m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MBIP-R0-100-2605 • Otwarte krótkie • 1 pkt • Trudność: ★★☆☆☆

Zadanie 9

Matura z biologii, maj 2026, poziom rozszerzony

Wymaganie:

XI. Funkcjonowanie zwierząt. 2. Porównanie poszczególnych czynności życiowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur odpowiedzialnych za ich przeprowadzanie. 7) Poruszanie się. Zdający: k) rozpoznaje (na modelu […], rysunku) kości szkieletu […] obręczy […] człowieka. Wymagania ogólne: I.3, I.4.

Treść zadania

Na rysunku przedstawiono kości obręczy kończyn górnych człowieka widziane od tyłu. Pominięto kości szkieletu osiowego oraz kości części wolnej kończyn górnych.

Na rysunku literą X wskazano wydłużoną kość leżącą u góry obręczy, a literą Y — kość płaską o trójkątnym zarysie.

Polecenie (0–1). Podaj nazwy kości oznaczonych na rysunku literami X i Y.

Rysunek kości obręczy kończyn górnych człowieka widzianych od tyłu, z kośćmi oznaczonymi literami X i Y.
Na podstawie: arkusz CKE MBIP-R0-100-2605 Oryginalny PDF CKE, str. 14

Źródło: arkusz CKE MBIP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

  • Kość X: obojczyk (clavicula) — dopuszczalne również: „kość obojczykowa”.
  • Kość Y: łopatka (scapula) — dopuszczalne również: „kość łopatkowa”.

Jak je rozpoznać na rysunku:

Cecha Obojczyk (X) Łopatka (Y)
kształt kość długa, esowato wygięta kość płaska, trójkątna
położenie z przodu, poprzecznie u nasady szyi z tyłu, na żebrach 2.–7.
połączenia mostek (przyśrodkowo) i wyrostek barkowy łopatki (bocznie) obojczyk i kość ramienna (w panewce)
rola jedyne połączenie kostne kończyny górnej ze szkieletem osiowym miejsce przyczepu licznych mięśni

Obie kości tworzą razem obręcz barkową (obręcz kończyny górnej) — po jednej parze na każdą stronę ciała, czyli łącznie cztery kości.

Typowy błąd / pułapka

Nie myl obręczy barkowej z miedniczną. Obręcz kończyny górnej to obojczyk + łopatka; obręcz kończyny dolnej (miednicza) to kości miedniczne, każda powstała ze zrośnięcia kości biodrowej, kulszowej i łonowej.

Łopatka nie łączy się stawem z kręgosłupem ani z żebrami. Z tułowiem łączą ją mięśnie, co daje kończynie górnej wyjątkową ruchomość. Jedynym kostnym połączeniem kończyny górnej ze szkieletem osiowym jest staw mostkowo-obojczykowy.

Rysunek pokazuje widok od tyłu. Obojczyk widoczny jest wtedy częściowo, ponad łopatką — łatwo go pomylić z grzebieniem łopatki albo z żebrem. Rozstrzyga kształt: obojczyk to wąska kość długa, grzebień to wypukłość na powierzchni kości płaskiej.

Punkt przyznawany jest za obie nazwy łącznie. Jedna trafna i jedna błędna to zero punktów.

Kość ramienna nie należy do obręczy. To już część wolna kończyny górnej — a zadanie wyraźnie zaznacza, że kości części wolnej pominięto.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 9 — biologia 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MBIP-R0-100-A-2605 — zadanie 9. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, biologia PR Oryginalny PDF CKE

Podział szkieletu człowieka

CzęśćElementy
szkielet osiowyczaszka, kręgosłup, żebra, mostek
obręcz kończyny górnej (barkowa)obojczyk, łopatka — po 2 z każdej strony
kończyna górna wolnakość ramienna, promieniowa, łokciowa, kości nadgarstka, śródręcza, paliczki
obręcz kończyny dolnej (miednicza)kość miedniczna (biodrowa + kulszowa + łonowa)
kończyna dolna wolnakość udowa, rzepka, piszczelowa, strzałkowa, kości stępu, śródstopia, paliczki

Obręcz barkowa a miedniczna — porównanie

CechaBarkowaMiedniczna
kościobojczyk + łopatkakość miedniczna (3 zrośnięte)
połączenie ze szkieletem osiowymtylko przez obojczyk (staw mostkowo-obojczykowy)sztywne — stawy krzyżowo-biodrowe
ruchomośćbardzo dużamała
wytrzymałośćmniejszaduża — przenosi ciężar ciała
funkcjaswoboda ruchu rękipodpora i ochrona narządów

Różnica ta wiąże się z dwunożnością: kończyna dolna podpiera ciało, górna wymaga dużej ruchomości.

Rodzaje kości

TypCechyPrzykłady
długietrzon + dwie nasady, jama szpikowaobojczyk, kość ramienna, udowa
płaskiedwie warstwy istoty zbitej z gąbczastą w środkułopatka, mostek, kości czaszki, żebra
krótkiezbliżone wymiarykości nadgarstka, stępu
różnokształtnenieregularnekręgi, kości twarzoczaszki
trzeszczkiw ścięgnachrzepka

Stawy obręczy barkowej

StawŁączyRodzaj ruchu
mostkowo-obojczykowymostek + obojczykjedyne połączenie ze szkieletem osiowym
barkowo-obojczykowywyrostek barkowy łopatki + obojczykniewielka ruchomość
ramiennypanewka łopatki + głowa kości ramiennejkulisty wolny — największy zakres ruchu w ciele

Staw ramienny jest bardzo ruchomy, ale i podatny na zwichnięcia — panewka łopatki jest płytka, a stabilizację zapewniają głównie mięśnie stożka rotatorów.

Punktacja CKE

  • 1 pkt — poprawne nazwy obu kości: X — obojczyk, Y — łopatka.
  • 0 pkt — odpowiedź niepełna albo błędna.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „anatomia człowieka, szkielet człowieka, obręcz barkowa, obojczyk, łopatka, anatomia układu ruchu” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl