Zadanie 15

Mała Konstytucja z 17 października 1992 r. – "Ustawa konstytucyjna
o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą
Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym".

Rok utraty mocy obowiązującej: 1997 – zastąpiona przez Konstytucję RP
z 2 kwietnia 1997 r. (weszła w życie 17 października 1997 r.).

Dlaczego "mała"? Była aktem o charakterze przejściowym i ograniczonym
– nie regulowała całokształtu ustroju państwa (brak rozdziału o wolnościach
i prawach obywatelskich, o władzy sądowniczej w pełnym zakresie),
tylko relacje między najważniejszymi organami władzy oraz samorząd
terytorialny. Pozostawała w mocy razem z utrzymanymi przepisami
Konstytucji PRL z 1952 r. (po nowelizacji z 1989 r.). Stąd "mała" –
jako rozwiązanie tymczasowe przed uchwaleniem pełnej Konstytucji.

Pozycja Prezydenta w Małej Konstytucji 1992 vs Konstytucja 1997:

Mała Konstytucja dawała Prezydentowi silniejszą pozycję w stosunku
do rządu i parlamentu (silny semi-prezydencjalizm):

• Prezydent mógł rozwiązać Sejm w przypadku nieuchwalenia ustawy
  budżetowej w 3 miesiące, nieuchwalenia wotum zaufania dla rządu
  lub udzielenia wotum nieufności bez wskazania nowego premiera,
• silny wpływ na powoływanie rządu – Prezydent desygnował premiera
  i miał decydujący głos przy obsadzie ministrów "siłowych" (spraw
  zagranicznych, obrony narodowej, spraw wewnętrznych) – tzw. prerogatywy
  prezydenckie w obsadzie tych resortów,
• większa swoboda w stosunku do parlamentu.

Konstytucja 1997 r. osłabiła pozycję Prezydenta:

• zniosła specjalne prerogatywy przy obsadzie resortów siłowych
  (premier ma swobodę),
• ograniczyła sytuacje, w których Prezydent może rozwiązać Sejm
  (głównie nieuchwalenie budżetu i nieudzielenie wotum zaufania
  nowemu rządowi w trzech krokach konstruktywnego votum),
• wprowadziła silniejszą pozycję Rady Ministrów i premiera
  (konstruktywne wotum nieufności na wzór RFN).

Konstytucja 1997 to system parlamentarno-gabinetowy z elementami
prezydenckimi, ale przewaga jest po stronie premiera i Sejmu.