Zadanie 15
Matura z WOS-u, maj 2021, poziom rozszerzony
Wymaganie: 15.1: 25. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający: 1) określa główne kompetencje prezydenta w relacjach z parlamentem, rządem, władzą sądowniczą, a także sposób sprawowania władzy w zakresie bezpieczeństwa państwa i polityki zagranicznej. 15.2–15.3: 15. Demokracja – zasady i procedury. Zdający: 3) charakteryzuje główne fazy kształtowania się systemu demokratycznego.
Treść zadania
Materiał źródłowy: przepisy prawne z polskiej Ustawy konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. […] (Dz.U. 1992, nr 84, poz. 426):
- Art. 18.3. Prezydent może odmówić podpisania ustawy i z umotywowanym wnioskiem przekazać ją Sejmowi do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym uchwaleniu ustawy przez Sejm większością 2/3 głosów Prezydent w terminie 7 dni podpisuje ustawę […].
- Art. 29.2. Prezydent wybierany jest w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich, w głosowaniu tajnym, bezwzględną większością ważnie oddanych głosów.
- Art. 32.1. Prezydent sprawuje ogólne kierownictwo w dziedzinie stosunków zagranicznych.
- Art. 35.1. Prezydent jest najwyższym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
- Art. 38.2. W sprawach szczególnej wagi dla Państwa Prezydent może zwoływać posiedzenia Rady Ministrów i im przewodniczyć.
15.1. Odnosząc się do dwóch spośród przytoczonych przepisów prawnych i obecnych uregulowań w danym zakresie, uzasadnij, że pozycja ustrojowa Prezydenta Rzeczypospolitej wynikająca z aktu prawnego, którego fragmenty przedstawiono, różniła się od tej uregulowanej w obecnie obowiązującej Konstytucji RP.
15.2. Podaj rok utraty mocy obowiązującej aktu prawnego, z którego pochodzą przytoczone przepisy prawne.
15.3. Wyjaśnij, dlaczego akt prawny, z którego pochodzą przytoczone przepisy prawne, jest określany jako mała konstytucja.
Źródło: arkusz CKE EWOP-R0-100-2105. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
15.1. Przykładowe odpowiedzi z zasad oceniania CKE (2 p. – dwa poprawne argumenty; 1 p. – jeden):
- Art. 18.3: obecnie tzw. weto zawieszające Prezydenta RP Sejm może odrzucić mniejszą większością – 3/5 głosów.
- Art. 32.1: obecnie Prezydent RP nie sprawuje ogólnego kierownictwa w polityce zagranicznej, lecz współdziała w tej dziedzinie z Prezesem Rady Ministrów i właściwym ministrem (kierownictwo sprawuje Rada Ministrów).
- Art. 38.2: obecnie Prezydent RP nie może przewodniczyć Radzie Ministrów; może zwołać Radę Gabinetową (obraduje pod jego przewodnictwem, ale nie ma kompetencji Rady Ministrów).
15.2. 1997 (zasady oceniania CKE). 1 p. Mała konstytucja przestała obowiązywać z wejściem w życie Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (17 października 1997 r.).
15.3. Przykładowe odpowiedzi CKE (1 p.):
- jej materia nie obejmowała wszystkich typowych kwestii konstytucyjnych – np. praw człowieka, władzy sądowniczej;
- obowiązywała tymczasowo – do przyjęcia pełnej konstytucji.
W 15.1 nie wystarczy streścić przepisu z 1992 r. – trzeba wskazać, jak tę kwestię reguluje obecna Konstytucja. Art. 29.2 (wybory powszechne bezwzględną większością głosów) i art. 35.1 (zwierzchnictwo nad Siłami Zbrojnymi) nie nadają się na argument, bo obecna Konstytucja reguluje te kwestie podobnie.
Strona arkusza
Po co to umieć
Porównanie Małej Konstytucji z 1992 r. z Konstytucją RP z 1997 r. pokazuje, jak zmieniła się pozycja prezydenta: słabsze weto ustawodawcze (3/5 zamiast 2/3), współdziałanie zamiast kierownictwa w polityce zagranicznej i brak prawa przewodniczenia Radzie Ministrów.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „Mała Konstytucja 1992 – kompetencje Prezydenta, rok utraty mocy” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl