

Budowa pierwotna korzenia — od zewnątrz do środka

WarstwaFunkcja
ryzoderma (skórka) z włośnikamipobieranie wody i soli mineralnych
kora pierwotna (miękisz)magazynowanie, transport promieniowy
endoderma z pasemkami Caspary’egokontrola wnikania substancji do walca osiowego
perycykltkanka twórcza — powstają z niej korzenie boczne
wiązki łyka i drewnatransport — układ naprzemianległy

Pasemka Caspary’ego to nieprzepuszczalne listewki w ścianach endodermy — wymuszają, by woda przeszła przez cytoplazmę komórek, co pozwala roślinie selekcjonować pobierane jony.

Typy wiązek przewodzących

TypUkładGdzie występuje
kolateralna otwartałykokambium
kolateralna zamkniętałykodrewno (bez kambium)
bikolateralnałyko | drewno | łykodyniowate, psiankowate
koncentrycznajedna tkanka otacza drugąkłącza paproci
promienista (radialna)łyko i drewno na przemiankorzenie

Punktacja CKE

  • 7.1. 1 pkt — B2.
  • 7.2. 1 pkt — obie nazwy: I — łyko (floem), II — drewno (ksylem).
  • Razem: 2 pkt.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „anatomia korzenia, walec osiowy, uklad naprzemianlegly tkanek przewodzacych, lyko i drewno, perycykl” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl