Zadanie 10
Matura z WOS-u, maj 2021, poziom rozszerzony
Wymaganie:
Treść zadania
Materiał źródłowy: „O koncepcjach genezy państwa” (E. Zieliński, Nauka o państwie i polityce, Warszawa 1999):
- Fragment 1. Każdy obywatel składa suwerenowi rodzaj przyrzeczenia, oświadczając: „Daję upoważnienie i przekazuję moje uprawnienia do rządzenia moją osobą temu oto człowiekowi [...] pod tym warunkiem, że i ty przekazujesz mu swoje uprawnienia i upoważniasz go do wszystkich swoich działań w sposób podobny”.
- Fragment 2. Państwo pochodzi z natury: „[…] człowiek jest z natury stworzony do życia w państwie, taki zaś, który z natury, a nie przez przypadek, żyje poza państwem, jest albo nędznikiem, albo nadludzką istotą […]”.
- Fragment 3. „Jednego tylko jeszcze brakowało, instytucji, która […] by uwieczniła nie tylko powstający podział społeczeństwa na klasy, lecz również i prawo klas posiadających do wyzyskiwania klas nieposiadających oraz panowanie pierwszych nad ostatnimi. Taka instytucja zjawiła się. Wynaleziono państwo”.
Polecenie CKE: „Do każdego fragmentu przyporządkuj nazwę właściwej koncepcji genezy państwa. Odpowiedzi wybierz spośród: arystotelesowska, marksistowska, podboju i przemocy, umowy społecznej, teistyczna.”
Źródło: arkusz CKE EWOP-R0-100-2105. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Zasady oceniania CKE (1 p. za trzy poprawne przyporządkowania):
- umowy społecznej – obywatele przekazują swoje uprawnienia suwerenowi na zasadzie wzajemności (myśl T. Hobbesa),
- arystotelesowska – człowiek jest z natury stworzony do życia w państwie,
- marksistowska – państwo powstało, by utrwalić podział na klasy i panowanie klas posiadających.
Uwaga: we fragmencie 3. jest mowa o panowaniu jednych nad drugimi, ale chodzi o klasy społeczne i wyzysk – to koncepcja marksistowska, a nie koncepcja podboju i przemocy (ta wywodzi państwo z podboju jednej grupy przez inną). Koncepcja teistyczna (boskie pochodzenie władzy) nie pasuje do żadnego fragmentu.
Strona arkusza
Po co to umieć
Koncepcje genezy państwa to fundament filozofii politycznej i podstawa do zrozumienia różnic między liberalizmem (Locke), absolutyzmem (Hobbes) i radykalną demokracją (Rousseau).
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „Koncepcje genezy państwa – umowa społeczna, arystotelesowska, marksistowska” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl