Zadanie 22

22.1. Sytuacje, w których PIT w Polsce nie jest progresywny:

W Polsce PIT na zasadach ogólnych jest progresywny (skala podatkowa
z dwoma progami – po reformie 2022 r.: 12% i 32% z kwotą wolną),
ale nie ma charakteru progresywnego w następujących sytuacjach:

• podatek liniowy (19%) – dla osób prowadzących pozarolniczą działalność
  gospodarczą, które wybiorą tę formę opodatkowania (art. 30c ustawy o PIT);
• ryczałt od przychodów ewidencjonowanych – stałe stawki zależne od
  rodzaju działalności (2%–17%, bez progresji);
• karta podatkowa – kwotowa, zależna od rodzaju działalności i liczby
  zatrudnionych;
• podatek od dochodów kapitałowych (tzw. "podatek Belki") – 19% liniowy
  od odsetek, dywidend, zysków giełdowych (art. 30a–30b);
• podatek od sprzedaży nieruchomości przed upływem 5 lat – 19% liniowy;
• opodatkowanie najmu prywatnego ryczałtem – 8,5% / 12,5% (od 100 tys.).

22.2. Argument za (że samozatrudnienie + liniowy 19% jest korzystne
dla budżetu): wpływy do budżetu są stabilne i przewidywalne dzięki niskiej
stopie i dużej bazie podatników – wielu wybiera formę liniową, generując
masowe wpływy; ponadto liniowy 19% zachęca przedsiębiorców do prowadzenia
działalności w Polsce zamiast w rajach podatkowych, ogranicza szarą strefę.

Kontrargument (że jest niekorzystne): wybór liniowego 19% przez osoby
o wysokich dochodach powoduje utratę wpływów w stosunku do progresji
32% – budżet traci miliardy złotych rocznie. Dodatkowo fikcyjne samozatrudnienie
(pracownik wykonujący zadania pracownicze przez firmę-jednoosobówkę) zaniża
podstawę składek ZUS i NFZ, drenując system zabezpieczenia społecznego,
a w pierwszym rzędzie obniża wpływy z PIT, jakie miałyby być przy umowie o pracę
(progresja + składki pracownika + składki pracodawcy).