Zadanie 11 — rozwiązanie, matura WOS-u maj 2021, PR

Zadanie 11

Matura z WOS-u, maj 2021, poziom rozszerzony

Wymaganie:

Współczesna demokracja w Polsce i na świecie – problemy i zagrożenia. Zdający: 3) wyjaśnia, dlaczego tak wielu obywateli nie uczestniczy w życiu politycznym. 36. Prawa człowieka. Zdający: 4) rozważa, odwołując się do historycznych przykładów, dlaczego dochodzi do łamania praw człowieka na wielką skalę przez reżimy autorytarne.

Treść zadania

Materiał źródłowy: wykres „Wskaźniki dotyczące wyborów w Polsce w drugiej połowie XX wieku” (www.v-dem.net), lata 1950–2000, dwie linie:

frekwencja wyborcza (w %) – w latach 1950–1984 bardzo wysoka (ok. 88–98%), w latach 1985–1988 ok. 78%, od 1989 r. wyraźnie niższa (ok. 43–65%, w 2000 r. ok. 61%);
wskaźnik demokracji wyborczej (skala 0–1) – w latach 1950–1988 niski (ok. 0,16–0,21), w latach 1989–1990 gwałtownie rośnie, od 1990 r. ok. 0,85–0,89.

Polecenie CKE: „Odnosząc się do typu reżimu politycznego funkcjonującego w Polsce w drugiej połowie XX wieku, sformułuj wniosek dotyczący wartości wskaźników ukazanych na wykresie.”

Wykres liniowy dla Polski w latach 1950–2000: frekwencja wyborcza (w procentach) oraz wskaźnik demokracji wyborczej w skali 0–1. — Wykres. Wskaźniki dotyczące wyborów w Polsce w drugiej połowie XX wieku Na podstawie: arkusz CKE EWOP-R0-100-2105 Oryginalny PDF CKE, str. 7

Źródło: arkusz CKE EWOP-R0-100-2105. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Przykładowa odpowiedź z zasad oceniania CKE: PRL była państwem niedemokratycznym, w którym nie spełniano m.in. kryteriów przejrzystych i konkurencyjnych wyborów (stąd niski indeks demokracji wyborczej), za to dane oficjalne dotyczące frekwencji wyborczej były wysokie. Z kolei w państwie demokratycznym, jakim stała się Polska, te wskaźniki są inne – indeks demokracji znacząco wzrósł, a dane o frekwencji się zmniejszyły.

1 p. – za poprawny wniosek dotyczący wartości obu wskaźników (lub ich zmian) oraz poprawne określenie nazwy co najmniej jednego typu reżimu.

Typowy błąd / pułapka

Wniosek musi dotyczyć obu wskaźników i zawierać nazwę typu reżimu (np. niedemokratyczny, autorytarny, totalitarny – dla PRL; demokratyczny – po 1989 r.). Uwaga: wysoka frekwencja nie świadczy o demokratyczności wyborów – w PRL szła w parze z niskim wskaźnikiem demokracji wyborczej.

Strona arkusza

Po co to umieć

Pojedynczy wskaźnik, np. frekwencja, nie określa charakteru reżimu. Wniosek trzeba oprzeć na obu wskaźnikach i na wiedzy o tym, jak wyglądały wybory w PRL i po 1989 r.

Treść zadania

Rozwiązanie

Strona arkusza

Po co to umieć

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji