Zadanie 11
Matura z WOS-u, maj 2021, poziom rozszerzony
Wymaganie: Reżimy polityczne – klasyfikacja demokratycznych i niedemokratycznych;
PRL jako przykład systemu autorytarno-totalitarnego.
Treść zadania
Sformułuj wniosek dotyczący relacji między frekwencją wyborczą a demokratycznością reżimu politycznego – na podstawie danych z wykresu obrazującego frekwencję wyborczą w Polsce w latach 1950–2000.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-202105. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Wniosek: Wysoka frekwencja wyborcza nie świadczy automatycznie
o demokratycznym charakterze reżimu politycznego.
Uzasadnienie: w okresie PRL (1952–1989) frekwencja w wyborach do Sejmu
przekraczała 90% (a oficjalnie – wedle propagandy – sięgała 99%),
podczas gdy reżim miał charakter autorytarny/totalitarny (wybory
niedemokratyczne, listy jednolite Frontu Jedności Narodu / PRON,
bez realnej konkurencji politycznej, presja na uczestnictwo).
Po transformacji 1989 r. frekwencja w wyborach w III RP, mimo że
reżim stał się demokratyczny, spadła (do 40–60% w wyborach
parlamentarnych) – dobrowolny udział w warunkach realnego pluralizmu
okazał się znacznie niższy niż mobilizowany udział w PRL.
Wysoka frekwencja w reżimie autorytarnym wynika z presji, fasadowości
i braku alternatywy; niska frekwencja w demokracji wynika z apatii,
ale przy jednoczesnym poszanowaniu wolności wyborczej.
Wniosek: kryterium demokratyczności nie jest frekwencja, lecz wolność
i konkurencyjność wyborów (oraz prawo do nieuczestniczenia).
Pułapka odwrotnego założenia: "wysoka frekwencja = demokracja". PRL pokazuje że jest odwrotnie – mobilizowana frekwencja jest typowa dla reżimów niedemokratycznych.
Strona arkusza
Po co to umieć
Klasyczny przykład pułapki indeksowej – pojedynczy wskaźnik (frekwencja) nie określa charakteru reżimu. Trzeba rozumieć kontekst instytucjonalny.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „Frekwencja wyborcza vs demokratyczność reżimu w PRL" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl